Η επίσκεψη του Νίκου Δένδια στη Λιβύη ολοκληρώθηκε και μια ψύχραιμη αποτίμηση είναι αναγκαία. Το παρασκήνιο, σύμφωνα με το οποίο ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών προτού επισκεφθεί τη Βεγγάζη θα περνούσε από την Τρίπολη όπου θα συναντούσε τον επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου Μοχάμεντ αλ Μενφί, είναι γνωστό.
Ο Νίκος Δένδιας δεν θέλησε –και ορθώς– να συναντηθεί με την υπουργό Εξωτερικών της μεταβατικής κυβέρνησης που είναι επιφορτισμένη να κάνει (μόνο) εκλογές. Ο λόγος σαφής: Η Νάιλα Μάνγκους είναι η υπουργός που υπέγραψε με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου τα δύο τουρκολιβυκά μνημόνια. Ένα μήνυμα έντονης δυσαρέσκειας της Αθήνας έπρεπε να σταλεί.
Αυτά ήταν γνωστά και στις δύο πλευρές. Τι ώθησε τη Νάιλα Μάνγκους να επιδιώξει μια φωτογράφηση με τον Νίκο Δένδια;
Η κυβέρνηση της Τρίπολης είναι η αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ για να διεξάγει εκλογές. Δεν έχει δικαίωμα να υπογράφει συμφωνίες, όπως καταχρηστικά έκανε με τα δύο τουρκολιβυκά μνημόνια, τα οποία, όπως παραδέχθηκε στην τουρκική Βουλή ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου δεν έχουν καμιά διεθνή νομιμότητα, ούτε και πρακτική σημασία.
Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι μετά τις καταδικαστικές δηλώσεις της υπογραφής του δεύτερου μνημονίου από την Ελλάδα, άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τις ΗΠΑ και τον ΟΗΕ, υπήρξε μια στασιμότητα στην προώθηση της εφαρμογής του.
Ποια θα ήταν, λοιπόν, η σημασία μιας φωτογράφησης; Δύο εκδοχές:
- Η πρώτη, να αξιοποιήσει η κυβέρνηση του Αμπντουλχαμίντ Ντμπάιμπα στην Τρίπολη τη σημειολογία για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους. Ότι δηλαδή δεν έχει καλές σχέσεις μόνο με την Τουρκία, αλλά και την Ελλάδα.
- Η δεύτερη –που δεδομένης της διεθνούς πρακτικής της Τουρκίας δεν θα πρέπει να αποκλείεται– είναι να υπαγορεύθηκε η μεθόδευση από την Άγκυρα, ώστε να εγκλωβιστεί ο Έλληνας ΥΠΕΞ σε ένα τετελεσμένο γεγονός του οποίου η διαχείριση θα είχε αρνητικές συνέπειες, ακόμη και στην ηγεσία της Ανατολικής Λιβύης η επίσκεψη στην οποία ήταν ο κύριος σκοπός του Νίκου Δένδια.
Ο καλός Θεός της Ελλάδας βοήθησε ώστε να αποφευχθούν δυσάρεστες εξελίξεις που θα προκαλούσε η συνάντηση με τη Μάνγκους, αν και η αρχική επιδίωξη να βελτιωθούν οι διμερείς σχέσεις όχι μόνο απέτυχε, αλλά το χάσμα διευρύνθηκε. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις προθέσεις του Νίκου Δένδια ήταν να συζητήσει με τον πρόεδρο Μοχάμεντ αλ Μενφί την τοποθέτηση πρέσβη στην Τρίπολη. (Αυτήν την στιγμή η Ελλάδα εκπροσωπείται από επιτετραμμένη.)
Η Τουρκία θα υπονομεύσει οποιαδήποτε προσπάθεια της Αθήνας να πετύχει καλύτερα αποτελέσματα στο σύνολο της Λιβύης.
Την επομένη της επίσκεψης σχολιάστηκε, επίσης, η ενδεχόμενη διάσταση μεταξύ πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών, δεδομένης της δήλωσης Μητσοτάκη ότι ζήτησε από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών να μεσολαβήσει ώστε να αρχίσουν συνομιλίες Αθήνας-Τρίπολης για τον καθορισμό της ΑΟΖ. Ο Νίκος Δένδιας, αντιθέτως, δήλωσε από τη Βεγγάζη την Πέμπτη ότι η Ελλάδα θα συνομιλήσει μόνο με την κυβέρνηση της Λιβύης που θα προκύψει από τις εκλογές. Είναι σαφείς οι διαφορετικές θέσεις των δύο ανδρών.
Το υπόλοιπο ταξίδι του Έλληνα υπουργού στη Βεγγάζη και το Τομπρούκ εξελίχθηκε ομαλά αλλά η επίσκεψη συνολικά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επιτυχημένη. Το χάσμα διευρύνθηκε, η εκκρεμότητα με τη διπλωματική παρουσία της Ελλάδας στη Λιβύη παραμένει, και η Τουρκία είναι παρούσα με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, έτοιμη να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες.
Θετική αχτίδα για βελτίωση των διμερών σχέσεων αποτελεί η ανακοίνωση του Μοχάμεντ αλ Μενφί. Έγραψε στο Facebook:
«Το Προεδρικό Συμβούλιο επιθυμεί να συνεχίσει τις φιλικές σχέσεις με όλες τις χώρες με τις οποίες το κράτος της Λιβύης έχει διπλωματικές σχέσεις, και επιδιώκει να τις ενισχύσει στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και των διεθνών κανόνων που διέπουν τη διπλωματική πρακτική για να αποφευχθεί οτιδήποτε εμποδίζει και διαταράσσει την ειρήνη αυτών των σχέσεων. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτών των χωρών, επομένως επιθυμούμε να εξαλείψουμε όλες τις αιτίες παρεξηγήσεων και να αποφύγουμε τυχόν διπλωματικά επεισόδια, απορρίπτοντας κάθε κλιμάκωση.
»Σε εξέλιξη βρίσκεται η επικοινωνία με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για να διευκρινιστούν οι λόγοι της ματαίωσης της σημερινής επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών στην πρωτεύουσα Τρίπολη».
Δεδομένης αυτής της διάθεσης, ερωτηματικά επίσης προκαλεί η θέση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με τη στελέχωση της πρεσβείας στην Τρίπολη. Υπάρχουν δύο απόψεις επ’ αυτού.
Η μία θεωρεί πως η Ελλάδα χρειάζεται όχι απλώς έναν πρέσβη, αλλά πολυάριθμη παρουσία στην χώρα. Η επίκληση της μη αναγνώρισης της κυβέρνησης της Τρίπολης για τη μη στελέχωση της πρεσβείας δεν είναι πειστική, λέει η άποψη αυτή, διότι τα διαπιστευτήρια θα δοθούν στον Μοχάμεντ αλ Μενφί με τον οποίο θα συναντιόταν ο Νίκος Δένδιας, και ο οποίος έχει εκλεγεί.
Άλλωστε, η κυβέρνηση της Τρίπολης είναι η αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ, με αποκλειστικό στόχο να οδηγήσει τη χώρα στις εκλογές. Στον πρόεδρο επέδωσαν τα διαπιστευτήριά τους οι πρέσβεις και άλλων χωρών της Ε.Ε. Λεπτομέρεια: Ο Μοχάμεντ αλ Μενφί έχει ακόμη την οικογένειά του στην Αθήνα. Είναι ο πρέσβης που απελάθηκε από την ελληνική πρωτεύουσα όταν υπογράφηκε το πρώτο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η άλλη άποψη θεωρεί πως δεν μπορεί να υπάρχει Έλληνας πρέσβης στην Τρίπολη και να μην έχει επαφές με την υπουργό Εξωτερικών. Και οι επαφές αυτές θα αξιοποιηθούν από την κυβέρνηση της Τρίπολης. Συνάντηση με τη Νάιλα Μάνγκους σημαίνει φωτογράφηση. Και η φωτογράφηση έχει τα επακόλουθά της, και σημειολογικά και ουσιαστικά. Άλλωστε για ένα πλάνο και μια φωτογραφία πήγε να εγκλωβίσει τον Νίκο Δένδια.
Ειρήσθω εν παρόδω, η σχετική διαδικασία για τη στελέχωση και της πρεσβείας στην Τρίπολη και του προξενείου στη Βεγγάζη, αλλά οι διπλωμάτες δεν επιδεικνύουν κανένα ενδιαφέρον. Δεν θέλουν, δηλαδή, οι Έλληνες διπλωμάτες να πάνε στη Λιβύη.
Στο θέμα της Λιβύης η Αθήνα ακολουθεί την πολιτική της Αιγύπτου και, όπως λένε οι πληροφορίες, θα κρατήσει τη διπλωματική εκπροσώπηση στο ίδιο επίπεδο με το Κάιρο. Δηλαδή του επιτετραμμένου.
Υπάρχει και το θέμα της διασύνδεσης Βεγγάζης-Χανίων, αεροπορικής και ακτοπλοϊκής, αλλά και εδώ υπάρχουν λειτουργικά προβλήματα που δεν επιτρέπουν να τελεσφορήσει. Μια άποψη υποστηρίζει πως πρέπει η σύνδεση να γίνει τώρα, όμως η αντίθετή της θεωρεί πως το θέμα δεν είναι της στιγμής.
Αν η Αθήνα περιμένει τις εκλογές στη Λιβύη για να αναπτύξει την πολιτική της, θα περιμένει πολύ.
Οι εκλογές δεν συμφέρουν κανένα στη χώρα. Κανείς δεν εγγυάται πως μετά οι σημερινοί πρωταγωνιστές θα βρίσκονται στη θέση τους. Για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρα, λοιπόν, είναι αναγκαία η ελληνική παρουσία.
