Τις ημέρες των Χριστουγέννων αναβιώνει στα χωριά της Κοζάνης το εθιμικό δρώμενο των Μωμόγερων, ένα από τα πιο γνωστά του δωδεκαημέρου, το οποίο διαρκεί έως και λίγο μετά την εορτή των Φώτων.
Οι χορευτικοί θίασοι των Μωμόγερων όλων των πολιτιστικών συλλόγων της περιοχής ετοιμάζονται πυρετωδώς αυτό το διάστημα για τις εμφανίσεις τους.
Στο έθιμο συμμετέχει ένας δωδεκαμελής όμιλος χορευτών που τον συνοδεύουν και άλλα πρόσωπα: ο γέρος, η γριά, ο αστυνόμος, ο γιατρός, ο διάβολος και δύο νύφες. Ο θίασος περιοδεύει από τα χωριά της Κοζάνης όπου αναβιώνει το έθιμο, περνώντας από σπίτι σε σπίτι, όπως ακριβώς γινόταν στον Πόντο.
Τους Μωμόγερους τους συναντάμε στα οκτώ δημοτικά διαμερίσματα της Κοζάνης –Τετράλοφο, Άγιο Δημήτριο, Αλωνάκια, Σκήτη, Πρωτοχώρι, Κομνηνά, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι– και συνδέονται με την ισχυρή παράδοση που κράτησαν ζωντανή οι πρόσφυγες που προέρχονταν από ορισμένες περιοχές του Πόντου.
Οι Μωμόγεροι στο Πρωτοχώρι Κοζάνης
Το Σάββατο 28 και την Κυριακή 29 Δεκεμβρίου η παράσταση θα δοθεί στη Σκήτη με άφθονο τσίπουρο, κέφι, χορό, τραγούδι και πλούσια εδέσματα. Τη διοργάνωση έχει αναλάβει ο Μορφωτικός Σύλλογος Σκήτης «Εύξεινος», ο οποίος υπόσχεται γέλιο μέχρι δακρύων σε όσους παρακολουθήσουν το δρώμενο από κοντά.
Παραμονή και ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, οι Μωμόγεροι του Μορφωτικού Συλλόγου Αλωνακίων «Πόντος» βγαίνουν στους δρόμους και κάνουν το χωριό άνω-κάτω. Φέτος την περίοδο αυτή θα βρίσκεται στο χωριό, μεταξύ άλλων, και αντιπροσωπεία της Ποντιακής Ένωσης Στουτγάρδης και Περιχώρων «Η Ρωμανία» καθώς εκείνες τις μέρες θα πραγματοποιηθεί η αδελφοποίηση των δύο σωματείων.
Την Τετάρτη 1 και την Πέμπτη 2 Ιανουαρίου ποδαρικό στη νέα χρονιά κάνουν οι Μωμόγεροι Πρωτοχωρίου.
