Σήμερα υπάρχουν πολλές λέξεις που υπόκεινται σε εκτεταμένη λογοκρισία, λέξεις που είναι «άβολες» ή «αντιτίθενται στα συμφέροντα» όσων κατέχουν πολιτική ή/και οικονομική εξουσία.
Ωστόσο, παρόλο που η ρατσιστική προπαγάνδα είναι παράνομη σύμφωνα με διάφορα διεθνή έγγραφα –και δικαίως–, σπάνια υπόκειται σε λογοκρισία ο ρατσιστικός λόγος:
Αυτό που ονομάζεται «ελευθερία έκφρασης» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε ελευθερία προσβολής.
Ιωάννα Κουτσουράδη
¤
Για την Ιωάννα Κουτσουράδη, την πρώτη γυναίκα πρόεδρο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών, που έχει αφιερώσει τη ζωή της στη διδασκαλία των ηθικών αξιών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βασική αρχή είναι ότι η γνώση της φιλοσοφίας και η εκπαίδευση σε αυτήν αποτελούν πολύ σημαντικό όπλο όχι μόνο κατά της βίας, αλλά και κατά της προπαγάνδας και της δημαγωγίας.
Γεννημένη στην Πόλη στις 4 Οκτωβρίου 1936, η Κουτσουράδη είναι μια Ρωμιά παγκόσμιας ακτινοβολίας, άγνωστη ωστόσο εν πολλοίς στην Ελλάδα. Την αποκαλούν «βασίλισσα» ή «μητέρα» της Φιλοσοφίας, αλλά και «Φιλόσοφο Πολίτισσα του κόσμου».
Απόφοιτος του Ζαππείου Παρθεναγωγείου (1954), σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, ίδρυσε το Τμήμα Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Χατζέτεπε στην Άγκυρα το 1968, το όποιο και διηύθυνε μέχρι τη συνταξιοδότησή της, το 2005. Με αμείωτο σφρίγος, έκτοτε διδάσκει Φιλοσοφία και εκτελεί καθήκοντα διευθύντριας του Κέντρου Ερεύνης και Εφαρμογής των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο πανεπιστήμιο του Μάλτεπε.
Στην Τουρκία –όπου ζει και εργάζεται αδιαλείπτως, καθώς ποτέ δεν έφυγε από τη γενέτειρά της– είναι γνωστή ακόμα και στο πιο απόμερο σημείο της Ανατολίας. Μιλώντας δε για τους πολυάριθμους φοιτητές/μαθητές που είχε όλα αυτά τα χρόνια, λέει: «Είμαι ο χότζας τους» (στα τουρκικά, χότζας σημαίνει δάσκαλος).
Όπως λέει όταν την ρωτούν, οι πολλές ασχολίες της την έχουν απομακρύνει κάπως από τη ρωμαίικη κοινότητα της Πόλης, όμως «αν υπάρχει κάτι όπου μπορώ να βοηθήσω, είμαι έτοιμη να το κάνω με μεγάλη χαρά».
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στις αρχές του 2021 στην –επίσης Ρωμιά– Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν, στο πλαίσιο της σειράς συνεντεύξεων «Πρόσωπα και άνθρωποι» του ελληνικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, η Κουτσουράδη μιλά για τη ζωή και την πορεία της, για τις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας (σαν δύο αδέλφια που συνεχώς τρώγονται, λέει), αλλά για τις μνήμες της από τα Σεπτεμβριανά (νιώθω ακόμα τη μυρωδιά του καμένου στη μύτη μου), και άλλα πολλά.
(Η συνέντευξη αρχίζει από το 06:10)
Οι διακρίσεις που έχει αποσπάσει από πανεπιστήμια και ιδρύματα ανά τον κόσμο είναι πολυάριθμες, ενώ από το 1998 κατέχει την έδρα της Φιλοσοφίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην UNESCO.
Στην Ελλάδα, η πιο πρόσφατη ήταν στις 25 Μαΐου 2023, όταν αναγορεύτηκε επίτιμη διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Στην τελετή εκφώνησε ομιλία με τίτλο «Τα ανθρώπινα δικαιώματα ως ηθικές αρχές και ως προϋποθέσεις για την επαγωγή του Δικαίου».
Ως ελάχιστο φόρο τιμής (επιφυλασσόμαστε για ένα εκτενέστερο αφιέρωμα) και δώρο γενεθλίων σε αυτήν τη σπουδαία Πολίτισσα φιλόσοφο και ποιήτρια, θα παραθέσουμε λόγια και εικόνες της όπως τα αλιεύσαμε από το διαδίκτυο:
| Κάθε -ισμός είναι μια γενίκευση, μια παράβαση, μια «χονδρική» εξήγηση ή μια αφαίρεση. |
| «Ανθρώπινο δικαίωμα» είναι το αντίθετο κάθε συνθήκης που εμποδίζει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν και να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους ως ανθρώπινα όντα. |
| Τι είναι αυτό που καθιστά «φυσική» τη βία και τη δολοφονία; Ένας από τους κύριους λόγους είναι η ανεύθυνη στάση των ΜΜΕ, που παρουσιάζουν τη δολοφονία και τη μάχη σαν φυσικό μέρος της ζωής, μια συνηθισμένη συμπεριφορά, και μερικές φορές ακόμη και σαν ηρωική μορφή συμπεριφοράς. |
Μεταξύ όλων των άλλων η Ιωάννα Κουτσουράδη είναι και επίτροπος της Διεθνούς Επιτροπής κατά της Θανατικής Ποινής, ενώ όπως αναφέρει στη συνέντευξή της, αν δεν ήταν καθηγήτρια Φιλοσοφίας θα ήταν υπάλληλος σε ανθοπωλείο.
