Η Μονή Θεοσκεπάστου (Kızlar Manastırı – Μοναστήρι των Κοριτσιών) στην Τραπεζούντα συνεχίζει να ανεβαίνει τα τελευταία χρόνια ως πολιτιστικός προορισμός, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες και φιλοξενώντας εκδηλώσεις, συναυλίες και εκθέσεις.
Σύμφωνα με τον Μητροπολιτικό Δήμο Τραπεζούντας, μόνο το 2025 το μνημείο δέχθηκε 25.376 επισκέπτες, ενώ ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί και φέτος.
Η θεαματική αλλαγή άρχισε μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης και ανακαίνισης το 2021 – μια συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας και του Δήμου. Από τότε η μονή λειτουργεί ως χώρος τέχνης και πολιτισμού, οριστικά μακριά από την εικόνα εγκατάλειψης που διατηρούσαν για δεκαετίες ταξιδιωτικοί οδηγοί*.
Σύμφωνα με το Anadolu, ο δήμαρχος Τραπεζούντας Αχμέτ Μετίν Γεντς δήλωσε ότι η Θεοσκέπαστος «έχει εξελιχθεί σε κέντρο που φέρνει κοντά τον πολιτισμό και τον τουρισμό», σημειώνοντας ότι στόχος της δημοτικής Αρχής είναι η αύξηση των επισκεπτών και η ενίσχυση των καλλιτεχνικών διοργανώσεων.
Μνημείο των τελευταίων Κομνηνών
Η Μονή Θεοσκεπάστου βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του Μιθρίου όρους, στην συνοικία Μποζτεπέ, με θέα – δεσπόζει πάνω από την Τραπεζούντα. Πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε γύρω στο 1340 από την Ειρήνη, μητέρα του Αλεξίου Γ΄ του Κομνηνού, και αποτελεί ένα από τα εναπομείναντα μνημεία της ύστερης αυτοκρατορικής παρουσίας των Κομνηνών στον Πόντο.
Στις τοιχογραφίες της βραχοσκάλιστης εκκλησίας διακρίνονται ο Αλέξιος Γ΄, η σύζυγός του Θεοδώρα, η μητέρα του Ειρήνη και η κόρη του Ευδοκία, προσδίδοντας στο μνημείο ιδιαίτερη ιστορική αξία. Για δεκαετίες μετά το 1922 όμως (δηλαδή, μετά τη Γενοκτονία των Ποντίων, τη Μικρασιατική Καταστροφή και την επακόλουθη ανταλλαγή των πληθυσμών), το μνημειακό συγκρότημα παρέμεινε σε κατάσταση εγκατάλειψης και κατά καιρούς είχε άσχετες χρήσεις.
Ταυτότητα, μνήμη και νέο ενδιαφέρον
Για τον ελληνικό και ποντιακό χώρο, η Θεοσκέπαστος δεν είναι απλώς μνημείο. Συνδέεται με την πολιτική, θρησκευτική και καλλιτεχνική παράδοση των τελευταίων Κομνηνών πριν την βίαιη μετατόπιση του πληθυσμού στον 20ό αιώνα.
Η σημερινή ανάδειξή της λειτουργεί έτσι σε δύο επίπεδα: ως τουριστικό και πολιτιστικό κεφάλαιο για την Τραπεζούντα (της σημερινής Τουρκίας), αλλά και ως κληρονομιά βυζαντινής συνέχειας για τον Πόντο.
Αν και η χρήση του μνημείου παραμένει υπό τον πλήρη έλεγχο των τουρκικών Αρχών, η σταδιακή αποκατάσταση και η επανένταξή του στον δημόσιο χώρο ανοίγουν, σύμφωνα με ειδικούς, πεδία για έρευνα και για μελλοντικές πολιτιστικές «συνομιλίες».
Δείτε τις φωτογραφίες του Anadolu:
