Μαθαίνω ποντιακά, και τις χρήσεις του ρήματος τονατεύω

Χρησιμοποιούνταν ευρέως στην Κερασούντα, στα Κοτύωρα, στη Σάντα, στην Τραπεζούντα και στη Χαλδία το ρήμα τονατεύω, σύμφωνα με το Ιστορικόν λεξικόν της ποντικής διαλέκτου του Άνθιμου Παπαδόπουλου.

Η κύρια σημασία του είναι ευπρεπίζω, στολίζω (τονατεύω τ’ οσπίτιν, είναι η έκφραση στην ποντιακή διάλεκτο).

Αναφερόταν ειδικά για το μεγαλοπρεπές στρώσιμο του τραπεζιού· το ποντιακό μοιρολόι άλλωστε λέει:

αδά γάμος ’κί γίνεται, νυφίτζα ’κί στολίεται
τραπέζ’ ’κί τονακεύεται, καυκίν ’κί ποτισκάται.

Η μετοχή τονατεμένος σημαίνει τον στολισμένο. Όπως λέει το τραγούδι:

Ας σ’ άσπρα κι ας σα κόκκινα είσαι ζωγραφισμέντζα
και με τα χάρεις τη θεού είσαι τονατεμέντζα.

Υπάρχει άλλωστε και το παραδοσιακό τραγούδι «Τ’ άλογο μ’ ετονάτεψα», που ερμηνεύουν ο Τάσος Παρχαρίδης με τον Γιάννη Τσανασίδη:

Τ’ άλογο μ’ ετονάτεψα
κουμπία με ναϊνάδες,
ν’ ελέπ’νε και στολίουνταν
τη χώρας οι νυφάδες.