Προσκυνηματική περιήγηση σε ιερούς τόπους όπου έχυσαν το αίμα τους για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της Μεγαλονήσου, και στους οποίους βρίσκονται θαμμένοι Κύπριοι αλλά και Ελλαδίτες ήρωες κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ (1955-1859) αλλά και κατά την τουρκική εισβολή του 1974, πραγματοποίησε το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης».
Αντιπροσωπεία του σωματείου βρέθηκε πρόσφατα στην Κύπρο, καθώς παρουσία του προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη έγινε εκδήλωση μνήμης για τα θύματα της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού.
Την τελετή συνδιοργάνωσαν το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», η Ένωση Ελλήνων Ποντίων Κύπρου «Παναγία Σουμελά» και το Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού Κύπρου.
Τα Φυλακισμένα Μνήματα
Ρίγη συγκίνησης και απέραντο σεβασμό δημιουργεί στον επισκέπτη ο ιερότερος χώρος του κυπριακού ελληνισμού, τα Φυλακισμένα Μνήματα, και τα κελιά όπου κρατήθηκαν και απαγχονίσθηκαν –όλοι τους μετά τα μεσάνυχτα και μετά από βασανισμούς και εξευτελισμούς–, οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ.
Μικρότερα από 5 τετραγωνικά μέτρα ήταν τα σκοτεινά και τετράγωνα κελιά. Μόνη επικοινωνία κάποιες κουβέντες μεταξύ των αγωνιστών, ο εθνικός ύμνος, τα πατριωτικά εμβατήρια και τα θρησκευτικά τροπάρια. Πριν απαγχονισθούν τους μετέφεραν στα δύο κελιά απομόνωσης, με τα μαύρα σιδερένια κάγκελα και τη σίτα σε αυτά, ώστε να μην μπορούν να τους δουν καλά οι συγγενείς όταν τους επισκέπτονταν λίγο πριν φύγουν από τη ζωή, λίγο πριν μεταφερθούν στην αίθουσα της αγχόνης, εκεί όπου οι ήρωες άφησαν την τελευταία τους πνοή, αρνούμενοι να βάλουν κουκούλα και ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.
Οι εννέα απασχονισθέντες και τέσσερις πεσόντες είναι θαμμένοι σε εννέα τάφους στα Φυλακισμένα Μνήματα.
Σε αυτόν το χώρο το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» τέλεσε τρισάγιο και άπλωσε την Ενωτική Σημαία της Κύπρου πάνω από τους τάφους των Ευαγόρα Παλληκαρίδη και Γρήγορη Αυξεντίου. Στεφάνι κατέθεσε και ο Ποντιακός Πολιτιστικός Σύλλογος Νικόπολης «Φίλων Κτενίδης».
Αμέσως μετά ο Κύπριος τραγουδιστής Στέφανος Πελεκανής πάνω από τον τάφο του Ευαγόρα Παλληκαρίδη τραγούδησε τους στίχους-μοιρολόι που έγραψε ο πατέρας του ήρωα, Μιλτιάδης Παλληκαρίδης, προς τιμήν του γιου του.
Τα δύο ποντιακά σωματεία κατέθεσαν στεφάνι και στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, όπου βρίσκονται το μνημείο και οι τάφοι των πεσόντων Κυπρίων και Ελλαδιτών κατά την εισβολή του «Αττίλα» το 1974. Στο σημείο αυτό έπεσε το Noratlas με τους Έλληνες καταδρομείς από φίλια πυρά τη νύχτα της 21ης προς 22ης Ιουλίου 1974. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσουν τη ζωή τους 33 Έλληνες στρατιώτες.
Το μουσείο της ΕΛΔΥΚ
Μπαίνοντας στο μουσείο της ΕΛΔΥΚ που βρίσκεται εντός του στρατοπέδου «Αντιστράτηγος Σταυριανάκος» στη Μαλούντα, περίπου μισή ώρα έξω από τη Λευκωσία, το πρώτο που συναντάει κανείς είναι η φωτογραφία και το αφιέρωμα στη «Γιαγιά της ΕΛΔΥΚ», την Καλλιόπη Αβραάμ, η οποία φρόντιζε και βοηθούσε με πολλούς τρόπους τους Έλληνες στρατιώτες που πολεμούσαν το 1974 στον Γερόλακκο.
Της είπαν οι Έλληνες αξιωματικοί να φύγει από το σπίτι της για να μην κινδυνεύσει. Απάντησε περήφανα: «Εγώ δεν αφήνω τα παιδιά μου».
Κατά την υποχώρηση επιχείρησε να βοηθήσει να απομακρυνθούν 19 Έλληνες στρατιώτες, οδηγώντας τους μέσα από περάσματα. Βομβαρδίστηκαν και σκοτώθηκαν όλοι. Βρέθηκε νεκρή έχοντας στην αγκαλιά της τα εγγόνια της.
Συγκλονιστική είναι και η φωτογραφία ενός ηλικιωμένου Κύπριου, όταν οι άντρες της ΕΛΔΥΚ έφτασαν για πρώτη φορά στο νησί το 1960 μετά την απελευθέρωσή του από τους Άγγλους. Ο άνδρας γονατίζει με σεβασμό. Οι Έλληνες στρατιώτες γυρίζουν το βλέμμα τους προς εκείνον ενώ παρελαύνουν, για να τον χαιρετήσουν.
Εντύπωση προκαλούν και τα απομεινάρια του Noratlas με τους Έλληνες κομάντος που έπεσε από φίλια πυρά, κατά την επιχείρηση ΝΙΚΗ.
Στο μουσείο υπάρχουν ακόμη πληροφορίες για τη συμμετοχή Κύπριων αγωνιστών στην Επανάσταση του 1821 και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, για τον αγώνα της ΕΟΚΑ, την Κυπριακή Ανεξαρτησία, τη δράση της ΕΛΔΥΚ, τις πρώτες εχθροπραξίες με τους Τούρκους το 1963 και τα γεγονότα του 1974.
Επίσης, υπάρχουν στολές αξιωματικών και οπλιτών και όπλα.
Εντυπωσιακό εντός του στρατοπέδου είναι και το Μνημείο Πεσόντων Αξιωματικών και οπλιτών της ΕΛΔΥΚ κατά την τουρκική εισβολή το 1974.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
