Η Μικρασιατική Καταστροφή και ο παππούς του πρίγκιπα Καρόλου

Η επίσημη επίσκεψη του πρίγκιπα της Ουαλίας Καρόλου, και της συζύγου του δούκισσας της Κορνουάλης, Καμίλα, στην Ελλάδα είναι μια αφορμή να αναζητήσουμε τις ελληνικές ρίζες του διαδόχου του βρετανικού θρόνου.

Ο 69χρονος Κάρολος είναι το πρώτο παιδί της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ και του Φιλίππου, δούκα του Εδιμβούργου, ο επίσημος τίτλος του οποίου είναι πρίγκιπας Φίλιππος της Ελλάδας και της Δανίας. Της Ελλάδας;

Ναι, ο Φίλιππος γεννήθηκε το 1921 στην Κέρκυρα, ήταν γιος του πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας, τέταρτου γιου του Γεωργίου Α΄ (βασίλεψε από το 1863 έως τη δολοφονία του, το 1913) και αδελφού του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ (1913-1917 και 1920-1922), πρωταγωνιστή στον Εθνικό Διχασμό και στην αντιπαράθεση με τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Ο Φίλιππος είναι εξάδελφος των μετέπειτα βασιλέων της Ελλάδας Γεωργίου Β΄ (1922-24, 1935-1941 και 1946-1947) και Παύλου (1947-1964). Ως εκ τούτου ο γιος του, Κάρολος, είναι δεύτερος εξάδελφος του έκπτωτου βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄ (1964-1973).

Ο παππούς του Καρόλου υπήρξε μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Όντας διάδοχος, και από τη στιγμή που έχασε την εξουσία ο Βενιζέλος και επέστρεψε στον θρόνο ο αδελφός του Κωνσταντίνος Α΄, ανέλαβε κυρίαρχο και δυστυχώς κρίσιμο ρόλο στο θέατρο των μαχών στη Μικρά Ασία. Είχε συμμετάσχει βέβαια στους Βαλκανικούς Πολέμους αλλά χωρίς να διακριθεί.

Ο πρίγκιπας Ανδρέας το 1921, όταν προήχθη σε αντιστράτηγο

Στη Μικρά Ασία όμως έδωσε ρεσιτάλ επιθετικότητας αλλά και ανικανότητας, συνδράμοντας στην καταδικασμένη προέλαση του ελληνικού στρατού προς Ανατολάς. Τον Ιούλιο του 1921, μετά την κατάληψη του Εσκί Σεχίρ, έφθασε ως διοικητής της 12ης μεραρχίας με τον βαθμό του υποστράτηγου στο μικρασιατικό μέτωπο και προήχθη αμέσως σε αντιστράτηγο πριν από την αιματηρή εκστρατεία του Σαγγαρίου.

Ως αντιστράτηγος ήταν διοικητής του Β΄ Σώματος Στρατού που κλήθηκε να προελάσει προς την Άγκυρα.

Μετά τη λήξη των επιχειρήσεων της αποτυχημένης εκστρατείας Σαγγαρίου-Άγκυρας (Σεπτέμβριος 1921) του αφαιρέθηκε η διοίκηση του Β΄ Σώματος Στρατού από τον διοικητή της Στρατιάς αντιστράτηγο Παπούλα, λόγω ανικανότητας και ανεπάρκειας στη διοίκηση μεγάλων μονάδων στρατού. Ο πρίγκιπας Ανδρέας επέστρεψε στην Ελλάδα και μετέβη στην Κέρκυρα.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την επανάσταση του Πλαστήρα, ο πρίγκιπας Ανδρέας συνελήφθη στην Κέρκυρα τον Νοέμβριο του 1922 και οδηγήθηκε στην Αθήνα για να δικαστεί από έκτακτο στρατοδικείο. Είχε προηγηθεί η δίκη (και η εκτέλεση) των Έξι, το πρωί της 15ης Νοεμβρίου 1922.

Στιγμιότυπο από το στρατοδικείο κατά του πρίγκιπα Ανδρέα

Ο πρίγκιπας Ανδρέας θεωρήθηκε μεταξύ των υπευθύνων της Μικρασιατικής Καταστροφής ως διοικητής μεγάλης μονάδος. Όταν προσήχθη στο έκτακτο στρατοδικείο της επαναστάσεως του 1922, ο Ανδρέας ήταν ήδη παντρεμένος με την πριγκίπισσα Αλίκη του Μπάντεμπεργκ-Μαουνμπάντεν, με τον γιο τους Φίλιππο (σημερινό σύζυγο της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ και πατέρα του Καρόλου) γεννημένο στην Κέρκυρα το 1921. Κάποια στιγμή, λοιπόν, λέγεται πως ο ανακριτής στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος (συμμαθητής του Ανδρέα από τη Σχολή Ευελπίδων), ερώτησε επιδεικτικά τον πρίγκιπα αν έχει παιδιά. Και στην καταφατική απάντηση του κατηγορουμένου απάντησε: «Είναι κρίμα που θα μείνουν ορφανά».

Έχει και όλο αυτό μια λεπτή ειρωνεία για το πώς κυλάει η ιστορία και ο χρόνος. Ο εγγονός του κατηγορούμενου πρίγκιπα είναι ο σημερινός καλεσμένος της Ελλάδας, Κάρολος. Ο εγγονός του διαπρύσιου κατηγόρου του, είναι ο γνωστός μας, πρώην υπουργός Θόδωρος Πάγκαλος.

Τελικά, ως γνωστόν, με την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων ο πρίγκιπας Ανδρέας δεν εκτελέστηκε, αλλά καταδικάστηκε στην ποινή της ισόβιας υπερορίας και της διαγραφής από το μητρώο των αξιωματικών. 

Ο Ανδρέας απελάθηκε ατιμασμένος και χωρίς στρατιωτικό βαθμό από την Ελλάδα. Ένα βρετανικό πολεμικό σκάφος, το «Καλυψώ», τον παρέλαβε από το Φάληρο και έπειτα έπλευσε προς την Κέρκυρα για να παραλάβει την οικογένειά του, μαζί και τον νεογέννητο Φίλιππο. Κατέληξαν στο Παρίσι φιλοξενούμενοι της εύπορης συζύγου του αδελφού του Γεωργίου, της πριγκίπισσας Μαρίας Βοναπάρτη.

Η άφιξη του απελαθέντος πρίγκιπα Ανδρέα, δεξιά με το καπέλο, στο Παρίσι (φωτ.: Bibliothèque Nationale de France)

Ο γεννημένος το 1948 Κάρολος δεν γνώρισε τον παππού του. Ο Ανδρέας πέθανε στο Μόντε Κάρλο το 1944, έχοντας αποξενωθεί και από την Αλίκη.

• Πηγή: protagon.gr.