Μετά από δύο πασχαλιές στη… σιωπή λόγω της πανδημίας, το φετινό Πάσχα είναι πιο ελεύθερο, με ανοιχτές εκκλησίες και νεκροταφεία και χωρίς την κοινωνική απομόνωση ως μέτρο αποφυγής της εξάπλωσης του κορονοϊού.
Ωστόσο, για μία ακόμα χρονιά οι Πόντιοι των Σουρμένων την Κυριακή του Θωμά δεν θα πάνε στα κοιμητήρια για να στρώσουν τραπέζι ώστε να υποδεχθούν τις ψυχές που πιστεύεται μένουν στον επίγειο κόσμο έως τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος.
Με απόφαση της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων το ταφικό έθιμο δεν θα αναβιώσει για τρίτη συνεχή χρονιά, ενώ δεν θα γίνει ούτε το πενθήμερο Παμποντιακό Πανοΰρ.
«Δυστυχώς η παράταση των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων που ισχύουν στη χώρα μας δεν μας επιτρέπουν να πραγματοποιήσουμε τις πολιτιστικές μας εκδηλώσεις» αναφέρεται στην ανακοίνωση του σωματείου.
Αυτή η διακοπή του ταφικού εθίμου στα Σούρμενα είναι η πρώτη σε καιρό ειρήνης. Εξαίρεση υπήρξε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι Πόντιοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς οι εγκαταστάσεις των Γερμανών στο αεροδρόμιο του Ελληνικού έγιναν στόχος βομβαρδισμών.
Ακόμα και την πρώτη χρονιά της εγκατάστασης, το 1922, πήραν τσουρέκια και αυγά και πήγαν στο κοιμητήριο για να τελέσουν τρισάγιο, χωρίς να υπάρχει κάποιος δικός τους εκεί. Η Ένωση Ποντίων Σουρμένων ιδρύθηκε το 1924 και η κοινότητα του Ελληνικού έξι χρόνια αργότερα.
Οι αμύητοι μπορεί να βρουν το σκηνικό λίγο μακάβριο, αλλά το ταφικό έθιμο των Ποντίων είναι ένας τρόπος για να τιμηθούν οι νεκροί.
Ανήμερα της Κυριακής του Θωμά πάνω στις ταφόπλακες βρίσκονται κόκκινα αυγά, μεζέδες, γλυκά, κρασί – η μέρα είναι αναστάσιμη και αισιόδοξη. Τα κεράσματα πάνε και έρχονται, το ίδιο και τα γέλια, κάποιοι στήνουν και κανονικά τραπέζια για ένα τσιμπούσι, όπως θα έκαναν στο σπίτι τους.
Η ποντιακή λύρα θεωρείται απαραίτητη, μόνο που δεν παίζει μακρύν καϊτέ, αλλά χαρούμενους σκοπούς.
Το ταφικό έθιμο μέχρι την πανδημία συνήθιζαν να το τηρούν ευλαβικά σε αρκετές περιοχές. Από τα Σούρμενα, τον Κορυδαλλό, τις Αχαρνές, τον Ασπρόπυργο, την Καλλιθέα, την Αγία Βαρβάρα της Αττικής, μέχρι τη Νέα Κρώμνη Δράμας, τη Χαρίεσσα Νάουσας, την Καλαμαριά και τη Νέα Τραπεζούντα Πιερίας οι ποντιακές οικογένειες επισκέπτονται τα νεκροταφεία – ακόμα και πολιτιστικοί σύλλογοι καλούν τον κόσμο στα ταφία.
Χωρίς καμία άλλη παραλλαγή, πλην της ημέρας που γίνεται το έθιμο, σε Πρωτοχώρι και Λευκόβρυση Κοζάνης, Μεσιανό Πέλλας, Κομοτηνή, Σάπες Ροδόπης και Πρόχωμα Θεσσαλονίκης αναβιώνει τη δεύτερη μέρα του Πάσχα. Έτσι το έμαθαν από τους προγόνους στον Πόντο, έτσι διατηρήθηκε στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, έτσι ήρθε και στην Ελλάδα. Στο Θρυλόριο Κομοτηνής το έθιμο γίνεται ανήμερα του Αγίου Πνεύματος.
