pontosnews.gr
Τρίτη, 17/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Γκιουλμπαχάρ ή αλλιώς Μαρία: Η ιστορία της Κρωμναίας κρυπτοχριστιανής – Διασώζεται μέσω της γραφίδας του απογόνου της Γεωργίου Ανδρεάδη

Γράφει η Αλεξία Ιωαννίδου

30/12/2023 - 10:03πμ
(Φωτ.: Μοντάζ της Αλεξίας Ιωαννίδου από
χάρτη του 1914, του Σπ. Κωψίδη που περιλαμβάνεται στο «Αρχείον Πόντου», Παράρτημα 19 (1999) / facebook.com/epmgr/ «Πόντιες με παραδοσιακές ενδυμασίες» από το Αρχείο Ποντιακών Μελετών/ 
gr.pinterest.com/pin/450360031468007006/)

(Φωτ.: Μοντάζ της Αλεξίας Ιωαννίδου από χάρτη του 1914, του Σπ. Κωψίδη που περιλαμβάνεται στο «Αρχείον Πόντου», Παράρτημα 19 (1999) / facebook.com/epmgr/ «Πόντιες με παραδοσιακές ενδυμασίες» από το Αρχείο Ποντιακών Μελετών/ gr.pinterest.com/pin/450360031468007006/)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Σαν σήμερα, το 2015, έφυγε για τα «ουράνια παρχάρ(εα)» ο πολυγραφότατος Πόντιος συγγραφέας Γεώργιος Ανδρεάδης.

Ο Γ.Κ. Ανδρεάδης γεννήθηκε στον προσφυγικό συνοικισμό της Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης το 1930, φοίτησε με υποτροφία στο Κολλέγιο Ανατόλια και συνέχισε τις σπουδές του (Πολιτικές Επιστήμες) στο Πανεπιστήμιο Φράιμπουργκ της Γερμανίας. Καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής του δεν έπαψε να ερευνά και να γράφει για την πεφιλημένη γη των γονέων του. Μεταξύ των έργων του συγκαταλέγεται και η εμβληματική «Ταμάμα, η αγνοούμενη του Πόντου» που έγινε κινηματογραφική ταινία με τον τίτλο «Περιμένοντας τα σύννεφα» από την Τουρκάλα σκηνοθέτιδα Γιεσίμ Ουστάογλου.

Σκίτσο του Πόντιου συγγραφέα Γεώργιου Ανδρεάδη διά χειρός Λυκούργου (πηγή: flickr.com/photos/20982564@N06/)

Επισκέφτηκε πολλές φορές τον ιστορικό Πόντο και κέρδισε την αγάπη και την εκτίμηση των ελληνόφωνων κατοίκων του.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του πικράθηκε πολύ όταν οι τουρκικές Αρχές του απαγόρευσαν την είσοδο στην χώρα.

O Γ.Κ. Ανδρεάδης διέσωσε μεταξύ άλλων και την ιστορία των κρυπτοχριστιανών προγόνων του από τα χωριά της Κρώμνης. Το κείμενο που ακολουθεί αναφέρεται στην Γκιουλμπαχάρ και τον Τουρσούν, δηλαδή την Μαρία και τον Κυριάκο, προγιαγιά και προπάππου του Ποντίου συγγραφέα και ταυτόχρονα παρουσιάζει τις δυσκολίες του βίου των κρυπτοχριστιανών που ζούσαν «διπλή ζωή», αλλά και τη μεγάλη τους πίστη στον Τριαδικό Θεό.

♦♦♦

Ο μουλάς Μολεϋσμάν, Κρωμναίος κρυπτοχριστιανός και ιερέας, συνδεόταν με στενή φιλία με τον Σαΐτ Αγά, ένα Τούρκο άρχοντα. Κάθε φορά που περνούσε ο Μολεϋσμάν από τα Λωρία, το χωριό του Σαΐτ Αγά, επισκέπτονταν το σπίτι του φίλου του ο οποίος τον δεχόταν με όλες τις τιμές. Το ίδιο συνέβαινε και όταν ο Σαΐτ Αγάς πήγαινε στην Βαρενού, στο χωριό του αγαπημένου του φίλου μουλά.

