Κάθε χρόνο, τις άγιες ημέρες του Πάσχα, χιλιάδες προσκυνητές από κάθε γωνιά της γης συρρέουν στα Ιεροσόλυμα, στον τόπο όπου μαρτύρησε, τάφηκε και αναστήθηκε ο Χριστός. Στην καρδιά του Ναού της Αναστάσεως βρίσκεται ο Πανάγιος Τάφος, το ιερότερο και σπουδαιότερο μνημείο της χριστιανικής πίστης, ένα μοναδικό σύμβολο για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Πέρσι, τέτοιον καιρό, η διεπιστημονική ομάδα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου παρέδιδε στη χριστιανοσύνη αλλά και στην ανθρωπότητα το αναστηλωμένο Ιερό Κουβούκλιο του Πανάγιου Τάφου.
Ένα έργο που, σύμφωνα με την Τόνια Μοροπούλου, επικεφαλής της ομάδας του ΕΜΠ που ανέλαβε (τον Οκτώβριο του 2016) και παρέδωσε (στις 22 Μαρτίου 2017) το έργο συντήρησης και αποκατάστασης του Κουβουκλίου του Πανάγιου Τάφου, «υπήρξε μια πολύ μεγάλη τεχνολογική, πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική πρόκληση». Η καθηγήτρια της Σχολής Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ μίλησε στη Ραδιοτηλεόραση και στη Δώρα Χειράκη, υπεύθυνη έκδοσης του ιστορικού περιοδικού, για τον αποκαταστημένο Πανάγιο Τάφο αλλά και για τα μοναδικά συναισθήματα και τις εμπειρίες που βίωσαν η ίδια και η επιστημονική ομάδα της κατά τη διάρκεια των εργασιών.
Η Τόνια Μοροπούλου (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Αλέξανδρος Βλάχος)
Ακολουθεί η συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό Ραδιοτηλεόραση:
Κυρία Μοροπούλου, ένα ελληνικό Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, το ΕΜΠ, ανέλαβε και διεκπεραίωσε με επιτυχία τη διεπιστημονική έρευνα και τις εργασίες σ’ ένα σπουδαίο μνημείο, τον Πανάγιο Τάφο, στα Ιεροσόλυμα, και μάλιστα με την πρόσκληση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων και τη συναίνεση και των τριών θρησκευτικών κοινοτήτων. Τι σημαίνει αυτό;
Για τη διεπιστημονική ομάδα της προστασίας μνημείων του ΕΜΠ και για εμένα, που είχα την επιστημονική και εκτελεστική ευθύνη για το έργο, ήταν πολύ μεγάλη τιμή η πρόσκληση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων, του Θεόφιλου Γ΄, καθώς και η συναίνεση των τριών χριστιανικών κοινοτήτων, δηλαδή του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, του Τάγματος των Φραγκισκανών στην Αγία Γη και του Πατριαρχείου των Αρμενίων. Η συναίνεση αυτή στηρίχτηκε στο διάλογο που μεσολάβησε ανάμεσα στην έναρξη της διεπιστημονικής έρευνας και στην παράδοσή της, έναν διάλογο που επέτρεψε να υπάρξει επικοινωνία, κοινή γλώσσα, και οδήγησε τελικά στην κοινή απόφαση των τριών κοινοτήτων να γίνει το έργο με την υψηλή επιστημονική ευθύνη του ΕΜΠ.
Προσκυνητές στο Ιερό Κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Η πρόκληση, σίγουρα, δεν ήταν μόνο επιστημονική.
Το έργο αυτό υπήρξε μια πολύ μεγάλη τεχνολογική, πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική πρόκληση, γιατί ήμασταν υποχρεωμένοι σε ελάχιστο χρόνο να αποκαταστήσουμε τις βλάβες και να άρουμε τις παραμορφώσεις που δημιουργούσαν μεγάλα προβλήματα στο Ιερό Κουβούκλιο. Να αποκαταστήσουμε δηλαδή τη δομική ακεραιότητα, ενώ ταυτόχρονα, προστατεύοντας και συντηρώντας το Ιερό Κουβούκλιο και τον Πανάγιο Τάφο, έπρεπε να αναδείξουμε τις μεγάλες αξίες του.
Αξίες που έχουν τεράστια απήχηση σε όλη την ανθρωπότητα: σε χριστιανούς, ιουδαίους, μουσουλμάνους και άπιστους – και στην Ιερουσαλήμ και σε όλο τον κόσμο.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το μνημείο ενώνει. Στην παράδοσή του ήταν εκεί όλοι οι εκπρόσωποι των χωρών της Μέσης Ανατολής, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας και, βεβαίως, σε οικουμενικό επίπεδο όλα τα θρησκεύματα και οι τρεις χριστιανικές κοινότητες, ο Οικουμενικός Πατριάρχης, εκπρόσωπος του Πάπα, εκπρόσωπος του Καθολικού Πατριάρχη των Αρμενίων και όλη η θρησκευτική και επιστημονική κοινότητα.
Εκτός από ένα τεχνολογικό επίτευγμα, τι σηματοδοτεί;
Για εμάς δεν ήταν μόνο ένα μεγάλο τεχνολογικό επίτευγμα. Σηματοδοτεί τη συνύπαρξη της έρευνας-καινοτομίας με το χώρο των αξιών και δημιουργεί μια αξιόπιστη συμμαχία που μπορεί να φέρει τον πολιτισμό και τη διατήρησή του στο μέλλον με έναν τρόπο αειφόρο. Η αειφορία είναι η τρίτη και μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσαμε, για να οδεύσει το μνημείο αποκαταστημένο στους αιώνες. Παραδώσαμε και τη μελέτη για την επέκταση του έργου σε όλο τον Ναό της Αναστάσεως, έτσι ώστε να διασφαλιστεί συνολικά το μεγάλο και σύνθετο αυτό μνημείο.
