Στο προσκήνιο της Αυστραλίας το έργο του Τζορτζ Τρελόαρ για τους πρόσφυγες της γενοκτονίας – Έκδοση με 100 αδημοσίευτες φωτογραφίες

Με καλεσμένο τον ερευνητή δρ Παναγιώτη Διαμάντη από το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μελετών Γενοκτονιών πραγματοποιήθηκε η φετινή κοπή βασιλόπιτας του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα & το Γαρς».

Στη διάρκεια της εκδήλωσης κατά την οποία έγινε επίσης ο απολογισμός των δράσεων του σωματείου για το 2024, η αίθουσα της πρώην κοινότητας γέμισε ασφυκτικά για την ετήσια κοπή της παραδοσιακής βασιλόπιτας, που ευλόγησε ο μητροπολίτης Μαρωνείας & Κομοτηνής Παντελεήμων, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «θα το λέμε μέχρι να δικαιωθούμε ότι πρέπει να αναγνωριστεί η γενοκτονία των Ποντίων».

Από την πλευρά του ο αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης Μανώλης Ταπατζάς υπογράμμισε ότι «ο πολιτισμός δεν είναι μόνο οι χοροί και τα τραγούδια, αλλά αυτό που κάνετε εσείς στον σύλλογο», ενώ ο ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Γιάννης Κυριαζής τόνισε ότι πρόκειται για «έναν υποδειγματικό επαρχιακό σύλλογο».

Ακολούθησε ο απολογισμός του 2024 από την πρόεδρο Χρύσα Μαυρίδου, η οποία θύμισε στους παρευρισκόμενους τις ποικίλες δραστηριότητες σχετικά με την ποντιακή ιστορία, γαστρονομία, έθιμα, παραδόσεις, χορό, τραγούδι, λαογραφία και την έρευνα της ιστορίας του χωριού και των κατοίκων του.

Ωστόσο, την εκδήλωση μονοπώλησε η ομιλία του δρ Παναγιώτη Διαμάντη από το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μελετών Γενοκτονιών, με έδρα το Σίδνεϊ, με θέμα «Στα βήματα του Τζορτζ Τρελόαρ – Ανακαλύπτοντας το έργο ενός φιλάνθρωπου Αυστραλού», σε μια προσπάθεια να αναγνωριστεί ο καίριος ρόλος που διαδραμάτισε στην εγκατάσταση των χριστιανών Μικρασιατών προσφύγων στη Μακεδονία και τη Θράκη ως εκπρόσωπος του Ύπατου Αρμοστή της Κοινωνίας των Εθνών για τους Πρόσφυγες στη Βόρεια Ελλάδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας σημαντικός πόλος σε αυτή την προσπάθεια είναι το χωριό που φέρει το όνομά του, το Θρυλόριο, το οποίο εδώ και χρόνια έχει στενούς δεσμούς με την οικογένειά του, αλλά παράλληλα έχει συμβάλλει και στην ανάδειξη του έργου του.

Ο ομιλητής υπογράμμισε επίσης ότι σήμερα στην Αυστραλία, υπάρχουν 500.000 δηλωμένοι Έλληνες και πάνω από 1 εκατομμύριο Αυστραλοί με ελληνική καταγωγή. «Για να υπάρχει προσφυγιά, υπήρχε κάποιο κακό κι ο θύτης είναι γνωστός», θύμισε στο κοινό, ζητώντας από την Άγκυρα να παραδεχτεί τα εγκλήματα που έχει διαπράξει κατά της ανθρωπότητας.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στην έκδοση που ετοιμάζει το Ινστιτούτο, η οποία αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Μάρτιο και περιλαμβάνει ανέκδοτες φωτογραφίες από τον ίδιο τον Τρελόαρ, από τις πρώτες μέρες της προσφυγιάς, τα πρώτα σπίτια και τις πρώτες δουλειές, στις οποίες παρουσιάζει πώς αποκατέστησε τους επιζώντες της γενοκτονίας κυρίως στη Θράκη.

Στήριξε ανθρώπους που δεν είχαν τίποτα

Όπως σημείωσε ο δρ. Παναγιώτης Διαμάντης, ο Τρελόαρ έπρεπε να μεριμνήσει για ανθρώπους που έφτασαν στην νέα τους πατρίδα πρακτικά χωρίς τίποτα, να τους βρει στέγη και να τους βοηθήσει να ξαναστήσουν την ζωή τους, ώστε να μην χρειάζονται τις δωρεές από την Αυστραλία, την Αμερική και την Αγγλία για να επιβιώσουν.

Όπως εξήγησε ο ομιλητής, πρώτη του μέριμνα ήταν η στέγαση και αμέσως μετά η υγεία τους, φροντίζοντας να έχουν υλικά για την καθαριότητά τους, καθώς και ιατρική περίθαλψη. Ακολούθως έπρεπε να λυθεί το θέμα της οικονομικής και επαγγελματικής αποκατάστασής τους.

