Ένα τελείως άγνωστο έως τώρα κεφάλαιο της ευρωπαϊκής προϊστορίας αρχίζει να έρχεται στο φως. Η Ευρώπη υπέστη μεγάλη πληθυσμιακή αναστάτωση πριν από περίπου 14.500 χρόνια, καθώς σταδιακά έβγαινε από την τελευταία Εποχή των Πάγων, όταν μυστηριώδεις επιδρομείς την κατέκτησαν.
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε για πρώτη φορά μια νέα διεθνής, με ελληνική συμμετοχή, γενετική ανάλυση προϊστορικού DNA από οστά και δόντια κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.
Μέχρι σήμερα η εικόνα που υπήρχε ήταν ότι τους πρώτους κατοίκους της Ευρώπης, που έφθασαν από την Αφρική πριν από περίπου 40.000 χρόνια, τους αντικατέστησαν σε μεγάλο βαθμό οι πρώτοι γεωργοί που μετανάστευσαν μαζικά από τη Μέση Ανατολή πριν από 8.000 χρόνια· αυτοί υπέστησαν την εισβολή νομάδων από την ευρασιατική στέππα πριν από περίπου 4.500 χρόνια. Έτσι, πιστεύεται ότι υπήρξαν τρία μεγάλα πληθυσμιακά-μεταναστευτικά ρεύματα που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ευρώπη.
Η νέα γενετική έρευνα περιπλέκει τα πράγματα, καθώς φέρνει στο φως μία ακόμα εισβολή, πιθανώς από «θερμά μέρη της νοτιοανατολικής Ευρώπης», κατά δήλωση του Γιοχάνες Κράουζε (Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για την Επιστήμη της Ανθρώπινης Ιστορίας), ο οποίος ήταν επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Current Biology.
Παλαιοανθρωπολογικά ευρήματα
Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχε η παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη, ερευνήτρια του Ινστιτούτου Αρχαιολογικών Επιστημών και του Κέντρου Σέκενμπεργκ για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον, του γερμανικού Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν.
Οι ερευνητές ανέλυσαν μιτοχονδριακό DNA –που περνά από γενιά σε γενιά μόνο μέσω της μητέρας– από 55 Ευρωπαίους, ο πιο παλαιός από τους οποίους έζησε πριν από περίπου 35.000 χρόνια (στην Ύστερη Πλειστόκαινο εποχή) και ο νεότερος πριν από 7.000 χρόνια. Οι σκελετοί είχαν βρεθεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Για «απολύτως απρόσμενα πληθυσμιακά ευρήματα» έκανε λόγο ο ελληνικής καταγωγής γενετιστής Ιωσήφ Λαζαρίδης της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ των ΗΠΑ, σύμφωνα με το «New Scientist».
«Φαίνεται πως οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες της Ευρώπης άντεξαν τις χειρότερες δυσκολίες της Εποχής των Πάγων, για να αντικατασταθούν τελικά, όταν οι πάγοι άρχισαν να υποχωρούν». Όμως, πρόσθεσε, «το μιτοχονδριακό DNA μπορεί να αποκαλύψει μόνο ένα μέρος της ιστορίας ενός πληθυσμού. Είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να εξάγουμε πυρηνικό DNA από σκελετούς της Πλειστοκαίνου εποχής, ώστε να μάθουμε περισσότερα πράγματα γι’ αυτή την πρώιμη πληθυσμιακή μεταβολή».
