Στις 24 Μαρτίου 2016 γιόρτασε τα 90ά γενέθλια του στο Μιλάνο, στο θέατρο Piccolo, σε ένα πάρτι που διοργάνωσε ο γιος του με προσκεκλημένους φίλους, συνεργάτες και δημοσιογράφους. Αυτά έμελλε να είναι και τα τελευταία γενέθλια του Ντάριο Φο, του σπουδαίου σκηνοθέτη, ηθοποιού και λογοτέχνη, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, βυθίζοντας, όμως, στο πένθος την Ιταλία.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες ο βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας Ιταλός νοσηλευόταν σε νοσοκομείο του Μιλάνου, λόγω σοβαρών πνευμονικών προβλημάτων.
Ο ιταλικός Τύπος τον περιγράφει ως έναν από τους πληρέστερους καλλιτέχνες της εποχής μας. Αντισυμβατικός, με μοναδικό ταλέντο στον αυτοσχεδιασμό στο ύφος της κομέντια ντελ άρτε, στα έργα του έχει ασκήσει κριτική –μεταξύ άλλων– στην πολιτική της Καθολικής εκκλησίας για τις αμβλώσεις, τις πολιτικές δολοφονίες, το οργανωμένο έγκλημα, την πολιτική διαφθορά και το Μεσανατολικό.
(Φωτ.: EPA / Anders Wiklund)
Ο (πολυμεταφρασμένος) Ντάριο Φο είχε αναπτύξει και έντονη πολιτική δράση· μεταξύ άλλων, τη δεκαετία του 1970 στήριξε τον αγώνα των Ελλήνων αντιστασιακών κατά της Χούντας, ενώ το 1969 υπερασπίστηκε τον αναρχικό Tζουσέπε Πινέλι, ο οποίος είχε κατηγορηθεί αδίκως για θανατηφόρα βομβιστική έκρηξη στο Μιλάνο.
Για την ιστορία του Πινέλι, που έπεσε από το παράθυρο της αστυνομικής διεύθυνσης του Μιλάνου κατά τη διάρκεια της ανάκρισής του, ο Ντάριο Φο έγραψε το έργο-καταγγελία Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού. Το έργο, όμως, που τον έκανε διεθνώς διάσημο ήταν το Οι Αρχάγγελοι δεν παίζουν Φλίπερ που ανέβηκε στο Ζάγκρεμπ της τότε Γιουγκοσλαβίας.
Μέγας θεατράνθρωπος, αν και ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του γελωτοποιό, με το έργο του θέλησε να καταδείξει την κατάχρηση εξουσίας του συστήματος Δικαιοσύνης της Ιταλίας και της κυβερνητικής διαφθοράς.
Ανάμεσα στις αμέτρητες συνεργασίες του και αυτή με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, όπου την περίοδο 1974-5 ανέβασε το έργο Ισαβέλλα, τρεις καραβέλες και ένας παραμυθάς. Λόγω της αυτόνομης, ελεύθερης και ασυμβίβαστης σκέψης του, ο Ιταλός νομπελίστας είχε αναγκαστεί να διακόψει, για σειρά ετών, τη συνεργασία του και με την δημόσια τηλεόραση Rai. Το τελευταίο διάστημα στήριζε το Κίνημα των 5 αστέρων του Μπέπε Γκρίλο.
Αμέσως μετά την ανακοίνωση του θανάτου του, ο Ιταλός πρωθυπουργός δήλωσε: «Με τον Ντάριο Φο η Ιταλία χάνει έναν από τους μεγάλους πρωταγωνιστές του θεάτρου, του πολιτισμού, της κοινωνικής ζωής της. Η σάτιρά του, η έρευνα και η διαρκής εργασία του επί σκηνής, η πολύπλευρη καλλιτεχνική του δραστηριότητα αποτελούν την μεγάλη παρακαταθήκη ενός μεγάλου Ιταλού, προς όλο τον κόσμο».
