Σαν σήμερα, το 1861, μεγάλη χαλαρδία έπνιξε γυναίκες στην κοιλάδα του Σταυρίν

Ευλογημένος τόπος ο Πόντος με πολύ πράσινο και νερά. Νερά που όμως γίνονταν επικίνδυνα όταν εκδηλώνονταν ακραία καιρικά φαινόμενα όπως η χαλαρδία, στις 28 Ιουλίου 1861, στην κοιλάδα του Σταυρίν.

Για την πλημμύρα του ποταμού που άφησε πίσω της θύματα γράφει στο βιβλίο του «Αρχείον Σταυρί» ο Δημήτριος (Σταυριώτης) Παπαδόπουλος.

Ο Σταυριώτης έχει αντλήσει τις πληροφορίες από μαρτυρία συγγενούς ωστόσο δεν αναφέρεται εάν η μαρτυρία βρίσκεται σε βιβλίο ή είναι προφορική. Το Αρχείον Σταυρί εκδόθηκε το 1985 από τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό Ποντίων Αθηνών (ΚΟΠΑ).

≈

Διά τον πνιγμόν της Κερεκής Κεσίσογλη (Παπαδοπούλου) και της Ελένης Γατόγλη γράφει [σ.σ: Π” Στέφανος Κεσίσογλη]:

«’Σ σα 1861 Ιουλίου 28 εγέντον τρανόν κακόν. Έβρεξεν πολλά ‘ς σο Γουλάτ’ και ‘ς σα ‘Πάρματα και το ποτάμ’ εκατήβαζεν τρανόν σελ’. Η Κερεκή τη Κεσίσογλη [Παπαδόπουλου] τη Γιώρ η γυναίκα και η Ελένε τ’ Οσμάν η νύφε ασ’ ση Μονοβάντων, φορτωμέν’ σαλάκα, εκάτσαν ‘ς σ’ αυλακοκέφαλον απάν’, ‘ς ση ποταμί’ την άκραν, να αναπάουνταν. Από πέραν ασ’ σο βασιλακόν το δρόμον εδεβαίν’ νεν η πόστα¹. Ο Τάταρον ² είδεν το σελ’ και εποίν’ νεν ατ’ ς ισμάρ’ να φεύ’ νε. Εκείν’ ‘κ’ εγροίκ’ σαν ατο και εκαλοκάθουσαν. Αναχάπαρα έρθεν το νερόν και εκοβάλεσεν ατ’ ς. Έμαθεν ατο ο κόσμος, έτρεξαν αν’- κα, άμα τιδέν ‘κ’ εγέντον. ‘Σ σα τρία ημέρας απάν’ εύραν την Ελένεν φουρκιγμέντζαν αφκά ‘ς ση Σίσας³ τα χαμαιλέτας, φοσιγμέντζαν απέσ’ ‘ς σο γούμ’ (την άμμο). Εκοβάλεσαν ατεν και έθαψαν ατεν’ ς ση Μονοβάντων».

«Ο Παν. Παχατούρτς ασ’ ση Ζυγανίτα⁴, τη Πέτρονος τη Μαρίας ο κυρ’, σίτα έρχουτον ασ’ σην Τρίπολην⁵ κιάν’, είδεν Τούρκ’ς να κοβαλούνε και θάφτ’ νε έναν λείμψανον. Όνταν έρθεν ‘ς ση Ζυγανίτα, έμαθεν το κακόν και ειδοποίησεν ‘ς ση Μονοβάντων. Επήγαμε 39 αγούρ’ και είνας γυναίκα, η Γιωρίνα, και έγκαμε το λείμψανον τη Κερεκής λαο έθαψαμ’ ατο με παράταξην και κλαίητα. Έρθεν κι ο Τούρκον που εύρεν κ’ έθαψεν ατεν και εψαλάφεσεν το δίκαιον ατ’. Είπεν, εύρεν ατεν ‘ς σο ποτάμ’⁶ απέσ’ γυμνέσσαν και τα τσάμας ατ’ς πιασμένα ‘ς έναν λιθάρ’. Εσέγκεν γυναίκαν και εμορολόεσεν ατεν, γιατί έτον νέισσα και αμουρατ’ σούζαινα. Π” Στέφανος Κεσίσογλη».

•Πηγή: Αρχείον Σταυρί, Δ. Κ. Παπαδόπουλου, ΚΟΠΑ, Αθήνα (1985), σελ. 30.
•Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.

≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

1. Το ταχυδρομείον
2. Ο ταχυδρόμος
3. Χωρίον της Μούζενας
4. Χωρίον της περιοχής Γιαγλίτερε
5. Πολίχνη του Πόντου επί της παραλίας του Ευξείνου Πόντου
6. Ο ποταμός Χαρσιώτης (Κάνις), ο οποίος διά Κιουρτούν’ εκβάλλει στον Ευξ. Πόντον παρά την Τρίπολιν.