Ο Αλ. Τσίπρας με την Τ. Μοροπούλου επιθεωρεί τις εργασίες αποκατάστασης κατά την επίσκεψή του στα Ιεροσόλυμα τον Δεκέμβριο του 2016 (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού)
Αυτό σημαίνει ότι το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και κατ’ επέκταση η χώρα μας, πρωταγωνιστούν στον τομέα της τεχνογνωσίας για την προστασία διεθνούς εμβέλειας μνημείων;
Το Πολυτεχνείο, μέσα από αυτή τη διαδικασία, ακούστηκε σε όλο τον κόσμο και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Πρόσφατα, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες, στο υψηλού επιπέδου συνέδριο που διοργάνωσαν οι τρεις διευθύνσεις έρευνας-καινοτομίας, παιδείας-πολιτισμού και ψηφιακής διασύνδεσης και επικοινωνίας, είχα προσκληθεί και παρουσίασα το έργο αυτό ως πρότυπο για όλη την ευρωπαϊκή πρακτική αποκατάστασης, συντήρησης και αναστήλωσης μνημείων.
Είναι μεγάλη τιμή, γιατί είναι η ελληνική τεχνογνωσία που πρωταγωνίστησε.
Το έργο αυτό είναι διεθνές έργο, δεν στηρίχτηκε από την Ευρώπη, αλλά απ’ όλο τον κόσμο. Το γεγονός ότι η Ευρώπη στις μελλοντικές κατευθύνσεις της έρευνας για την πολιτιστική κληρονομιά προβάλλει το έργο αυτό, είναι τιμή και για την Ελλάδα και για την Ευρώπη.
Ο τάφος του Ιησού ανοίχτηκε, για πρώτη φορά ύστερα από αιώνες, από Έλληνες, κατά τη διάρκεια των εργασιών αναστήλωσης. Η είδηση ταξίδεψε παγκοσμίως και, κατά γενική ομολογία, έχει συντελεστεί ένα εξαιρετικό έργο, διαχρονικό, με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Τι θα λέγατε εσείς συνοψίζοντας;
Η επικοινωνία υπήρξε ένας καθοριστικός παράγοντας για την ολοκλήρωση του έργου. Όταν ανοίξαμε τον Πανάγιο Τάφο, στις 26 Οκτωβρίου του 2016, το National Geographic, που ήταν εκεί, μετέφερε την είδηση σε όλο τον κόσμο. Περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι το έμαθαν σε πραγματικό χρόνο. Το γεγονός ότι εκείνη την ώρα όλοι αισθανθήκαμε πως μπροστά στον Πανάγιο Τάφο γονατίζει όλη η ανθρωπότητα ήταν καταλυτικό για το πολιτικό, οικονομικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό κλίμα το οποίο διαμορφώθηκε και επέτρεψε την ολοκλήρωση του έργου στο χρόνο που είχε προγραμματιστεί. Να επισημάνω ότι το Ιερό Κουβούκλιο έμεινε κλειστό για τους προσκυνητές μόνο 60 ώρες, σε σύνολο 8,5 μηνών που πραγματοποιήθηκε το έργο. Τόσες ώρες χρειάστηκε να μείνει ανοιχτός ο Πανάγιος Τάφος, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες εργασίες και να τον προστατεύσουμε.
Ποιες οι εμπειρίες και τα συναισθήματα από το συγκεκριμένο εγχείρημα;
Η εμπειρία και τα συναισθήματα από το μεγάλο αυτό εγχείρημα μπορώ να πω ότι ήταν μοναδικά. Όταν έχεις να αντιμετωπίσεις την αποκατάσταση, την προστασία και την ανάδειξη ενός μοναδικού μνημείου, πρέπει να πω ότι τα καταφέρνεις μόνο όταν το μνημείο σου μιλάει, και αυτό το μνημείο είναι ζωντανό, μιλάει σε όλο τον κόσμο και μίλησε και σ’ εμάς.
Και αυτήν την εμπειρία δεν θα την ξεχάσουμε, θα είναι πάντα μέσα στην καρδιά μας.
Θέλουμε να τη μοιραστούμε με τους Έλληνες. Ξέρω ότι πάρα πολλοί πηγαίνουν στον Πανάγιο Τάφο και αυτές τις μέρες θα είναι εκεί. Θα ζήσουν την τελετή της Αφής του Αγίου Φωτός στο αποκαταστημένο Ιερό Κουβούκλιο κι εμείς θα είμαστε δίπλα τους με ιδιαίτερη συγκίνηση, με την ψυχή μας.
(Πηγή: National Geographic)
Είναι όμως μια μεγάλη εμπειρία που θα θέλαμε να την ζήσουν όλοι οι Έλληνες. Το National Geographic, στην Ουάσινγκτον, διοργάνωσε στις 15 Νοεμβρίου μια σημαντική ψηφιακή έκθεση. Το εγχείρημα είναι να μεταφερθεί η έκθεση αυτή στη χώρα μας, και σε συνδυασμό με την παρουσίαση των υλικών του ΕΜΠ, να μοιραστούμε τη γνώση και την εμπειρία μας με τον ελληνικό λαό, με τρόπο που να μπορούν να τις προσλάβουν όλοι.
- Η ψηφιακή έκθεση για το μνημείο και το έργο στον Πανάγιο Τάφο θα παρουσιαστεί στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, στην Αθήνα, από 21/5/2018 έως 2/1/2019, σε συνεργασία με το ΕΜΠ και το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής Τηλεπικοινωνιών & Ενημέρωσης.
- Πηγή: Ραδιοτηλεόραση / Δώρα Χειράκη.
