Κανένας θεσμός δεν είναι εντελώς απρόσωπος. Πίσω από κάθε πράξη υπάρχει πάντοτε κάποιος, που η δράση ή η «στάση» του φέρνει και το ανάλογο αποτέλεσμα. Ο άνθρωπος καταξιώνεται από το έργο του. Η πρόθεση για το καθετί είναι υπόθεση σημαντική, όπως και η ηθική. Το φιλί για τον Χριστό είναι αγάπη, ενώ για τον Ιούδα απάτη. «Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά», λέει ο λαός μας.
Το αποτέλεσμα κάθε προσπάθειας, κοινωνικής ή εθνικής, εξαρτάται από τα πρόσωπα που την υποστηρίζουν.
Αν είναι ηθικά και έντιμα, δυναμικά και ικανά, με αρετή, με γνώση, και προπαντός με διάθεση για προσφορά, τότε οι προϋποθέσεις για επιτυχία είναι μεγάλες.
Πίσω από κάθε ιδέα βρίσκεται πάντα ο εμπνευστής της. Πρώτα γίνεται η σύλληψή της και κατόπιν η μετατροπή της σε έργο και σε αγαθό ωφέλιμο για το λαό. «Τρόμαζε» ο Σωκράτης στην ιδέα η πόλη του να κυβερνάται από αδαείς. «Τ’ αμπέλι θέλει αμπελουργό και το καράβι ναύτες», λέει και πάλι
ο λαός μας.
Η ιστορία του ελληνικού έθνους είναι βαριά για να αφεθεί σε αδαή μυαλά και χέρια αδύναμα. Ο βαθύς πόνος δεν χωρά σε ρηχές ψυχές. Τον ουρανό δεν μπορούν να τον φωτίσουν οι πυγολαμπίδες. «Ο καθείς και τα όπλα του», διατυπώνει ο Ελύτης.
Όπου τα ατομικά συμπλέγματα γίνονται ασφυξιογόνα πλέγματα, η κοινωνία εκεί δυσκολεύεται να ανασάνει. Παντού και πάντα είναι τα πρόσωπα που εκφράζουν την ιδέα. Αν είναι συνετά και συνεργάσιμα, μπορούν να την φτάσουν ψηλά. Αν όμως είναι εγωιστικά και την δουν σαν δούρειο ίππο, για την πάρτη τους, το κοινωνικό σύνολο δεν θα δει όφελος.
Στον δεκάχρονο πόλεμο της Τροίας πέθανε ο ημίθεος Αχιλλέας κι επέζησε ο πανούργος Οδυσσέας, μας διδάσκει ο Όμηρος.
Είπαμε: Πίσω από κάθε σκέψη βρίσκεται ένας νους! Επομένως, ούτε τα μνημόνια έπεσαν από τον ουρανό τυχαία. Κάποιοι τα ψήφισαν. Το ίδιο ισχύει και για το νόμο «περί ευθύνης υπουργών». Κι αυτόν κάποιος δαιμόνιος νους τον σκέφθηκε. Δεν δόθηκε στο όρος Σινά από κανέναν Θεό.
Βουλιάξαμε ως κοινωνία στην παθητικότητα, την αμηχανία και το φόβο. Η φοβία γέννησε τη δειλία και η δειλία έκανε τον πολίτη παθητικό, σε βαθμό που οι ομόηχες λέξεις «κώμα» και «κόμμα» έχουν συγκλίνει τόσο, που είναι σχεδόν συνώνυμες.
Θυμάμαι παλιά οι άνθρωποι φώναζαν και με τη γλώσσα τους «δεμένη». Σήμερα η κοινωνία μας σωπαίνει, κι ας είναι η γλώσσα της λυμένη. Βαθύ σκοτάδι στον ορίζοντα μιας πατρίδας, όπου το φως υμνήθηκε όσο πουθενά αλλού! Ένα πέπλο σιγής απλώθηκε παντού: στις πλατείες, τους δρόμους, τα πεζοδρόμια. «Κι όσο μακριά και να κοιτάξω βλέπω γονατιστούς ανθρώπους λες κάνουνε την προσευχή τους», μας θυμίζει ο Σεφέρης.
Ο ποιητής που πρώτος μίλησε για τις ευρωπαϊκές αξίες, ο Κωστής Παλαμάς, έγραψε παλιά για την Ευρώπη: «Η Αθήνα δεν υπάρχει πια, υπάρχει η Ευρώπη». Όταν είδε όμως τη Μικρασιατική Καταστροφή, η συνταύτιση Πατρίδα-Ευρώπη γκρεμίστηκε μέσα του. Έθεσε την πατρίδα υπεράνω όλων γράφοντας το γνωστό στίχο:
«Μάννα η πατρίδα χάνεται, μάννα μου ο κόσμος χάνεται». Αυτός και μόνον ο στίχος, ας είναι η απάντηση στα όποια «λιβανιστήρια», που εξαιτίας τους θυσιάστηκε η Ελλάδα, ο λαός και η ιστορία της.
Τούτες τις κρίσιμες για το έθνος στιγμές, ονειρεύομαι ανθρώπους που στοχεύουν ψηλά. Παιδιά που παλεύουν για να κάνουν ψωμί το όνειρο. Ηγέτες που σημαδεύουν στο νου, και όχι στην καρδιά των ανθρώπων. Ονειρεύομαι έναν λαό-τιμωρό, όλων όσοι πρόδωσαν την ελπίδα και υποθήκευσαν την πατρίδα. «Κι εμένα», καταπώς λέει ο ποιητής, «αφήστε με μες στο όνειρο, γιατί εκεί κανείς δεν πεθαίνει».
Νίκος Κωνσταντινίδης
Εκπαιδευτικός – συγγραφέας
