Στις 30 Νοεμβρίου του 1979, οι Pink Floyd κυκλοφόρησαν το ενδέκατο στουντιακό άλμπουμ τους, ένα διπλό έργο που έμελλε να χαράξει ανεξίτηλα την ιστορία της μουσικής: το The Wall.
Από την πρώτη στιγμή, το άλμπουμ αυτό ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Ηχογραφημένο από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο του 1979, κυκλοφόρησε στην Ευρώπη στα τέλη του μήνα και στις ΗΠΑ στις 8 Δεκεμβρίου.
Πολύ σύντομα, έγινε ένα από τα πιο εμπορικά έργα όλων των εποχών. Οι παγκόσμιες πωλήσεις του ξεπέρασαν τα 30 εκατομμύρια αντίτυπα και τελικά ανακηρύχθηκε το πιο επιτυχημένο διπλό άλμπουμ στην ιστορία της μουσικής, με 23 πλατινένιες διακρίσεις και παρουσία 14 συνεχόμενων χρόνων στα charts.
Η τεράστια αυτή επιτυχία δεν περιορίστηκε μόνο στη δισκογραφία. Το The Wall μεταμορφώθηκε σε ένα μεγαλειώδες ζωντανό υπερθέαμα με θεατρικά εφέ, υψωμένους τοίχους επί σκηνής και ανατρεπτικά animations, τα οποία στη συνέχεια οδήγησαν στη θρυλική κινηματογραφική προσαρμογή Pink Floyd – The Wall (1982), σε σκηνοθεσία Άλαν Πάρκερ, με τον Μπομπ Γκέλντοφ στον ρόλο του Pink.
Το animation του Τζέραλντ Σκαρφ –με τα τρομακτικά σφυριά και τις παραμορφωμένες φιγούρες– έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της οπτικής ταυτότητας του έργου, ενώ αργότερα, το 2017, ο πίνακας του ίδιου καλλιτέχνη The Scream πωλήθηκε έναντι 1,85 εκατ. δολαρίων, καταρρίπτοντας ρεκόρ για έργο τέχνης σχετιζόμενο με ροκ ιστορία.
Το έργο ωστόσο παρέμεινε ζωντανό και δεκαετίες αργότερα. Τον Ιούλιο του 2011, ο Ρότζερ Γουότερς παρουσίασε το The Wall στην Αθήνα, στο κλειστό γήπεδο ΟΑΚΑ. Οι συναυλίες της 8ης και 9ης Ιουλίου εκείνης της χρονιάς μαγνητοσκοπήθηκαν και ενσωματώθηκαν στην ταινία Roger Waters – The Wall.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα – Το περιστατικό που άλλαξε τα πάντα
Η σύλληψη του The Wall ξεκίνησε χρόνια πριν από την κυκλοφορία του, κατά την περιοδεία «In the Flesh Tour» του 1977. Οι Pink Floyd είχαν ήδη καθιερωθεί ως μία από τις πιο καινοτόμες μπάντες παγκοσμίως, ωστόσο ο Ρότζερ Γουότερς άρχισε να αισθάνεται ότι το κοινό είχε αλλάξει – είχε γίνει πιο θορυβώδες, λιγότερο συνδεδεμένο με τη μουσική. Έτσι τουλάχιστον ένιωθε.
Μια συγκεκριμένη στιγμή στο Μόντρεαλ του Καναδά καθόρισε τα πάντα:
Στη διάρκεια μιας ακουστικής εκτέλεσης του «Pigs on the Wing» (Part 2), ο Γουότερς αναγκάστηκε να ξαναπαίξει το intro τέσσερις φορές εξαιτίας του συνεχούς θορύβου. Ενοχλημένος, ζήτησε από το κοινό να ηρεμήσει – χωρίς αποτέλεσμα. Στο τέλος, και ενώ είχε χάσει την ψυχραιμία του, έφτυσε έναν θεατή που άναβε φωτοβολίδες. Αηδιασμένος από τον ίδιο του τον εαυτό και από την απόσταση που ένιωθε, πλέον, ανάμεσα στην μπάντα και το κοινό, φαντάστηκε ένα τείχος να υψώνεται ανάμεσά τους. Αυτή η εικόνα έγινε η βάση ολόκληρου του άλμπουμ.
