Την πρότασή τους για μια «ρεαλιστική πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση» παρουσιάζουν με κοινό άρθρο τους στη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, προτείνοντας την επιτάχυνση των διαδικασιών.
Οι δύο ηγέτες εισηγούνται ένα μοντέλο σταδιακής ένταξης στην ΕΕ, το οποίο θα επιτρέπει στις υποψήφιες χώρες να ενταχθούν αρχικά στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και στη ζώνη Σένγκεν, πριν αποκτήσουν πλήρες καθεστώς κράτους-μέλους, σύμφωνα με το Euronews.
Στο μεταβατικό αυτό στάδιο, ωστόσο, οι χώρες δεν θα διαθέτουν Ευρωπαίους Επιτρόπους, ευρωβουλευτές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις της Ένωσης – δικαιώματα που παραχωρούνται μόνο στα πλήρη κράτη-μέλη.
Μια προσπάθεια επανεκκίνησης της διεύρυνσης
Η πρόταση Βούτσιτς και Ράμα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διαδικασία ένταξης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται σε στασιμότητα εδώ και χρόνια.
Βασικά εμπόδια παραμένουν ζητήματα όπως το κράτος δικαίου, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία του Τύπου και η μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης, που αποτελούν βασικά κριτήρια για την ένταξη στην Ένωση.
Οι δύο ηγέτες εκτιμούν ότι ένα μοντέλο σταδιακής ολοκλήρωσης θα μπορούσε να αναζωογονήσει τη διαδικασία διεύρυνσης και ταυτόχρονα να ενισχύσει τη σταθερότητα στην περιοχή. Όπως σημειώνουν, τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελούν «ένα νέο μέτωπο για επενδύσεις στην ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Κατά την άποψή τους, η σταδιακή ένταξη των χωρών που είναι επαρκώς προετοιμασμένες στην ενιαία αγορά και στη ζώνη Σένγκεν θα μπορούσε να ενισχύσει τόσο την οικονομική όσο και τη γεωπολιτική ισχύ της ΕΕ, χωρίς να επηρεάζονται οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων της Ένωσης.
Μπλοκαρισμένες διαπραγματεύσεις
Η Σερβία έχει υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ ήδη από το 2009, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά παγώσει τα τελευταία χρόνια. Οι Βρυξέλλες έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για ζητήματα κράτους δικαίου, ελευθερίας του Τύπου και εξωτερικής πολιτικής, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά τις σχέσεις του Βελιγραδίου με τη Ρωσία.
Στην περίπτωση της Αλβανίας, η κυβέρνηση στα Τίρανα φιλοδοξεί να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις ένταξης μέσα στα επόμενα χρόνια και να καταστεί πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2030.
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει δηλώσει ότι η προοπτική αυτή δεν αποτελεί «όνειρο», αλλά ρεαλιστικό στόχο, βασισμένο –όπως υποστηρίζει– στην πρόοδο που έχει σημειώσει η χώρα στις μεταρρυθμίσεις και στην καταπολέμηση της διαφθοράς.