Ο Σαΐτ Αγάς «κρεμόταν από τα χείλη» του μουλά όταν διάβαζε το Κοράνι και περίμενε υπομονετικά μετά το τέλος του ναμάζ (της καθημερινής προσευχής των μουσουλμάνων) να του εξηγήσει ο Μολεϋσμάν το ανάγνωσμα στα ποντιακά γιατί ο Σαΐτ, αν και αξιωματούχος, δεν ήξερε αραβικά και αν και Τούρκος τα ελληνικά της ποντιακής διαλέκτου του ήταν πιο οικεία από την μητρική του γλώσσα, επειδή γεννήθηκε και μεγάλωσε σε ελληνικό χωριό.

Τον Φεβρουάριο του 1796 λοιπόν ο Σαΐτ Αγάς πέρασε από τη Βαρενού και κατά τα ειωθότα επισκέφτηκε το σπίτι του μουλά. Οι δυο φίλοι απολάμβαναν την παρέα ο ένας του άλλου και χωρίς να το καταλάβουν πέρασε η ώρα. Έξω είχε βραδιάσει και μάλιστα άρχισε να χιονίζει. Ο μουλάς πρότεινε στον φίλο του να μείνει το βράδυ εκεί και εκείνος δέχτηκε να φιλοξενηθεί.

Όταν υπήρχε μουσαφίρης στο σπίτι και ιδίως μουσουλμάνος, οι γυναίκες και τα κορίτσια δεν εμφανίζονταν στον οντά.

Όμως η μικρή κόρη του μουλά η Γκιουλμπαχάρ, η βαφτισμένη Μαρία, είχε περιέργεια και ήθελε να δει τον επιστήθιο φίλο του πατέρα της. Άνοιξε την πόρτα του οντά και έριξε μια ματιά στον παράξενο εκείνον άντρα που θα φιλοξενούνταν στο σπίτι τους. Ο Σαΐτ Αγάς πρόλαβε και την είδε, και από τότε ήταν όλο στο μυαλό του. Η Μαρία ήταν 12 χρονών ό,τι έπρεπε για να γίνει νύφη του, να την παντρέψει με τον γιο του που ήταν σε ηλικία γάμου και έτσι να αποκτήσει και συγγένεια με τον αγαπητό του φίλο.

Το παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής στον Καστρότοιχο. Αριστερά στο βουνό διακρίνεται άνοιγμα, που πιθανά στέγαζε εκκλησία κρυφων χριστιανών (φωτ.: Θ. Κιζιρίδου)

Μόλις είχε αρχίσει η νηστεία της Σαρακοστής. Ο μουλάς αν και πρότεινε με την καρδιά του στον μουσουλμάνο φίλο του να μείνει, άρχισε να σκέφτεται πως μπήκε σε μεγάλους μπελάδες. Τι θα τον φίλευε; Ευτυχώς που οι γυναίκες δεν έτρωγαν στο τραπέζι με ξένους άντρες και έτσι μπορούσαν να διαφυλάξουν τη νηστεία τους αλλά αυτός τι θα έκανε; Θα ματζίριζε (θα χαλούσε την νηστεία) παπάς άνθρωπος; Εκείνο το βράδυ μαγείρεψαν αναγκαστικά κρέας για τον Σαΐτ Αγά και ξαναγιαγλώθηκαν (λερώθηκαν από λίπος) τα σκεύη που είχαν καθαριστεί επιμελώς την Καθαρά Δευτέρα με στάχτη, προκειμένου να μην υπάρχει ίχνος αρτύσιμης τροφής πάνω τους για τη Σαρακοστή.

Ο Μολεϋσμάν προφασίστηκε πως πονούσε το στομάχι του και έφαγε λίγο παξιμάδι με το τσάι του χωρίς ευτυχώς να καταλάβει κάτι ο φιλοξενούμενός του. Με τον Σαΐτ ήταν πολλές φορές συνδαιτυμόνες αλλά πρώτη φορά βρέθηκαν απέναντι στο τραπέζι εν μέσω Σαρακοστής. Κάθε άλλη φορά ο Μολεϋσμάν προκειμένου να κάνει τον σταυρό του στο τραπέζι έκανε ένα ιδιότυπο «τελετουργικό» για να μην τον καταλάβει ο μουσουλμάνος φίλος του.

Έλεγε «γιεντίμ μπασίμ ιτζούν, κιρντί κανίμ ιτζούν, εμ σαά, εμ σολά, εμ νιατλί τζανουμά» δηλαδή «έφαγε η κεφαλή μου, πήγε στην κοιλιά μου, πήγε δεξιά, πήγε και αριστερά, πήγε και στην ψυχή μου».

Με τον τρόπο αυτόν ο πανέξυπνος παπάς σχημάτιζε με το χέρι του το σημείο του σταυρού και ευχαριστούσε τον Κύριο για το γεύμα, δίχως να αντιληφθεί κανένας τίποτα.

Ο Σαΐτ Αγάς ήταν αποφασισμένος να παντρέψει τον γιο του με την κόρη του φίλου του και για αυτόν τον λόγο κάλεσε την πιο γνωστή προξενήτρα, την Φατμέ η οποία ήταν κρυπτοχριστιανή και είχε το όνομα Παρέσα. Μόλις άκουσε η Παρέσα τον λόγο που την ήθελε ο αγάς, της ήρθε σκοτοδίνη. Τι θα έκανε; Πώς να κάνει αυτό το προξενιό και να γίνει η αιτία να τουρκέψει μια χριστιανοπούλα; Δεν το σήκωνε η συνείδησή της. Προφασίστηκε πως είχε την πεθερά της άρρωστη και πως θα αργήσει λίγο να πάει στον μουλά και να του πει τα «καλά χαμπέρια» για να εξοικονομήσει λίγο χρόνο.

Τα Λειβαδία της Κρώμνης σε καρτ ποστάλ εποχής (πηγή: Βιβλίο «ΚΡΩΜΝΗ», έκδοση Αδελφότητας Κρωμναίων, 1994)

Η Παρέσα φεύγοντας από το σπίτι του αγά κατευθύνθηκε με το άλογό της στην Βαρενού για να ειδοποιήσει τον Μολεϋσμάν για το κακό που τους βρήκε. Αφού είπε με κάθε λεπτομέρεια την στιχομυθία που είχε με τον αγά, φίλησε το χέρι του παπά και έφυγε. Εκείνο το βράδυ ο παπάς δεν κοιμήθηκε. Προσευχόταν για να τον φωτίσει ο Θεός να βρει λύση έτσι ώστε ούτε η κόρη του να τουρκέψει και να χάσει την ψυχή της, ούτε ο φίλος του να παρεξηγηθεί από την άρνησή του να τη δώσει για νύφη.

Το πρωί ντύθηκε, πλύθηκε και είπε στον γιο του να πάει στο σπίτι του Μουράτ Γιαζιτζή Ζαδέ, ενός κρυπτοχριστιανού, φτωχού πολύτεκνου ανθρώπου και να τον καλέσει στο σπίτι τους. Ο Μουράτ ανταποκρίθηκε αμέσως στο κάλεσμα του παπά. Καθώς πίνανε τον καφέ τους οι δύο άντρες ο παπάς του ανοίχτηκε και του είπε πως βρίσκεται μπροστά σε αδιέξοδο. Ο Μουράτ δεν ήξερε πώς να τον βοηθήσει μα πρόθυμα τον ρώτησε πώς μπορούσε να του φανεί χρήσιμος.

Ο παπάς τότε χωρίς να διστάσει του είπε «ξέρω πως είναι ντροπή κάτι τέτοιο, να ζητάει ο πατέρας της νύφης από τον πατέρα του γαμπρού τον γιο του αλλά έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα τίποτα πια δεν είναι ντροπή. Δέχεσαι Μουράτ να γίνει ο γιος σου γαμπρός μου»; Ο Μουράτ γεμάτος χαρά και υπερηφάνεια για την απρόσμενη πρόταση του παπά του απάντησε «εγώ κι’ νουνίζω ντο εν ντροπή, εγώ νουνίζω το καλόν τη κουτσής-ι-‘σ και το καλόν τη παιδί μ΄». Έτσι έγινε και αρραβώνιασαν τα παιδιά τους. Η Παρέσα πήγε το χαμπέρι στο Αγά πως τάχα δεν πρόλαβε την Γκιουλμπαχάρ γιατί είχε ήδη αρραβωνιαστεί με τον Τουρσούν (το χριστιανικό του όνομα ήταν Κυριάκος) γεγονός που γέμισε με θλίψη τον Αγά ο οποίος έψεγε τον εαυτό του πώς δεν κινήθηκε έγκαιρα.

