Σύμφωνα με το άρθρο 44 του Συντάγματος, προβλέπονται δημοψηφίσματα για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι για «κρίσιμα εθνικά θέματα» (αυτό που επικαλείται εν προκειμένω ο Αλέξης Τσίπρας) και ο δεύτερος αφορά σε ψηφισμένο νομοσχέδιο (εκτός από δημοσιονομικό ζήτημα).
Αρχικά, ο πρωθυπουργός έφερε το δημοψήφισμα προς έγκριση στο υπουργικό συμβούλιο και σήμερα θα κάνει το ίδιο στην Ολομέλεια της Βουλής. Εκεί απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών, δηλαδή 151 θετικές ψήφους.
Εφόσον περάσει από την Ολομέλεια, τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει το δημοψήφισμα.
Ημέρα διεξαγωγής του δημοψηφίσματος ορίστηκε η επόμενη Κυριακή και η ψηφοφορία θα αρχίσει στις 7 το πρωί και θα ολοκληρωθεί στις 7 το απόγευμα.
Σύμφωνα με τον σχετικό εφαρμοστικό νόμο που ψηφίστηκε το 2011, ο ψηφοφόρος καλείται να εκφράσει την προτίμησή του στο ερώτημα ή στα ερωτήματα που καθορίζονται στην απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής, με την οποία γίνεται δεκτή η πρόταση για τη διενέργεια δημοψηφίσματος.
Τι ισχύει για το δημοψήφισμα:
α) οροθετούνται οι βασικές έννοιες, δηλαδή το κρίσιμο εθνικό θέμα, στο οποίο δεν περιλαμβάνονται μόνο ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής άμυνα, αλλά και ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος σχετικά με την πολιτική, την κοινωνική και την οικονομική ζωή της χώρας, το ψηφισμένο νομοσχέδιο, το σοβαρό κοινωνικό ζήτημα και το δημοσιονομικό ζήτημα,
β) ψηφίζουν όσοι είναι γραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους και την ημέρα της ψηφοφορίας βρίσκονται εντός των ορίων της χώρας,
γ) η ψηφοφορία διεξάγεται σε εκλογικές περιφέρειες και ταυτόχρονα σε όλη την επικράτεια,
δ) οι ψηφοφόροι καλούνται να εκφράσουν την προτίμησή τους σε έντυπο ψηφοδέλτιο, το οποίο περιέχει το ερώτημα και τις δυνατές απαντήσεις, όπως καθορίζονται από τη Βουλή,
ε) επικρατεί η απάντηση που συγκεντρώνει την απόλυτη πλειοψηφία των εγκύρων ψηφοδελτίων, στα οποία δεν προσμετρώνται τα λευκά,
στ) η ετυμηγορία του εκλογικού σώματος είναι συμβουλευτική για την κυβέρνηση, με εξαίρεση την περίπτωση δημοψηφίσματος για ψηφισμένο νομοσχέδιο, οπότε έχει δεσμευτικό περιεχόμενο, αρκεί να πάρει μέρος στην ψηφοφορία τουλάχιστον το πενήντα τοις εκατό (50%) όσων είναι γραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους.
ζ) η οικονομική διαχείριση και η δημόσια προβολή υπόκεινται στις ρυθμίσεις, που διέπουν τις γενικές βουλευτικές εκλογές, και
η) το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας και, εν γένει, το κύρος του δημοψηφίσματος ελέγχεται από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
