25 Νοεμβρίου 1942: ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ ανατινάζουν τη γέφυρα του Γοργοπόταμου (βίντεο)

Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, στις 25 Νοεμβρίου 1942 αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ στα μετόπισθεν του Άξονα, ένα από τα μεγαλύτερα που σημειώθηκαν από τους θύλακες αντίστασης στις φασιστικές και ναζιστικές δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη.

Ταυτόχρονα είχε μεγάλο αντίκτυπο στην κατεχόμενη Ελλάδα αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, αναπτερώνοντας το ηθικό των λαών.

Στρατηγικά ίσως είχε λιγότερη αξία, διότι η ανακοπή του ανεφοδιασμού των δυνάμεων του Άξονα στη Βόρειο Αφρική για έξι εβδομάδες μετά την ανατίναξη της γέφυρας θα επηρέαζε σε μικρότερο βαθμό την κατάσταση στο εκεί μέτωπο, αφού είχε ήδη προηγηθεί η νίκη των συμμάχων στο Ελ Αλαμέιν και η αντίστροφη μέτρηση για τον στρατηγό Ρόμελ είχε ξεκινήσει.

Ωστόσο, η ανατίναξη αυτής της γέφυρας στο νομό Φθιώτιδας παραμένει σημαντική, γιατί αποτελεί μοναδικό δείγμα της συνεργασίας των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων, δηλαδή του ΕΛΑΣ υπό τον Άρη Βελουχιώτη και του ΕΔΕΣ υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα, με ειδική ομάδα Βρετανών κομάντο με διοικητή τον ταξίαρχο μηχανικού Έντι Μάγερς.

Στην επιχείρηση με την κωδική ονομασία Χάρλινγκ (Harling) έλαβαν μέρος 86 αντάρτες του ΕΛΑΣ, 52 του ΕΔΕΣ και 14 Βρετανοί κομάντο. Τη φρουρά της γέφυρας συγκροτούσε ένας λόχος Ιταλών στρατιωτών, περίπου 100 άνδρες, οι οποίοι διέθεταν βαρύ οπλισμό (πολυβόλα-οπλοπολυβόλα) και ήταν καλά οχυρωμένοι στα δύο άκρα της.

Ειδική εκπομπή για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου υπάρχει στο Αρχείο της ΕΡΤ.

Σε αυτήν περιγράφονται όλες οι φάσεις, από τον στρατηγικό σχεδιασμό στην επιλογή των μελών της ομάδας Βρετανών κομάντο, μέχρι το επιχειρησιακό σκέλος, από την άφιξη των Βρετανών στην κατεχόμενη Ελλάδα, στις προσπάθειες επαφής με στοιχεία του ΕΔΕΣ και ΕΛΑΣ, στις συνεννοήσεις και στην οργάνωση της επιχείρησης μέχρι και τη διεξαγωγή του σαμποτάζ και τις μάχες που το πλαισίωσαν.

Μια ομάδα ακαδημαϊκών και ερευνητών, όπως ο αντιναύαρχος ε.α. Ξενοφών Μαυρογιάννης, οι ιστορικοί Ευάγγελος Τζούκας (Πανεπιστήμιο Κρήτης),  Τάσος Σακελλαρόπουλος (Μουσείο Μπενάκη), Στάθης Κουτρουβίδης (Πανεπιστήμιο Κρήτης), Νίκος Μαργαρίτης (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) περιγράφουν τις συνθήκες της περιόδου, εξηγούν και αναλύουν βήμα-βήμα την επιχείρηση, τοποθετώντας τα γεγονότα στο ιστορικό τους πλαίσιο.

Η αφήγηση βασίζεται σε μαρτυρίες και περιγραφές της επιχείρησης από τα μέλη των αντιστασιακών οργανώσεων του ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ, αλλά και της ειδικής ομάδας Βρετανών κομάντο, ενώ παρουσιάζονται και  συνεντεύξεις από τους πρωταγωνιστές.