Το TikTok είναι ο «τραμπούκος της γειτονιάς»; – Γιατί μπαίνει στο στόχαστρο

Η εφαρμογή TikTok συσσωρεύει αντιπαραθέσεις σε όλο τον κόσμο: από την απαγόρευσή της σε εφήβους στην Αυστραλία έως την απαγόρευσή της στην Αλβανία και τις κατηγορίες για κατασκοπεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, και ακόμη περισσότερο την έρευνα που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Ένωση έπειτα από υποψίες ξένων παρεμβάσεων στη Ρουμανία.

Η εφαρμογή θα κλείσει στην Αλβανία για τουλάχιστον έναν χρόνο, από τις αρχές του 2025, όπως ανακοίνωσε χθες ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα. «Το TikTok είναι ο τραμπούκος της γειτονιάς» είπε κατά τη διάρκεια συνάντησης με εκπαιδευτικούς, γονείς και ψυχολόγους.

Η ανακοίνωση της διακοπής του αμφιλεγόμενου κοινωνικού δικτύου έρχεται λιγότερο από έναν μήνα αφότου ένας 14χρονος μαθητής σκοτώθηκε και ένας άλλος τραυματίστηκε σε συμπλοκή κοντά σε σχολείο στα Τίρανα, έπειτα από αντιπαράθεση που είχαν μέσα από τα social media.

Στη Ρουμανία οι Αρχές υποπτεύονται τον ακροδεξιό υποψήφιο Καλίν Γκεοργκέσκου –ο οποίος ήρθε πρώτος στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών τον Νοέμβριο προς έκπληξη όλων–, ότι επωφελήθηκε από μια παράνομη εκστρατεία υποστήριξης που ενορχηστρώθηκε από τη Μόσχα κυρίως μέσω του TikTok που ανήκει στον κινεζικό όμιλο ByteDance.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Τρίτη την έναρξη έρευνας η οποία θα επικεντρωθεί ιδιατέρως στα συστήματα συστάσεων του TikTok, τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι χρησιμοποιήθηκαν για «συντονισμένη χειραγώγηση».

Θα εξετάσει επίσης τη διαχείριση της πλατφόρμας «πολιτικών διαφημίσεων και πολιτικού περιεχομένου με χορηγία».

Σε περίπτωση αποδεδειγμένων παραβάσεων, η Επιτροπή μπορεί βάσει του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) να επιβάλει πρόστιμα έως και 6% του ετήσιου κύκλου εργασιών του στον παραβάτη. Σε περίπτωση σοβαρών και επαναλαμβανόμενων παραβάσεων, οι πλατφόρμες μπορούν ακόμη και θεωρητικά να απαγορευθούν από κάθε δραστηριότητα στην Ευρώπη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένας νόμος που ψηφίστηκε τον Απρίλιο υποχρεώνει τον κινεζικό όμιλο ByteDance να πουλήσει το TikTok έως τις 19 Ιανουαρίου –κατηγορώντας τον ότι επέτρεψε στις κινεζικές Αρχές να συλλέγουν αδικαιολόγητα δεδομένα για Αμερικανούς χρήστες–, διαφορετικά θα απαγορευτεί η λειτουργία του.

Η εφαρμογή, η οποία έχει 170 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες σε αυτή τη χώρα, ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών τη Δευτέρα να αιτηθεί την αναστολή της εφαρμογής του νόμου. Καταγγέλλει «έναν μαζικό και άνευ προηγουμένου περιορισμό της ελευθερίας του λόγου» και έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι έχει διαβιβάσει πληροφορίες στην κυβέρνηση του Πεκίνου.

Για να διατηρήσουν τα δεδομένα τους, η αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθώς και το βρετανικό κοινοβούλιο και η κυβέρνηση από το 2023 έχουν απαγορεύσει τη λήψη και τη χρήση του TikTok στις επαγγελματικές συσκευές των εργαζομένων τους.

Το κοινωνικό δίκτυο, το οποίο έχει περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ενεργούς χρήστες σε όλο τον κόσμο, είναι ιδιαιτέρως δημοφιλές στους νέους που προσελκύονται από την μορφή των εξαιρετικά σύντομης διάρκειας βίντεο.

Η εφαρμογή ξεπερνά όλους τους ανταγωνιστές της στην ικανότητά της να τραβήξει την προσοχή. Μέχρι το 2024 οι χρήστες Android το χρησιμοποιούσαν κατά μέσο όρο 34 ώρες κάθε μήνα, σύμφωνα με στοιχεία του We Are Social.

Αλλά αυτή η τεράστια επιτυχία συνοδεύεται από επικρίσεις.

Οι επικριτές του κατηγορούν το TikTok ότι περιορίζει τους χρήστες σε έναν όγκο περιεχομένου μέσω ενός αδιαφανούς αλγόριθμου, και ότι προωθεί τη διάδοση παραπληροφόρησης και παράνομου, βίαιου ή άσεμνου περιεχομένου.

Στην Αυστραλία, το Κοινοβούλιο ψήφισε νόμο στα τέλη Νοεμβρίου που απαγορεύει την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα σε άτομα κάτω των 16 ετών, ένα από τα αυστηρότερα μέτρα στον κόσμο σε αυτόν τον τομέα.

Το TikTok βρέθηκε ήδη στο μάτι του κυκλώνα την περασμένη άνοιξη, όταν η εταιρεία κυκλοφόρησε στη Γαλλία και την Ισπανία μια λειτουργία της νέας της εφαρμογής TikTok Lite, η οποία ανταμείβει τους χρήστες για τον χρόνο που περνούν μπροστά στις οθόνες, πυροδοτώντας την έναρξη έρευνας στις Βρυξέλλες.

Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε ότι η εφαρμογή ενέχει «σοβαρούς κινδύνους για την ψυχική υγεία των χρηστών».

Το μέσο κοινωνικής δικτύωσης αναγκάστηκε σε αναδίπλωση και ανακοίνωσε την οριστική απόσυρση αυτού του προγράμματος επιβράβευσης.

Το TikTok απαγορεύτηκε προσωρινά από τη γαλλική κυβέρνηση τον Μάιο στη Νέα Καληδονία κατά τη διάρκεια φονικών ταραχών ενάντια σε ένα σχέδιο εκλογικής μεταρρύθμισης.

Στο Νεπάλ, το TikTok, που κατηγορείται για διατάραξη της «κοινωνικής αρμονίας», απαγορεύτηκε μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και Αυγούστου 2024.

Το κοινωνικό δίκτυο έχει επίσης απαγορευτεί από το 2020 στην Ινδία έπειτα από θανατηφόρες συγκρούσεις στα σύνορα με την Κίνα.

• Αναδημοσίευση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ / Γαλλικό Πρακτορείο / ΜΑΡ. ΜΙ.