100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: Από αιχμάλωτοι των Τούρκων στο λοιμοκαθαρτήριο του Αγίου Γεωργίου, τη Σπιναλόγκα του Πειραιά

Ονομάστηκε «Σπιναλόγκα του Πειραιά», κάτι που είναι σαφώς καλύτερο από το «Κολαστήριο του Αργοσαρωνικού» που επίσης την έχει περιγράψει. Η νησίδα του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην είσοδο του λιμανιού της Σαλαμίνας, κοντά σε μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά ταυτοχρόνως όσο μακριά χρειάζεται για να απομονωθούν οι ασθενείς και οι ύποπτοι για διάφορες μολυσματικές ασθένειες.

Το λοιμοκαθαρτήριο υπολογίζεται ότι άρχισε να λειτουργεί κανονικά το 1865 ή λίγο νωρίτερα. Σε αυτό οδηγήθηκαν και επιβάτες πλοίων που προέρχονταν από επιδημικές περιοχές, για προληπτική καραντίνα. Όσοι είχαν χρήματα είχαν και ανέσεις, οι υπόλοιποι έζησαν απίστευτες κακουχίες.

Στον Άγιο Γεώργιο έγινε και η υποδοχή Ελλήνων στρατιωτών που πήραν μέρος στη Μικρασιατική Εκστρατεία και κρατούνταν αιχμάλωτοι από τους Τούρκους. Ανάμεσά τους και ο στρατηγός Κλαδάς.

Το 1924 ο πληθυσμός που είχε περάσει από τη νησίδα υπολογίστηκε στα 100.000 άτομα, συμπεριλαμβανομένων και προσφύγων της Ανταλλαγής. Οι ελλείψεις ήταν μεγάλες, και «ακόμα και οι υγιείς αρρώσταιναν», όπως έχει δηλώσει ο πρόεδρος του ΚΕΜΙΠΟ του Δήμου Νέας Ιωνίας Λουκάς Χριστοδούλου.

«Η αντιμετώπισή τους ήταν εξευτελιστική. Τους γυμνώνανε, τους ξυρίζανε, τους κουρεύανε σε όποια σημεία του σώματός τους υπήρχαν τρίχες. Τα ρούχα τους τα έβραζαν σε τσουκάλια στην ύπαιθρο. Τριγυρνούσαν γυμνοί οι περισσότεροι, με αποτέλεσμα να αρρωστήσουν ακόμα και οι υγιείς. Για τις γυναίκες ήταν πολύ ντροπιαστικό. Μικρές και μεγάλες ξεγυμνώνονταν και για αυτό το λόγο στις μαρτυρίες τους αναφέρονται σε νησί-κολαστήριο», ανέφερε στη Μηχανή του Χρόνου.

Αποκαλυπτικές είναι οι φωτογραφίες του 1923 που περιλαμβάνονται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, με στρατιώτες που ήταν αιχμάλωτοι:

Ο Άγιος Γεώργιος από λοιμοκαθαρτήριο –το τελευταίο κρούσμα χολέρας αντιμετωπίστηκε το 1947– στη συνέχεια έγινε χώρος για ψυχικά ασθενείς. Μεταβιβάστηκε το 1967 στο Πολεμικό Ναυτικό, γεγονός που το καθιστά ερειπωμένο και απροσπέλαστο μέχρι και σήμερα.