Όταν το 1947 ανέβαινε στη Νέα Υόρκη το νέο έργο του Τένεσι Ουίλιαμς Λεωφορείο ο πόθος (ή Ένα λεωφορείο με το όνομα πόθος, όπως είναι ο τίτλος αυτολεξεί), ουδείς φανταζόταν ότι σε μια μακρινή χώρα, ανά τις δεκαετίες, θα γινόταν έργο-φετίχ και οι περισσότεροι πρωταγωνιστές /πρωταγωνίστριες θα επιβιβάζονταν σε αυτό. Όχι πάντα διανύοντας τις καλύτερες διαδρομές…
Στο Υπόγειο γράφεται η ιστορία
1949. Ένα χρόνο πριν την κινηματογραφική μεταφορά, ο Κάρολος Κουν τολμάει και ανεβάζει το έργο στο Υπόγειο της οδού Πεσματζόγλου. Και κάνει κάτι τολμηρό. Επιλέγει μια πρωταγωνίστρια εκτός Τέχνης και δη από το «αντίπαλο» Εθνικό, τη Μελίνα Μερκούρη.
Η τελευταία φτάνει στο σημείο να πέσει στις γραμμές ενός αυτοκινήτου από την απελπισία της, αφού ο δάσκαλος-σκηνοθέτης Δημήτρης Ροντήρης, ούτε που το συζητάει να της επιτρέψει να κατέβει στο Υπόγειο.
Ο δημιουργός πείθεται και μάλιστα σύμφωνα με τη αυτοβιογραφία της Μελίνας, παραβρέθηκε και στην πρώτη παράσταση, ασχέτως εάν φρόντισε να περάσει απαρατήρητος.
Η παράσταση έγραψε ιστορία, ο Βασίλης Διαμαντόπουλος κέντησε ως «Στάνλεϊ Κοβάλσκι» και ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψε μεταξύ άλλων το «Χάρτινο το φεγγαράκι».
Κάντο όπως ο Μπράντο
Ο Ελία Καζάν κλήθηκε από την Warner bross να σκηνοθετήσει την κινηματογραφική μεταφορά του έργου. Επιλέγει για πρωταγωνιστή τον αντίστοιχο στο αμερικάνικο θέατρο, δηλαδή τον Μάρλον Μπράντο, ενώ για Μπλανς, την Βίβιαν Λη που έγραψε ιστορία στο Λονδρέζικο ανέβασμα. Και εδώ κέρδισε το δεύτερο Όσκαρ της. Και δεν ήταν η μόνη. Η Κιμ Στάνλεϊ και ο Καρλ Μάντλεν, κέρδισαν τα Όσκαρ β’ γυναικείου και β’ αντρικού αντίστοιχα. Τρία από τα τέσσερα βραβεία ερμηνείας εκείνη τη χρονιά πήγαν στην ίδια ταινία, ρεκόρ που δεν έχει καταρρίψει κανένα φιλμ. Ο Μπράντο ήταν υποψήφιος, αλλά χειροκρότησε –μάλλον– τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρντ που κέρδισε το Όσκαρ α’ αντρικού για την Βασίλισσα της Αφρικής.
Ο Μπράντο έμεινε λοιπόν χωρίς Όσκαρ, αλλά η ερμηνεία του ως «Στάνλεϊ Κοβάλσκι», υμνήθηκε και κοπιαρίστηκε. Από πολλούς και σε διαφορετικές χώρες.
Η Έλλη, η Κάκια και το θέατρο της Δευτέρας
Στο θέατρο Διονύσια, σημερινό Χορν, το 1965 η Έλλη Λαμπέτη γίνεται «Μπλανς Ντιμπουά» και η θεατρική Αθήνα, απλά την αποθεώνει. Μάλιστα ο Γιώργος Σεφέρης της στέλνει ευχαριστήρια επιστολή.
Δίπλα της στο ρόλο του «Στάνλεϊ Κοβάλσκι», αναδεικνύεται ο Κώστας Καρράς.
Στην δεκαετία του ’70, το έργο δεν φαίνεται να ανεβαίνει. Να όμως που το 1978 στο θέατρο Αναλυτή, η Κάκια Αναλυτή θα το τολμήσει.
Με Κοβάλσκι τον Κώστα Πρέκα και δίπλα της ο Κώστας και η Ζωή Ρηγοπούλου. Κοιτάζοντας πάντως τον θίασο, σε αυτή την παράσταση βλέπει τον νεαρό Σπύρο Παπαδόπουλο,
αλλά και τη Φρύνη Αρβανίτη σε ρόλο μαύρης.
