Η ποντιακή λύρα και η πολιτική στη σημερινή Τουρκία

Εκπλήσσει με τη σύλληψη και την ευρηματικότητά του το εξώφυλλο του νέου τεύχους του περιοδικού Δημοσιογραφία που εκδίδεται σε συνεργασία με το Columbia Journalism Review. Ο… πολύς Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από την Ποταμιά Ριζαίου παρεμπιπτόντως, εικονίζεται πάνω σε μια κεμεντζέ (έργο του γραφίστα Σπύρου Γάγγα). Η συντακτική ομάδα του περιοδικού επέλεξε να προβάλει μεταξύ των θεμάτων αυτό του διδάκτορα ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Princeton Νίκου Μιχαηλίδη, για το πώς το καθεστώς Ερντογάν μπορεί να διαχειριστεί, αν μπορεί, το γεγονός ότι η Τουρκία… χορεύει.

Στο άρθρο του ο Ν. Μιχαηλίδης αναλύει μια ιδιαίτερη μορφή πολιτικού ακτιβισμού στην σημερινή Τουρκία, τη διακίνηση και ακρόαση ποντιακής μουσικής μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και τις κοινωνικές του επιπτώσεις. Ουσιαστικά διαμορφώνεται ένα υπόγειο ρεύμα φιλίας των λαών της Τουρκίας.

Ακούγοντας, ειδικότερα, ποντιακή μουσική, αρκετοί δίγλωσσοι πολίτες της χώρας, που μιλούν την τουρκική και την ποντιακή, διαμορφώνουν σταδιακά ένα νέο αίσθημα του ανήκειν, που αμφισβητεί τις κυρίαρχες αφηγήσεις του τουρκικού εθνικισμού περί μουσικής κληρονομιάς, ταυτότητας και εθνικής ιστορίας.

Οι θεωρίες του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη για τις σχέσεις μουσικής και πολιτικής βρίσκουν την απόλυτη εφαρμογή τους στο παράδειγμα της ποντιακής λύρας στη σημερινή Τραπεζούντα.

Ο Ν. Μιχαηλίδης παρουσιάζει επίσης μια άγνωστη πτυχή των τουρκικών κρατικών πολιτικών αφομοίωσης των πολύγλωσσων πληθυσμών της Μικράς Ασίας που μετά το 1923 μετατράπηκαν σταδιακά, αν και όχι εξ ολοκλήρου, σε «Τούρκους». Ανάμεσα σε άλλες πολιτικές παρεμβάσεις
–γλώσσα, ιστοριογραφία, ενδυμασία, τοπωνύμια, ονοματοθεσία–, στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν ένα ομοιογενές τουρκικό έθνος-κράτος, οι κεμαλικές κρατικές Αρχές έθεσαν υπό τον αυστηρό τους έλεγχο τη μουσική δημιουργία και ακρόαση.

Την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη μπορείτε να διαβάσετε στο περιοδικό Δημοσιογραφία μαζί με άλλα άρθρα, για τα οποία μπορείτε να πάρετε μια ιδέα στο δελτίο Τύπου αλλά και να μάθετε πού θα βρείτε το περιοδικό ή/και πώς μπορείτε να γίνετε συνδρομητές.

• Το περιοδικό εκδίδεται από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Επικοινωνία & νέα Δημοσιογραφία» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου και τις Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις.