Χρειάστηκε να περάσουν 101 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή ώστε οι Μικρασιάτες να αποκτήσουν ένα μνημείο στο Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου, ένα ορόσημο της δικής τους αιματοβαμμένης ιστορίας. Η εκδήλωση που έγινε την περασμένη Κυριακή, λίγες ημέρες πριν από τη 14η Σεπτεμβρίου, Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, ήταν η πιο συγκινητική, η πιο ενωτική και η πιο ιστορική από τη συνένωση των δήμων Κορδελιού και Ευόσμου.
Η τοποθέτηση ενός μνημείου ήταν πάγιο αίτημα του Συλλόγου Μικρασιατών Ευόσμου και του Συλλόγου Σμυρναίων Μικρασιατών Ελευθερίου – Νέου Κορδελιού, αλλά και δέσμευση του μικρασιατικής καταγωγής δημάρχου Κλεάνθη Μανδαλιανού.
Τα μάτια γέμισαν δάκρυα, στο μυαλό ήρθαν οικογενειακές μνήμες και οι ψυχές όλων ένιωσαν την ίδια κοινή ανακούφιση που αφήνει πίσω της η εκπλήρωση του ηθικού καθήκοντος και του ιστορικού χρέους.
Τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου Μικρασιατικού Ελληνισμού έκαναν ο Κλεάνθης Μανδαλιανός και ο 91χρονος Κουκλουτζαλής-Ευοσμίτης Μιχάλης Πρωτοψάλτης. Την πλατεία γέμισαν απόγονοι 3ης και 4ης γενιάς που δεν μεγάλωσαν με παραμύθια και «μασάλια», αλλά με αφηγήσεις και προσωπικές μαρτυρίες για τις αλησμόνητες πατρίδες. Γι’ αυτό και όταν οι παιδικές φωνές απέδωσαν μικρασιάτικα τραγούδια πολλοί γύρισαν πίσω, σε εκείνα τα χρόνια.
Ο μητροπολίτης Βρυούλων Παντελεήμονας και ο π. Ιωάννης Μεχτερίδης τέλεσαν επιμνημόσυνη δέηση. Μάλιστα, ο κ. Παντελεήμονας συγκίνησε με την ομιλία του, η οποία ήταν γεμάτη αναφορές στην καταστροφή της Σμύρνης, στον ξεριζωμό, στη βεβήλωση των εκκλησιών και στην ερήμωση της γης της Ιωνίας από τους Έλληνες χριστιανούς.
«Οι πρόσφυγες ήρθαν σε αυτόν τον τόπο με έναν μποχτσά, τα παιδιά αγκαλιά και το σταυρό στο χέρι. Εδώ ξανάφτιαξαν τη ζωή τους από την αρχή, στον Κουκλουτζά, στο Χαρμάνκιοϊ και στο Νέο Κορδελιό. Σήμερα όλοι μαζί, δήμος και δημότες, εκπληρώνουμε το χρέος μας προς την ιστορία μας και την ορθοδοξία μας, και όλοι μαζί σε πείσμα των καιρών σηκώνουμε ψηλά την ταυτότητα μας. όχι την αστυνομική αλλά την άλλη μας ταυτότητα, εκείνη που με δυο λέξεις μας ενώνει όλους. Ποια είναι η αυτή; Είναι η προσφυγική και η μικρασιατική μας ταυτότητα. Και ποιες είναι αυτές οι δυο λέξεις που μας ενώνουν και στο νυν και στο αεί; Απόγονοι Μικρασιατών!» είπε στην ομιλία του ο δήμαρχος Κορδελιού-Ευόσμου.
Το μνημείο είναι έργο του γλύπτη Ευάγγελου Φυλακτού και στο κέντρο της σύνθεσης βρίσκεται μια βάρκα, σαν αυτές που έφεραν τους ξεριζωμένους στις ακτές της νέας πατρίδας. Επίσης, στο λευκό μάρμαρο Δράμας απεικονίζονται ελληνικά σπίτια των αλησμόνητων πατρίδων, οι εκκλησίες και ο μακρύς δρόμος της προσφυγιάς. Τοποθετήθηκε στον Εύοσμο, στο κηπάριο μεταξύ του ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της οδού Μ. Αλεξάνδρου.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης απονεμήθηκαν τιμητικές πλακέτες στους μικρασιατικούς συλλόγους της πόλης αλλά και στον επίτιμο γενικό πρόξενο της Ιαπωνίας στη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχαν ακόμα: ο Σύλλογος Ποντίων Ευόσμου, ο Σύλλογος Μικρασιατών Μενεμένης, ο Μικρασιατικός Σύλλογος Ν. Ευκαρπίας, Σύλλογος Μικρασιατών Ιωνίας, Σύλλογος Μικρασιατών Λαγκαδά και ο Σύλλογος Κουριωτών Καλαμαριάς.
