Εν μέσω ισχυρής θαλασσοταραχής συνεχίζονται οι αγωνιώδεις προσπάθειες για την ασφαλή μετεπιβίβαση, σε παραπλέοντα πλοία, των 478 επιβατών και πληρώματος του «Norman Atlantic» που φλέγεται από τα ξημερώματα στο φουρτουνιασμένο Ιόνιο. Ανάμεσα στους επιβάτες βρίσκονται 268 Έλληνες.
Οι καιρικές συνθήκες στην περιοχή είναι πολύ κακές. Βρέχει, κάνει τσουχτερό κρύο και νοτιάδες 8 μποφόρ σηκώνουν τεράστια κύματα.
Αυτά ήταν τα πρώτα στοιχεία που ήρθαν στη δημοσιότητα το πρωί της 28ης Δεκεμβρίου του 2014, όταν οι επιβάτες του επιβατικού/οχηματογωγού πλοίου «Norman Atlantic» συμπλήρωναν ήδη ώρες αγωνίας και τρόμου στα παγωμένα νερά του Ιονίου.
Το πλοίο αναχώρησε από την Πάτρα στις 17:50 της 27ης Δεκεμβρίου με προορισμό την Ανκόνα, όπου ήταν προγραμματισμένο να φτάσει στις 20:30 της 28ης Δεκεμβρίου. Έκανε μια ενδιάμεση στάση στην Ηγουμενίτσα, αναχωρώντας από εκεί στις 01:50 της 28ης Δεκεμβρίου. Τότε τα στοιχεία έδειχναν ότι μετέφερε 222 οχήματα, 417 επιβάτες και 55 άτομα πλήρωμα, αν και οι μεταγενέστερες έρευνες αποκάλυψαν την παρουσία τουλάχιστον έξι λαθρεπιβατών. Οι συνθήκες της θάλασσας ήταν δύσκολες, με ισχυρό νοτιοδυτικό άνεμο που έπνεε έως και 55 κόμβους.
Περίπου στις 05:15 ενεργοποιήθηκε προσυναγερμός πυρκαγιάς στο κατάστρωμα 4, έναν ανοιχτό χώρο φορτίου. Ο ανθυποπλοίαρχος, ο οποίος ήταν επικεφαλής εκείνη τη στιγμή, έστειλε έναν ναυτικό για να ερευνήσει τον συναγερμό, αλλά δεν υπήρχε σημάδι πυρκαγιάς – μόνο αναθυμιάσεις και καπνοί που έβγαιναν από μια μονάδα ψύξης φορτηγού του οποίου η μηχανή ήταν εν λειτουργία. Στις 05:23 σήμανε πλήρης συναγερμός πυρκαγιάς από το αυτόματο σύστημα, πάλι στο κατάστρωμα 4, σε μια περιοχή ακριβώς κάτω από τις καμπίνες επιβατών και πληρώματος στο κατάστρωμα 5. Ο καπετάνιος, από τη θέση του στη γέφυρα, έβλεπε φλόγες να βγαίνουν από τα παράθυρα στο κατάστρωμα 4 και διέταξε να ενεργοποιηθεί το σύστημα πυρόσβεσης.
Η μεταγενέστερη έρευνα αποκάλυψε ότι οι κατασβεστήρες ενεργοποιήθηκαν στο κατάστρωμα 3 και όχι στην περιοχή της πυρκαγιάς, ίσως λόγω λάθους στις ετικέτες των βαλβίδων.
Στις 05:38, το «Norman Atlantic» εκπέμπει το πρώτο σήμα κινδύνου στην Ακτοφυλακή του Μπρίντιζι. Καθώς βρισκόταν σε ελληνικά ύδατα, η ελληνική αποστολή έρευνας και διάσωσης ήταν επικεφαλής, αλλά στις 09:00 τοπική ώρα η διεύθυνση της προσπάθειας διάσωσης παραδόθηκε στην ιταλική Ακτοφυλακή. Κατά τη διάρκεια του συμβάντος το πλοίο παρασύρθηκε τελικά στα ιταλικά ύδατα.
