Ένας άνδρας παίζει λύρα. Γύρω του, με τα χέρια υψωμένα, άλλοι άνδρες χορεύουν. Στο βάθος διακρίνονται τα βουνά. Ανάμεσα στους χορευτές βρίσκεται ένας νεαρός Αμερικανός ταξιδιώτης, ο Τόμας Γκάσκελ Άλεν.
Η σκηνή καταγράφηκε τον Μάιο του 1891, στα μεταλλεία Λιτζεσί, κοντά στη Νικόπολη του Πόντου, τη Γαράσαρη. Ο μουσικός κρατά κεμεντζέ, τη λύρα που συνδέεται με την ποντιακή μουσική παράδοση.
Ο Άλεν και ο συμπατριώτης του Γουίλιαμ Σάχτλεμπεν είχαν ξεκινήσει το 1890 ένα μεγάλο ταξίδι με ποδήλατα, που θα τους οδηγούσε σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Αφού πέρασαν το χειμώνα στην Αθήνα, συνέχισαν προς τη Μικρά Ασία.
Στο βιβλίο τους Across Asia on a Bicycle, που εκδόθηκε το 1894, εξηγούν ότι άφησαν την κύρια διαδρομή τους στη Ζάρα για να επισκεφθούν το Καραχισάρ και τα γειτονικά μεταλλεία, τα οποία τότε λειτουργούσαν υπό αγγλική διεύθυνση.
Ο δρόμος δεν ήταν εύκολος. Οι βροχές κρατούσαν σχεδόν δύο εβδομάδες και, για να περάσουν έναν ποταμό πριν φτάσουν στο Καραχισάρ, οι δύο ταξιδιώτες χρειάστηκε να σηκώσουν τα ποδήλατα και τις αποσκευές πάνω από τα κεφάλια τους. Όπως έγραψαν, το νερό έφτανε ως τους ώμους τους.
Οι άνθρωποι των μεταλλείων
Στο Λιτζεσί εξορυσσόταν μετάλλευμα αργύρου και μολύβδου. Σύμφωνα με έρευνα του ιστότοπου Cousin Jack’s World, στα μεταλλεία εργάζονταν Έλληνες, Αρμένιοι, Τούρκοι και Κούρδοι, ενώ υπήρχαν και Βρετανοί εργαζόμενοι.
Η ίδια έρευνα παραθέτει αμερικανική προξενική αναφορά του 1887, σύμφωνα με την οποία η πλειονότητα των ντόπιων εργατών ήταν Έλληνες. Αναφέρει επίσης ότι στο νοσοκομείο της εταιρείας εργαζόταν ο γιατρός από την Τραπεζούντα Νικόλαος Σαουλίδης.
Όσο για τη φωτογραφία του χορού, η λεζάντα της ψηφιακής γκαλερί αναφέρει ότι ο Άλεν χορεύει με εργαζομένους των μεταλλείων. Η έρευνα του Cousin Jack’s World περιγράφει τους υπόλοιπους χορευτές ως νεαρούς Βρετανούς υπαλλήλους.
