Lotfi Zadeh, ο «πατέρας» της ασαφούς λογικής

Η λογική, με την έννοια της νοητικής διεργασίας κατά την οποία συνδέονται τα στοιχεία για την εξαγωγή ενός συμπεράσματος, απασχόλησε την ανθρώπινη σκέψη ήδη από τον Ηράκλειτο. Στις 30 Νοεμβρίου 1964 ο Lotfi Zadeh (Λοτφί Ζαντέχ) παρουσίασε μια ρηξικέλευθη εργασία για τα «ασαφή σύνολα» (Fuzzy Sets), συστήνοντας στον επιστημονικό κόσμο την πρωτοποριακή θεωρία της «ασαφούς λογικής» (fuzzy logic).

Γεννημένος το 1921 στο τότε σοβιετικό Μπακού, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης και στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Ο Lotfi Zadeh ήταν μαθηματικός, επιστήμονας υπολογιστών, ηλεκτρολόγος μηχανικός, ερευνητής της τεχνητής νοημοσύνης και ομότιμος καθηγητής της επιστήμης των υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ.

Η δημοσίευση Fuzzy Sets έγινε το 1965 και έκτοτε έχει αναφερθεί τουλάχιστον 100.000 φορές σε διάφορες επιστημονικές δημοσιεύσεις. Η θεωρία του Lotfi Zadeh προσφέρει μία εναλλακτική λύση στις άκαμπτες «ασπρόμαυρες» παραμέτρους της παραδοσιακής λογικής και επιτρέπει πιο διφορούμενα ή «ασαφή» όρια, τα οποία μιμούνται περισσότερο τον τρόπο με τον οποίοι οι άνθρωποι βλέπουν τον κόσμο.

Κάθε πρόταση είναι αληθής με ένα βαθμό συμμετοχής μεταξύ του 0 και του 1. Η ασαφής λογική λοιπόν είναι μια προέκταση της κλασικής λογικής, ώστε να μπορεί να αποδίδει τιμές αλήθειας σε μια πρόταση ανάμεσα στο Αληθές και το Ψευδές. Δηλαδή μια πρόταση μπορεί να είναι αληθής με κάποιο βαθμό αλήθειας, όπως ακριβώς λειτουργεί και η ανθρώπινη λογική.

Για να θεμελιώσει τη θεωρία του ο Lotfi Zadeh μετακινήθηκε από τα μαθηματικά και τους αριθμούς στη φιλοσοφία και τη γλώσσα, γι’ αυτό και δέχθηκε σφοδρή κριτική. Οι επικριτές του ζητούσαν να αποδείξει ότι η ασάφεια δεν είναι «μεταμφιεσμένη» πιθανότητα.

Σε πρακτικό επίπεδο η θεωρία εφαρμόζεται στην κλινική ιατρική, στις κατασκευές, στη βιομηχανία, στην οικονομία, στην τεχνητή νοημοσύνη, κ.α, με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα το μετρό της Ιαπωνίας και τον αλγόριθμο που χρησιμοποιείται ώστε τα οχήματα να μην διολισθαίνουν και να μένουν με ασφάλεια στο δρόμο.