Το πρώτο σκάφος της Ακτοφυλακής που έσπευσε στη διάσωση αναχώρησε από το Οτράντο στις 06:00, και έφτασε στο σημείο στις 08:20. Επιπλέον, ζητήθηκε βοήθεια από 15 εμπορικά πλοία που βρίσκονταν στην περιοχή. Ένα από αυτά, το «Aby Jeannette», ένα φορτηγό χύδην φορτίου, έσωσε 39 ανθρώπους από τις σωσίβιες σχεδίες του «Norman Atlantic» και τους μετέφερε στον Τάραντα, ενώ το δεξαμενόπλοιο «Genmar Argus» έσωσε ένα μέλος του πληρώματος από τη θάλασσα. Το ιταλικό «Cruise Europa» διέσωσε άλλους 69 επιβάτες και τους μετέφερε στην Ηγουμενίτσα. Στη διάσωση βοήθησαν επίσης δεκαέξι ελικόπτερα και τέσσερα αεροσκάφη σταθερών πτερύγων.
Η πυρκαγιά κατέστρεψε γρήγορα τις λέμβους διάσωσης και τις σωσίβιες λέμβους στη δεξιά πλευρά του πλοίου. Οι επιβάτες συγκεντρώθηκαν στην αριστερή πλευρά και άρχισαν να επιβιβάζονται στη σωσίβια λέμβο και τις σωσίβιες σχεδίες, παρά το γεγονός ότι ο καπετάνιος δεν είχε διατάξει εκκένωση. Μια ομάδα 49 επιβατών έφυγε με σωσίβια λέμβο από την αριστερή πλευρά. Αφότου διασώθηκαν, ορισμένοι επιβάτες ισχυρίστηκαν ότι η εντολή εγκατάλειψης του πλοίου δόθηκε τέσσερις ώρες μετά την έναρξη της πυρκαγιάς. Παρά το γεγονός ότι οι καμπίνες τους γέμισαν καπνό, δεν είχε σημάνει συναγερμός. Δήλωσαν επίσης ότι το πλήρωμα του «Norman Atlantic» τους βοήθησε ελάχιστα.
Η ζέστη από τη φωτιά διαπερνούσε ολόκληρο το πλοίο, λιώνοντας ακόμη και τα παπούτσια των ανθρώπων στο κατάστρωμα υποδοχής.
Οι επιζώντες περιέγραψαν «σκηνές από την κόλαση» στο φλεγόμενο πλοίο, καθώς το πλήρωμα του πλοίου ήταν σοκαρισμένο από την κρίση. Όσοι επέβαιναν στη σωσίβια λέμβο διασώθηκαν από το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων «Spirit of Piraeus» το οποίο έδεσε στο Μπάρι της Ιταλίας. Στο νερό έπεσαν επίσης πολλές σωσίβιες σχεδίες, αλλά μερικές από αυτές ανατράπηκαν, προκαλώντας το θάνατο πολλών επιβαινόντων από πνιγμό ή υποθερμία.
Η προσπάθεια διάσωσης παρεμποδίστηκε από την απώλεια ισχύος του «Norman Atlantic». Το πυροσβεστικό ρυμουλκό «Marietta Barretta» κατάφερε να συνδεθεί στο πορθμείο και να το στρέψει στον άνεμο, επιτρέποντας στα ελικόπτερα να ξεκινήσουν να επιχειρούν. Ο καπετάνιος Αρτζίλιο Τζακομάτσι ήταν ο τελευταίος που έφυγε από το πλοίο, στις 14:50.
