Οι επιστήμονες Τζον Κλαρκ, Μισέλ Ντεβορέ και Τζον Μαρτίνις τιμήθηκαν με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2025 για «πειράματα που αποκάλυψαν την κβαντική μηχανική εν δράσει», όπως ανακοίνωσε η Επιτροπή Νόμπελ. «Το φετινό βραβείο παρέχει ευκαιρίες για ανάπτυξη της επόμενης γενιάς της κβαντικής τεχνολογίας, περιλαμβανομένης της κβαντικής κρυπτογραφίας, των κβαντικών υπολογιστών και των κβαντικών αισθητήρων», ανέφερε στην ανακοίνωσή της η επιτροπή απονομής των βραβείων.
Και οι τρεις επιστήμονες, με έδρα στις ΗΠΑ, πραγματοποίησαν πειράματα με τα οποία κατέδειξαν επίπεδα κβαντομηχανικής σήραγγας και κβαντοποίησης της ενέργειας σε ένα αρκετά μεγάλο σύστημα που μπορεί να χωρέσει στην παλάμη, ανέφερε η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών.
Ένα μεγάλο ζήτημα στη Φυσική είναι εκείνο του μέγιστου μεγέθους ενός συστήματος που μπορεί να καταδείξει τα αποτελέσματα της κβαντικής μηχανικής. Η κβαντική μηχανική περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα πράγματα σε απίστευτα μικρές κλίμακες, στο επίπεδο των σωματιδίων, για παράδειγμα, όταν μία μπάλα χτυπάει στον τοίχο και αναπηδά.
Το βραβείο που ανακοινώθηκε σήμερα ανταμείβει πειράματα της δεκαετίας του 1980 που κατέδειξαν ότι ένα σωματίδιο σε κβαντική κλίμακα μπορεί στην πραγματικότητα να διαπεράσει ένα «φράγμα δυναμικού», μια περιοχή με υψηλότερη ενέργεια ακόμα κι αν η ενέργειά του δεν είναι αρκετή για να το υπερβεί — ένα φαινόμενο που αποκαλείται «φαινόμενο σήραγγας».
• Ο γεννημένος στη Βρετανία Τζον Κλαρκ είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ (ΗΠΑ).
• Ο Μισέλ Ντεβορέ, που έχει γεννηθεί στη Γαλλία, είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα, επίσης στις ΗΠΑ, όπου είναι επίσης καθηγητής ο Μαρτίνις.
Ποιος είναι ο Τζον Μαρτίνις
Γεννήθηκε το 1958, σπούδασε Φυσική στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, όπου απέκτησε και το διδακτορικό του. Η διατριβή του είχε ως θέμα τη μακροσκοπική κβαντομηχανική σήραγγα και την κβάντωση ενεργειακών επιπέδων σε επαφές Josephson, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Τζον Κλαρκ.
Η καριέρα του χαρακτηρίζεται από σημαντικές συνεργασίες και πρωτοποριακή έρευνα.
Το 2014, με την ομάδα του συνεργάστηκαν με το Google Quantum AI Lab, με στόχο την ανάπτυξη κβαντικών υπολογιστών βασισμένων σε υπεραγώγιμα qubits.
Το 2019, η ομάδα πέτυχε το ιστορικό ορόσημο της «κβαντικής υπεροχής», κατασκευάζοντας έναν υπολογιστή που ολοκλήρωσε σε 200 δευτερόλεπτα μια εργασία που ένας κλασικός υπερυπολογιστής θα χρειαζόταν χιλιάδες χρόνια για να ολοκληρώσει.
Μετά την αποχώρησή του από την Google το 2020, ο Μαρτίνις εντάχθηκε στην αυστραλιανή Silicon Quantum Computing (SQC), συνεχίζοντας το όραμά του για τη δημιουργία εμπορικά αξιοποιήσιμων κβαντικών υπολογιστών. Εκεί εντυπωσιάστηκε από την ατομική τεχνική κατασκευής της ομάδας, που θεωρείται μοναδική παγκοσμίως.
Η συμβολή του στην επιστήμη έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Το 2014 τιμήθηκε με το Βραβείο Fritz London, ενώ το 2021 απέσπασε το Βραβείο John Stewart Bell. Το φετινό Νόμπελ Φυσικής αναγνώρισε το τεράστιο έργο του στον χώρο της κβαντικής μηχανικής.
Ο Τζον Μαρτίνις παραμένει ενεργός στην έρευνα και την ανάπτυξη κβαντικών τεχνολογιών, προσφέροντας τεχνογνωσία και εμπειρία σε παγκόσμια κλίμακα, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επόμενη γενιά της τεχνολογίας.
Το Νόμπελ Φυσικής απονέμεται από τη Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 11 εκατομμυρίων σουηδικών κορονών (1,2 εκατ. δολάρια ΗΠΑ).
