Ένα σημαντικό σύγγραμμα για την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας κυκλοφορεί στα ελληνικά από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών. Πρόκειται για την «Ιστορία της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας», του Σεργκέι Π. Κάρποφ, το οποίο είχε εκδοθεί στα ρωσικά το 2007.
«Η Αυτοκρατορία αυτή υπήρξε το τελευταίο βυζαντινό κράτος, το οποίο ήκμασε στο σταυροδρόμι της Δύσης και της Ανατολής. Το παρόν βιβλίο αφιερώνεται σε αυτό το κράτος, που σεβόταν τις αρχαίες παραδόσεις, ήταν φορέας ενός μεγάλου πολιτισμού, αφομοίωνε τα επιτεύγματα άλλων λαών και επιβίωνε χάρη στις προσαρμοστικές του ικανότητες σε ένα μάλλον εχθρικό περιβάλλον. Προτείνοντας το στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, αποτίω φόρο τιμής στους Ποντίους και σε όλες τις γενεές των ερευνητών του Πόντου», αναφέρει στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης ο Σεργκέι Π. Κάρποφ.
Αξιοθαύμαστο είναι το φαινόμενο της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, σύμφωνα με τον Ρώσο ακαδημαϊκό και συγγραφέα του βιβλίου.
Το έργο αυτό είναι το πλέον έγκυρο στη διεθνή βιβλιογραφία για την ιστορία του τελευταίου ελληνικού κράτους στον Μεσαίωνα. Αρχικά, γίνεται μια παρουσίαση του γεωγραφικού χώρου και της ιστορίας του Πόντου από την αρχαιότητα έως και τη βυζαντινή περίοδο, που λήγει με την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Βενετούς το 1204. Ακολουθεί η κοινωνική και οικονομική εξέλιξη της περιοχής του Πόντου, η διοικητική δομή και οι θεσμοί της νέας Αυτοκρατορίας, που συνεχίζει την παράδοση του Βυζαντίου. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στις σχέσεις με τις σύγχρονες δυνάμεις της εποχής (Βυζάντιο, Βενετία, Γένοβα, παπική Ρώμη, κράτη δυτικής Ευρώπης, Τουρκία, Ρωσία, σλαβικά κράτη των Βαλκανίων), αλλά και περιγράφονται οι συνθήκες που οδήγησαν στην πτώση της Αυτοκρατορίας το 1461 στους Οθωμανούς.
Ειδικά κεφάλαια αφιερώνονται στον πολιτισμό που αναπτύχθηκε στην Τραπεζούντα και στους θρύλους που άφησε πίσω του, ενώ υπάρχει εκτενές ευρετήριο ονομάτων, προσώπων και τόπων, για να διευκολυνθεί η αναζήτηση και αξιοποίηση των σημαντικών πληροφοριών.