Pink, ο αντιήρωας που κουβαλά τα τραύματα μιας εποχής
Στο κέντρο του έργου βρίσκεται μια φανταστική φιγούρα, ο Pink – ένας χαρακτήρας επηρεασμένος από τον Γουότερς, τον Σιντ Μπάρετ, αλλά και από το συλλογικό τραύμα ενός αιώνα που στιγματίστηκε από δύο παγκόσμιους πολέμους. Η αφήγηση της ζωής του Pink ξεδιπλώνεται μέσα από τα 24 κομμάτια του άλμπουμ, διαμορφώνοντας ένα μουσικό ψυχογράφημα για τη γέννηση, την αποδόμηση και την τελική του κάθαρση.
Η ιστορία ξεκινά με την απώλεια του πατέρα του στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο («When the Tigers Broke Free»), συνεχίζει με τη σκληρότητα του σχολείου, όπου δάσκαλοι ταπεινώνουν τους μαθητές («The Happiest Days of Our Lives», «Another Brick in the Wall»), και κορυφώνεται με την υπερπροστασία της μητέρας του («Mother»).
Κάθε τραυματική εμπειρία γίνεται ένα «τούβλο» που τον απομακρύνει από τον κόσμο, χτίζοντας το περίφημο τείχος.
Με τα χρόνια ο Pink γίνεται ροκ σταρ, βυθίζεται στην ασυδοσία, στην απιστία, στις ουσίες («Young Lust», «One of My Turns», «Comfortably Numb») και παλεύει να κρατήσει επαφή με την πραγματικότητα. Στο αποκορύφωμα της κρίσης του, φαντάζεται ότι γίνεται δικτάτορας που επιτίθεται στους θεατές του («In the Flesh», «Waiting for the Worms»). Τελικά «δικάζει» τον εαυτό του στη σκηνή ενός σουρεαλιστικού, εσωτερικού δικαστηρίου («The Trial»), όπου αποφασίζεται η κατεδάφιση του τείχους.
Το έργο κλείνει κυκλικά, με τη φράση «Isn’t this where…», η οποία ολοκληρώνεται με το «…we came in?» στην αρχή του άλμπουμ, υπονοώντας ότι τα τείχη της απομόνωσης χτίζονται και γκρεμίζονται ξανά και ξανά.
Οι Pink Floyd από τον Σιντ Μπάρετ σε παγκόσμιο φαινόμενο
Το συγκρότημα είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν, με το όνομα «The Pink Floyd Sound», εμπνευσμένο από δύο blues μουσικούς, τον Pink Anderson και τον Floyd Council. Παρά την αποχώρηση του Σιντ Μπάρετ λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας, η μπάντα συνέχισε με τεράστια επιτυχία, δημιουργώντας μερικά από τα πιο εμβληματικά άλμπουμ όλων των εποχών: The Dark Side of the Moon, Wish You Were Here, Animals και φυσικά The Wall.
Οι συνολικές πωλήσεις τους ξεπερνούν τα 250 εκατομμύρια παγκοσμίως.
Η ιστορία μέσα από τα τραγούδια – Ένα ταξίδι τεσσάρων πλευρών
Το άλμπουμ είναι οργανωμένο σαν θεατρική ροκ όπερα. Οι τέσσερις πλευρές του βινυλίου αφηγούνται διαδοχικά τα στάδια της πτώσης του Pink:
· Όψη 1: η παιδική ηλικία, η απώλεια – η πρώτη ύλη για το τείχος.
· Όψη 2: η απομόνωση, η κατάρρευση του γάμου – η κατασκευή του τείχους.
· Όψη 3: η απομάκρυνση από την πραγματικότητα, η χρήση ναρκωτικών, η αναπόληση του παρελθόντος.
