Στις 3 Νοεμβρίου 1916 ξεκινούν οι λευκές πορείες από τη Νικόπολη του Πόντου, ακόμα μία τραγωδία για τους Πόντιους

Καλά μελετημένο και άρτια οργανωμένο ήταν το σχέδιο των Νεότουρκων για την εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ού αιώνα. Η μία μέθοδος εκτοπισμών, βασανισμών και θανάτου ήταν τα διαβόητα τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρού) για τον ανδρικό πληθυσμό.

Για τους ηλικιωμένους και τα γυναικόπαιδα η «λύση» ήταν αυτό που ο ιστορικός Πολυχρόνης Ενεπεκίδης περιέγραψε ως «Άουσβιτς εν ροή», δηλαδή οι λευκές πορείες.

Επρόκειτο για εκτοπισμούς, συνήθως μέσα στο χειμώνα, χωρίς προορισμό. Τα καραβάνια των απελπισμένων περπατούσαν ατελείωτα χιλιόμετρα, αφήνοντας πίσω τους νεκρούς από το κρύο, την πείνα, το ξύλο και τις κακουχίες.

Στην περιοχή της Νικόπολης (Γαράσαρης) του Πόντου η εκτέλεση του σχεδίου εκτοπισμού ξεκίνησε στις 3 Νοεμβρίου 1916 όταν τα ρωσικά στρατεύματα βρίσκονταν σε απόσταση 45 χλμ και οι κάτοικοι περίμεναν την απελευθέρωσή τους. Ύστερα από οκτώ μήνες, στις 12 1ουλίου 1917, ακολούθησε η δεύτερη φάση των εκτοπίσεων.

Γράφει ο Ιωάννης Φουρνιάδης στην Ιστορία και Λαογραφία Εκκλησιαστικής Επαρχίας Κολωνείας και Νικοπόλεως (Σεμπίν Καραχισάρ):

«Το θέαμα που παρουσίαζαν οι κινούμενες πια σκιές των εξόριστων ήταν φρικτό. Γέροι, γριές, άνδρες, νέοι, νεάνιδες και παιδιά φορτωμένα με ό,τι μπορούσαν να κουβαλήσουν, σε τρόφιμα, ρουχισμό, γυναίκες με τα μωρά τους στις αγκαλιές και με τα λιγοστά υποζύγια που τα φόρτωναν με τα πιο αναγκαία είδη, συγκεντρώνονταν στα καθορισμένα μέρη των χωριών τους.

»Ύστερα από την εξέταση των καταστάσεων, άρχιζε η εξορία με συνοδεία τους χωροφύλακες.

»Ατέλειωτη πεζοπορία προς το άγνωστο. Στο δρόμο οι ταλαιπωρίες, οι κακουχίες, η διανυκτέρευση στο ύπαιθρο πάνω στα χώματα, το κρύο, οι επιδημίες, η εγκατάλειψη στα έρημα και άγνωστα μέρη αγαπητών προσώπων ήταν τόσα που μονάχα μια κινηματογραφική ταινία θα ήταν δυνατό να αναπαραστήσει μια τέτοια τραγωδία, όμοια με την έξοδο των εβραίων.

»Με τέτοιες τραγικές συνθήκες, οι μεν κάτοικοι της περιφέρειας Αλούτζαρας, Μπαλτζάνης και Τρουπτζής έφτασαν στην Τοκάτη στις 3 Δεκεμβρίου 1916, ύστερα από ποδαρόδρομο 30 ημερών. Οι δε κάτοικοι των χωριών Χάχαβλα, Ισπαχή μαχλεσί, Αλησάρ, Φέιλερες, Έσολας και Γαλατζούχ έφτασαν στον τελευταίο σταθμό προορισμού των, Τσάγγιρι, στις 10 Ο­κτωβρίου 1917, ύστερα από 90 ημέρες πεζοπορία.

»Τέλος οι κάτοικοι των κοινοτήτων Ρεφαγιάς, Γούζουλου, Αλατζά Χαν και Κονδυλίων έφτασαν στην πόλη Αζιζιέ στις 4 Σεπτεμβρίου 1917, ύστερα από πορεία 52 ημερών, και από εκεί σκορπίστηκαν στις διάφορες πόλεις και χωριά των περιφερειών Χαρπούτ, Ικονίου και Σεβαστείας».