Συνέπειες
Τουλάχιστον 12 άνθρωποι σκοτώθηκαν ως άμεσο αποτέλεσμα της πυρκαγιάς, μαζί με δύο Αλβανούς, μέλη του πληρώματος ενός ρυμουλκού, οι οποίοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων διάσωσης στις 30 Δεκεμβρίου, όταν έσπασε ένα καλώδιο σύνδεσης. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ένα άτομο πέθανε αφού πήδηξε από το φλεγόμενο πλοίο. Τρεις από τους διασωθέντες που επέβαιναν στο «Norman Atlantic» ήταν Αφγανοί παράνομοι μετανάστες, που βρίσκονταν κρυμμένοι σε φορτηγά στο αμπάρι.
Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Ίλια Καρτόζια, ένας Γεωργιανός ορθόδοξος ιερέας, ο οποίος, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα, βοήθησε άλλους να απομακρυνθούν, αλλά οι διασώστες δεν κατάφεραν να τον σώσουν. Το σώμα του ανασύρθηκε στα ανοιχτά του Λέτσε στις 30 Δεκεμβρίου 2014.
Το «Norman Atlantic» ρυμουλκήθηκε στο λιμάνι του Μπρίντιζι της Ιταλίας από το «Marietta Barretta» και άλλα δύο ρυμουλκά, όπου συνέχισε να καίγεται για σχεδόν δύο εβδομάδες, όταν οι πυροσβέστες μπόρεσαν τελικά να εισέλθουν στο κύτος για επιθεώρηση.
Στις 2 Φεβρουαρίου, λίγο πριν το σκάφος ρυμουλκηθεί στο Μπάρι, ανακαλύφθηκε ένα δεύτερο πτώμα στο χώρο στάθμευσης φορτηγών, ενώ τα πτώματα τριών ατόμων που πιθανολογείται ότι ανήκουν σε κάποιους από τους αγνοούμενους, βρέθηκαν στις ακτές της Κέρκυρας και της Απουλίας.
Το «μαύρο κουτί»
Οι συνομιλίες που είχαν καταγραφεί στο μαύρο κουτί του πλοίου (και ήρθαν στη δημοσιότητα τον Οκτώβριο του 2015) ήταν κόλαφος για τους υπευθύνους: Η ιταλική εφημερίδα Il Fatto Quotidiano αποκάλυψε ότι στο ηχητικό που ανακτήθηκε ακούγεται ένα μέλος του πληρώματος να λέει ότι το σύστημα πυρασφάλειας ήταν γεμάτο καπνό.
Στις 04:33 τα ξημερώματα της 29ης Δεκεμβρίου του 2014, και ενώ στο πλοίο έχει ήδη ξεσπάσει πυρκαγιά, ο κυβερνήτης Τζακομάτσι ρωτά τους συνεργάτες του αν το σύστημα πυρασφάλειας έχει ενεργοποιηθεί, και λαμβάνει θετική απάντηση. Επτά λεπτά αργότερα όμως, στις 04:40, όταν από την κεντρική αίθουσα ελέγχου τίθεται και πάλι το σχετικό ερώτημα, δόθηκε η εξής απάντηση: «Είναι γεμάτο καπνό».
Πολλοί διασωθέντες επιβάτες άλλωστε, κατά τις καταθέσεις τους στις δικαστικές Αρχές, είχαν πει ότι αντί για νερό το σύστημα ψεκασμού έβγαζε καπνό!
Στο ρεπορτάζ αναφερόταν ότι ο κυβερνήτης έστειλε το σήμα κινδύνου στα ιταλικά, και όχι στα αγγλικά, αν και το πλοίο βρισκόταν κοντά στις αλβανικές ακτές. Η επιλογή αυτή –σχολίαζε η εφημερίδα– μπορεί να σχετιζόταν με την προσπάθεια να περιοριστεί το κόστος των ρυμουλκών.
Σύμφωνα με την Il Fatto Quotidiano, στις συνομιλίες που περιέχονταν στο «μαύρο κουτί» αναφερόταν ότι οι επιβάτες ήταν συνολικά 411· εκ των υστέρων διαπιστώθηκε ότι οι επιβαίνοντες, μαζί με το πλήρωμα, ξεπερνούσαν τους 500.