Με βάση τις αναφορές του Τρελόαρ στη Γενεύη, στην έδρα της Κοινωνίας των Εθνών, από τον Απρίλιο του 1923 είχε καταστρώσει σχέδιο για το πώς θα προχωρούσε. Έστελνε τους αγρότες στην ύπαιθρο και τους τεχνίτες στις πόλεις και μάλιστα υπάρχει μια χαρακτηριστική φωτογραφία του Τρελόαρ στο γραφείο εργασίας του, εκεί που σήμερα στεγάζεται σήμερα η Λέσχη Κομοτηναίων, όπου προσέρχονταν οι άντρες πρόσφυγες, δήλωναν το επάγγελμά τους και τους έβρισκαν δουλειές.

Οι γυναίκες, πήγαιναν στις γειτονιές γύρω από τον σημερινό σιδηροδρομικό σταθμό, όπου έστησε μια ταπητουργία με μαλλί από την Αυστραλία, με απώτερο σκοπό να επανεκκινήσουν οι προσωπικές και οι κοινωνικές τους ζωές. Έκανε δε προσπάθεια να κρατήσει μαζί κατοίκους των ίδιων χωριών στη νέα πατρίδα, κάτι που το πέτυχε μερικώς, αλλού όχι τόσο πολύ.

Η σημασία ανάδειξης του έργου του Τρελόαρ

Αυτή η ανάδειξη του Τρελόαρ από την αφάνεια, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Αυστραλία, είναι σημαντική για όλο τον προσφυγικό ελληνισμό, σημείωσε ο δρ. Παναγιώτης Διαμαντής, καθώς ως πεδίο δράσης του είχε κυρίως τη Θράκη, και όχι μόνο τους Ποντίους, αλλά και όλους τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν σε αυτή. Αν σκεφτούμε δε, σημείωσε ο ερευνητής, ότι οι περισσότεροι Πόντιοι, ακόμα και αν πέρασαν από τη Θράκη, τελικά κατέληξαν στην Δυτική Μακεδονία και άλλες περιοχές, οι περισσότεροι πρόσφυγες με τους οποίους ασχολήθηκε ήταν οι Θρακιώτες, από την Ανατολική Θράκη.

Όσο για τους λόγους που ξεχάστηκε η προσφορά του, εκτίμησε ότι στην Ελλάδα μπήκαν άλλα θέματα στη μέση, ενώ στην πατρίδα του ο ίδιος ουδέποτε ανέδειξε αυτή τη δράση του. Οι περίπου 100 ανέκδοτες φωτογραφίες που θα δοθούν στη δημοσιότητα τον Μάρτιο από το Ινστιτούτο, ήταν το προσωπικό του αρχείο, και δεν είχε σκοπό ποτέ να τις δημοσιεύσει. Μάλιστα, οι γιοί του που είχαν τα αρνητικά, ήταν επιφυλακτικοί για τη δημοσίευσή τους.

Ωστόσο, η επαφή της οικογένειας με την Ελλάδα, και οι επισκέψεις τους στο Θρυλόριο, τους άλλαξαν άποψη, με τον δρ. Π. Διαμάντη να δίνει τα εύσημα στους κατοίκους του Θρυλορίου για αυτή τη μεταστροφή και κυρίως την πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου Χρύσα Μαυρίδου.

Επιπλέον, συμπλήρωσε ότι παρά τις όποιες καθυστερήσεις, η αγγλική έκδοση αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Μάρτιο και αν όλα πάνε καλά, σε ένα χρόνο θα έχουμε και την ελληνική έκδοση.

Δυστυχώς, όπως ανέφερε ο δρ. Π. Διαμαντής, έχει χαθεί το προσωπικό ημερολόγιο του Τρελόαρ από τη συγκεκριμένη περίοδο, καθώς, όπως φαίνεται από το ημερολόγιο που κρατούσε στη Ρωσία, κατά τον εμφύλιο πόλεμο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο σώθηκε και έχει φοβερή λεπτομέρεια, ήταν πολύ λεπτομερής στις καταγραφές του.

Τμήμα της αυστραλιανής ιστορίας η γενοκτονία

Η σύνδεση αυτή του Τρελόαρ με την μετεγκατάσταση των πληθυσμών, σύμφωνα με τον δρ. Π. Διαμάντη, αποτελεί ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην προώθηση της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ποντίων στην Αυστραλία.

Ειδικότερα, εξήγησε ότι μέσα από την ανθρωπιστική προσφορά από την Αυστραλία προς την Ελλάδα για τους πρόσφυγες, μετατρέπεται σε τμήμα όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της αυστραλιανής ιστορίας. «Επομένως παύει να είναι πολιτικό το θέμα και γίνεται θέμα τοπικής ιστορίας, είναι δικό τους, που είναι πολύ πιο εύκολο ο Αυστραλός πολιτικός να το κατανοήσει και να το υποστηρίξει» σημείωσε, μιας και αφορά την ίδια τη χώρα, τους πολίτες και την ιστορία τους.

Πηγές : Παρατηρητής της Θράκης, Ο Χρόνος