Κουδούνια, νύφη, σπαθιά και ένας «γέρος» που τα βάζει με το χρόνο: οι Μωμόγεροι του Θρυλορίου εμφανίστηκαν και φέτος στους δρόμους της Κομοτηνής με την παραλλαγή του «Κιτί Γοτσά», σκορπίζοντας γέλιο, πειράγματα και καλοτυχία για τη νέα χρονιά.
Ο λαϊκός θίασος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς» γύρισε την πόλη, συνοδεία πλήθους κόσμου, επαναφέροντας ένα από τα πιο ζωντανά και συμβολικά δρώμενα του ποντιακού Δωδεκαήμερου.
Το έθιμο θεωρείται ότι διώχνει τα κακά πνεύματα και κάνει «ποδαρικό», ενώ παραδοσιακά συνδέεται με την αλλαγή του χρόνου και τη μετάβαση από το παλιό στο νέο.
Στο Θρυλόριο διασώθηκε χάρη στη μνήμη των προσφύγων που έφτασαν το 1923 από τον Πόντο, ενώ μετά από δεκαετίες υποχώρησης αναβίωσε οργανωμένα το 1999, χάρη στην επιμονή της κοινότητας και του Συλλόγου.
Ο Κιτί Γοτσάς, ο Αράπης και η Νύφη
Στην παραλλαγή του Θρυλορίου, κεντρικό πρόσωπο είναι ο Μωμόγερος ή «Κιτί Γοτσάς»: ένας γέρος με καμπούρα, μάσκα, μεγάλο κουδούνι και ραβδί, που συμβολίζει τον παλιό χρόνο. Δίπλα του βρίσκονται τα «παλικάρια» του – δώδεκα στον αριθμό, όσοι και οι μήνες του χρόνου.
Κατά το έθιμο όπως γινόταν παλιότερα, με τη δύση του ήλιου μπαίνει με την ακολουθία του στα σπίτια του χωριού και εμπλέκει τους σπιτονοικοκύρηδες σε περιπέτειες «εξαπατώντας» τους.
Απέναντι του εμφανίζεται ο Αράπης, ο οποίος ενσαρκώνει τον νέο χρόνο. Ντυμένος με ζίπκα σε μαύρη απόχρωση, βαμμένο πρόσωπο, λεπτά κουδουνάκια και δύο ξύλινα σπαθιά, κυνηγά τον Κιτί Γοτσά μέσα στους δρόμους σε μια εικονική μάχη.
Το τρίτο πρόσωπο του δρώμενου, η Νύφη· συμβολίζει τη φύση που επιθυμεί να αναγεννηθεί και διεκδικείται από τον νέο χρόνο. Η επικράτηση του Αράπη σηματοδοτεί την αλλαγή του έτους και την έλευση της γονιμότητας και της ευφορίας. Στο τέλος έχουμε και… στεφανώματα, με τον Παπά να μπαίνει στο τέλος στο θίασο, επιβάλλοντας την τάξη.
Θέατρο δρόμου, σάτιρα και διακωμώδηση
Πέρα από το συμβολισμό του, το δρώμενο κουβαλά στοιχεία αρχαίου θεάτρου δρόμου: οι τελεστές μπαίνουν στα σπίτια, πειράζουν τον κόσμο, σχολιάζουν την επικαιρότητα και διακωμωδούν τα κακώς κείμενα.
«Ο κόσμος τους ακολουθεί, τους χαίρεται και γελάει» σημειώνουν τα μέλη του Συλλόγου, υπογραμμίζοντας πως η παράδοση παραμένει ζωντανή επειδή εξακολουθεί να έχει λόγο ύπαρξης.
Οι στολές –προβιές, μάσκες, καπέλα, κουδούνια και ραβδιά– εντυπωσιάζουν και διασώζονται σε διαφορετικές παραλλαγές ανά την Ελλάδα, με την εκδοχή του «Κιτί Γοτσά» να αποτελεί μία μόνο από τις πολλές που υπήρχαν στον Πόντο.
Οι Μωμόγεροι του Θρυλορίου πραγματοποιούν πλέον εμφανίσεις και εκτός Κομοτηνής, συμβάλλοντας στη διάδοση της ποντιακής πολιτιστικής κληρονομιάς. Όπως και στις παλιότερες χρονιές, έτσι και φέτος έχουν προγραμματίσει συμμετοχές σε εκδηλώσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης.