· Όψη 4: η παραφροσύνη, η δικτατορική φαντασίωση, η «δίκη» – η πτώση του τείχους
Τα κρυφά μηνύματα, οι ιστορίες και οι θρύλοι
Το άλμπουμ κρύβει λεπτομέρειες που έγιναν θρύλοι. Στο «Empty Spaces» υπάρχει ένα μυστικό μήνυμα που ακούγεται μόνο όταν παίξεις το κομμάτι ανάποδα: μια χιουμοριστική «αποστολή» προς τον «Old Pink», ένας φόρος τιμής στον Σιντ Μπάρετ.
Το «Comfortably Numb» –ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια των Floyd– γεννήθηκε από μια πραγματική στιγμή της ζωής του Γουότερς, όταν ένας γιατρός τού έδωσε ένα χάπι πριν από μια συναυλία για να μπορέσει να βγει στη σκηνή, παρότι ένιωθε άσχημα.
Η εμπειρία εκείνη μετατράπηκε σε έναν από τους πιο συγκλονιστικούς διαλόγους γιατρού–ασθενούς στην ιστορία της μουσικής.
Το έργο που ένωσε και χώρισε τους Floyd
Το The Wall υπήρξε ταυτόχρονα κορύφωση αλλά και αφορμή για ρήξη. Οι διαφωνίες ανάμεσα στον Γουότερς και τον Γκίλμουρ κορυφώθηκαν στη διάρκεια της δημιουργίας του άλμπουμ. Η μπάντα τελικά διαλύθηκε, και οι Pink Floyd συνέχισαν χωρίς τον Γουότερς. Εκείνος, όμως, παρουσίασε μόνος του μια ιστορική συναυλία το 1990 μπροστά στο Τείχος του Βερολίνου – μια στιγμή που σφράγισε το συμβολισμό του έργου.
Η επανένωση της κλασικής τετράδας ήρθε μόλις το 2005, στο Live 8 του Λονδίνου, για 23 λεπτά που έμειναν στην ιστορία και έκλεισαν με το «Comfortably Numb».
Οι δίσκοι – Το πλήρες tracklist του μύθου
Δίσκος 1
1. In the Flesh – 3:16
2. The Thin Ice – 2:27
3. Another Brick in the Wall (Part I) – 3:21
4. The Happiest Days of Our Lives – 1:46
5. Another Brick in the Wall (Part II) – 4:00
6. Mother – 5:32
7. Goodbye Blue Sky – 2:45
8. Empty Spaces – 2:10
9. Young Lust – 3:25
10. One of My Turns – 3:35
11. Don’t Leave Me Now – 4:16
12. Another Brick in the Wall (Part III) – 1:48
13. Goodbye Cruel World – 0:48
Δίσκος 2
1. Hey You – 4:40
2. Is There Anybody Out There? – 2:44
3. Nobody Home – 3:26
4. Vera – 1:35
5. Bring the Boys Back Home – 1:21
6. Comfortably Numb – 6:24
7. The Show Must Go On – 1:36
8. In the Flesh – 4:13
9. Run Like Hell – 4:19
10. Waiting for the Worms – 4:04
11. Stop – 0:30
12. The Trial – 5:13
13. Outside the Wall – 1:41 (περίπου)
Η κληρονομιά ενός αριστουργήματος
Το The Wall δεν είναι απλώς ένας δίσκος, είναι μια ροκ όπερα, μια ψυχολογική μελέτη, μια πολιτική αλληγορία, ένα καλλιτεχνικό μανιφέστο. Επηρέασε καλλιτέχνες, σκηνοθέτες, μουσικούς και γενιές ακροατών. Συνδέθηκε με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, αλλά και με τα αόρατα τείχη που χτίζει ο καθένας μέσα του ή γύρω του.
Σήμερα, πάνω από 45 χρόνια μετά την κυκολοφορία του, παραμένει ένα από τα σημαντικότερα έργα που γράφτηκαν ποτέ. Μια ωδή στις πληγές που κουβαλάμε – και στην ανάγκη να βρίσκουμε πάντα τη δύναμη να τις γκρεμίζουμε.