Αλεξία Ιωαννίδου

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

(Φωτ.: facebook/Ποντιακός Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντοηράκλειας «Διγενής Ακρίτας»)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ποντοηράκλεια: Νέο Διοικητικό Συμβούλιο στον Ποντιακό Πολιτιστικό Σύλλογο «Διγενής Ακρίτας»

17/11/2026 - 5:25μμ
(Φωτ.: kozan.gr)
ΠΟΝΤΟΣ

Κοζάνη: Η «Μνήμη» έφερε κοντά τους φίλους του ποντιακού πολιτισμού με μουσική και χορό

16/11/2026 - 8:37μμ
Οι γυναίκες των «Ακριτών» ποζάρουν με το... αποτέλεσμα του κόπου τους. Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Παύλος Καρυπίδης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ποντιακές γεύσεις στους Επταμύλους Σερρών – Οι «Ακρίτες» έστρωσαν τραπέζι για 25η φορά

16/11/2026 - 7:49μμ
Ο Άντονι Αλμπανέζι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε διμερή συνάντηση στο περιθώριο της διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31), στην Αττάλεια. Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EPA / Lukas Coch)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Αυστραλία: Νέα πίεση για την αναγνώριση των Γενοκτονιών Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων

16/11/2026 - 6:15μμ
Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση της «Ρωμανίας» στη Γλυφάδα (φωτ.: Facebook / Ένωση Ποντίων Γλυφάδας)
ΠΟΝΤΟΣ

Διεθνές Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Γλυφάδα: Ένα τριήμερο με το βλέμμα στο μέλλον

16/11/2026 - 4:41μμ
Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Στην ιστορία πέρασε το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο – Οι αποφάσεις

16/11/2026 - 9:23πμ
O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
(Πηγή: Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης χορηγός της ταινίας «Λαχτάρα» του Σεμπάστιαν Χονδροκώστα

15/11/2026 - 5:16μμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Από τα αποκαλυπτήρια της πινακίδας (φωτ.: amarysia.gr/)

Νέα Χαλκηδόνα: Αποκαλυπτήρια πινακίδας ιστορικής μνήμης στον χώρο του πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ

25 λεπτά πριν
Μικρής έντασης επεισόδια στην πορεία του Πολυτεχνείου στην Αθήνα (φωτ.: Τατιάνα Μπόλαρη/EUROKINISSI)

Πολυτεχνείο: Εννέα προσαγωγές και μία σύλληψη στο κέντρο της Αθήνας – Ανοίγουν σταδιακά οι δρόμοι

57 λεπτά πριν
(Φωτ.: Γιώργος Παπαστεφάνουyoutube)

Από την Κωνσταντινούπολη στα λαϊκά πάλκα: Ο «Δάσκαλος» Γιώργος Μητσάκης και τα 400 τραγούδια του

1 ώρα πριν
(Φωτ.: nsa.gov/about/locations/)

ΗΠΑ: Εκτός λειτουργίας το άκρως απόρρητο δίκτυο επικοινωνιών της NSA

2 ώρες πριν
(Φωτ.: facebook.com/ArmenianBlueCrossGreece)

Χριστουγεννιάτικο bazaar από τον Αρμενικό Κυανό Σταυρό με παραδοσιακά φαγητά και γλυκά

2 ώρες πριν
(Φωτ.: Γιάννης Παναγόπουλος/EUROKINISSI)

Πολυτεχνείο: Η αιματοβαμμένη σημαία μεταφέρθηκε στην αμερικανική πρεσβεία και «φυγαδεύτηκε» προς άγνωστη κατεύθυνση

3 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV