Φωκίων Νέγρης: Ο Φαναριώτης του ελληνικού σιδηρόδρομου και των μεταλλείων

Ένας από τους πιο ονομαστούς πεζόδρομους της Αθήνας είναι η Φωκίωνος Νέγρη, η οποία ξεκινά από την Πλατεία Κυψέλης και φτάνει μέχρι την οδό Ιωάννου Δροσοπούλου. Υπήρξε δε ένας από τους πιο αριστοκρατικούς δρόμους· διαμορφώθηκε στη δεκαετία του 1930 πάνω στα ίχνη ενός παλαιού ρέματος που άρχιζε από τα Τουρκοβούνια.

«Νονός» ο Φαναριώτης Φωκίωνας Νέγρης, γεωλόγος, μεταλλειολόγος, πολιτικός και ακαδημαϊκός, πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών αμέσως μετά την ίδρυσή της, το 1926.

Γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1846 στην Κωνσταντινούπολη και ήταν γιος του Κωνσταντίνου Νέγρη, του πρώτου καθηγητή στην Έδρα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αρχοντική η οικογένειά του, ένα κράμα των Νέγρη, Καλλιμάχη και Υψηλάντη – είχε και ποντιακή ρίζα, αφού ήταν δισέγγονος του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, ηγεμόνα της Βλαχίας και μεγάλου διερμηνέα της Υψηλής Πύλης, πατέρας του Δημήτριου και του Αλέξανδρου.

Τα παιδικά του χρόνια τα έζησε στο Παρίσι, όπου έλαβε υψηλού επιπέδου μόρφωση· σπούδασε στην Πολυτεχνική Σχολή (École Polytechnique), μεταλλειολογία στην École de Mines, καθώς μαθηματικά στη Σορβόνη.

Το 1873 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, για να εργαστεί ως γενικός έφορος των Μεταλλείων Λαυρίου· πέντε χρόνια αργότερα ανέλαβε τη διεύθυνση της εταιρείας. Το πιο σημαντικό επίτευγμά του από τη θέση αυτή θεωρείται η σιδηροδρομική σύνδεση του Λαυρίου με την Αθήνα, ένα έργο που για να ολοκληρωθεί χρειάστηκε διευθέτηση με τον Χαρίλαο Τρικούπη, σχετικά με τις διαφορές του ελληνικού Δημοσίου και των Μεταλλείων Λαυρίου.

Το 1899 ανέλαβε τη διεύθυνση της ΑΕ Δημόσιων και Δημοτικών Έργων, σημαντικού κατασκευαστικού ομίλου της εποχής, του οποίου ήταν ιδιοκτήτης.

Πρώτη φορά εξελέγη βουλευτής Αττικής και Βοιωτίας στις εκλογές του 1887. Χρημάτισε υπουργός Οικονομικών, Συγκοινωνιών και Εσωτερικών στις κυβερνήσεις του Αλέξανδρου Ζαΐμη. Επί υπουργίας του ελήφθη σημαντικό δάνειο με ικανοποιητικούς όρους για την επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου, ενώ ήταν και εμπνευστής του νόμου ΒΩΜΑ για την περίθαλψη όσων εργάζονταν στα μεταλλεία και των οικογενειών τους.

Το νόμο αυτόν προσπάθησε να τον επεκτείνει και σε άλλους κλάδους της βιομηχανίας.

Από το 1895 έως το 1898 ήταν δήμαρχος Λαυρίου και μάλιστα διαδραμάτισε εξισορροπητικό ρόλο στην απεργιακή εξέγερση των μεταλλωρύχων. Έτσι, και από τις κυβερνητικές θέσεις υποστήριξε σθεναρά την αναγκαιότητα μιας νέας πολιτικής προσέγγισης των εργασιακών σχέσεων.

Να σημειωθεί ότι ο Φωκίων Νέγρης διετέλεσε μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, πρόεδρος της Εταιρείας Σιδηροδρόμων Αττικής, πρόεδρος του Ελληνικού Πολυτεχνικού Συλλόγου, πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου της Κοινωνίας των Εθνών, επίτιμος διδάκτωρ Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Επίσης έγραψε πολλές μελέτες για το κλίμα και τα πετρώματα της Ελλάδας, ενώ το 1904 ανέφερε την ύπαρξη αρχαίας πόλης στη νότια Λακωνία στον υποθαλάσσιο χώρο ανοιχτά της Ελαφονήσου. Πολλές σημαντικές μελέτες που αφορούν το υπέδαφος και τον ορυκτό πλούτο της χώρας μας οφείλονται αποκλειστικά σε εκείνον.

Το 1900 ολοκλήρωσε την εξοχική του κατοικία στην Κηφισιά, την Έπαυλη Νέγρη, στην οδό Δηλιγιάννη στη συμβολή της με τη Γεωργαντά. Μετά το θάνατό του το 1928 το σπίτι πέρασε στα χέρια της χήρας του Ελένης Ρίζου-Νερουλού, και μετά στην κόρη τους Λουκία Νέγρη. Από τη Λουκία Νέγρη δεν γνωρίζουμε πότε το κτήριο έγινε ιδιοκτησία του Δήμου Κηφισιάς.