Τέλος στο αξέχαστο «Θέατρο της Δευτέρας» η Αλεξάνδρα Λαδικού και ο Αλμπέρτο Εσκενάζυ γράφουν το όνομα τους στην δυάδα των πρωταγωνιστών.
1988: Γίνε και εσύ Μπλανς. Μπορείς;
Αρχικά το 1988, η Νόνικα Γαληνέα επιλέγει να αναμετρηθεί με τον ρόλο της Μπλανς, επιλέγοντας ως παρτενέρ της τον Στράτο Τζώρτζογλου στην πρώτη μετά Θεάτρου Τέχνης, εμφάνισή του. Αν και εισπρακτικά δεν πήγε άσχημα, οι κριτικές δεν ήταν και τόσο ευνοϊκές.
Την ίδια σεζόν, στο Λουζιτάνια η Κατερίνα Χέλμη γίνεται Μπλανς με τον Κώστα Τερζάκη «Στάνλεϊ», ενώ ανάμεσα στους ηθοποιούς βρίσκουμε και τον νεαρό Βασίλη Κουκούρα πριν γνωρίσει τον «Μάνθο Φουστάνο».
Τέλος την ίδια χρονιά, η αξέχαστη Βιολέτα Αντωνίου με τον Ηλία Κακλαμάνη, όχι μόνο ανεβάζουν την δική τους βερσιόν, αλλά την κυκλοφορούν και σε βιντεοκασέτα.
Όταν χάνεται το μέτρημα
1998 και ύστερα από ένα διάλειμμα, η «Μπλανς Ντιμπουά» ανεβαίνει στο λεωφορείο και κατεβαίνει στα Πατήσια. Και βρίσκει την Κάτια Δανδουλάκη που με την σειρά της, βρίσκει τον Απόστολο Γκλέτσο. Η παράσταση γίνεται από τις πιο πετυχημένες εισπρακτικά εκείνη την χρονιά, ενώ ο νεαρός που έπαιζε πιάνο στο έργο λέγεται Μέμος Μπεγνής.
Από εκεί και πέρα χάνεται λίγο η μπάλα. Αξίζει όμως να θυμηθούμε:
-Την Όλια Λαζαρίδου σε σκηνοθεσία Άντζελα Μπρούσκου, με «Κοβάλσκι» τον Γιάννη Στάνκογλου
-Την Κατερίνα Λέχου με τον Τάσο Ιορδανίδη στο θέατρο Άνεσις
-Την Κάτια Γέρου με τον Αλέξανδρο Μπουρδούμη
-Από τις πιο ξεχωριστές παρουσίες ήταν το ανέβασμα της Ελένης Σκότη με πρωταγωνίστρια την Κόρα Καρβούνη. Αν μη τι άλλο διαφορετικό ανέβασμα.
Υπάρχουν και αυτά τα παιδιά
2018 και στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανεβάζει το Τραμ με το όνομα πόθος. Ναι, το ίδιο έργο είναι με άλλη ανάγνωση. Αρχικά το κοινό είναι λίγο μουδιασμένο. Πάλι το λεωφορείο; Γιατί; Η παράσταση χαρακτηρίζεται άνιση. Αλλά… στο ρόλο του «Στἀνλεϊ» ο Χάρης Φραγκούλης. ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ δεν είναι Μπράντο από την γνωστή εταιρεία σουπερμάρκετ. Όσο για την «Μπλανς»; Η Μαρία Ναυπλιώτου δίνει ερμηνεία ζωής κάνοντας πολλούς να μιλάνε για την καλύτερη Ντιμπουά, από εποχής Λαμπέτη.
Την ίδια σεζόν ο Γιώργος Καλογερόπουλος ανεβάζει το ΚΤΕΛ για Κρέστενα. Μια μεταφορά του Λεωφορείου ο πόθος στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Τολμηρό, προβοκατόρικο, αληθινό, πανέξυπνο, ανατρεπτικό. Οι γυναικείοι ρόλοι παίζονται από άντρες και το αντίθετο, ενώ στο ρόλο του «θανάτου», για μια και μοναδική εμφάνιση στο σανίδι, ο αδικοχαμένος Ζακ Κωστόπουλος.
https://www.youtube.com/watch?v=B_PV-4FmW4o
Ραντεβού στο Εθνικό
Και όμως το Λεωφορείο ο πόθος δεν έχει ανέβει ως τώρα στο Εθνικό θέατρο. Έως τώρα. Στις 12 Νοεμβρίου η Κωνσταντίνα Τάκαλου, μια από τις καλύτερες ηθοποιούς της γενιάς της, αναμετριέται με τον Αποστόλη Τότσικα σε σκηνοθεσία και μετάφραση Θανάση Σαράντου, στη Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος». Λειτουργεί ο μύθος του Λεωφορείου το 2021-2022;
