Η Γενοκτονία μέσα από τα μάτια των απογόνων
Του Παντελή Σαββίδη,
Μια ομάδα απογόνων πρώτης και δεύτερης γενιάς των ανθρώπων που υπέστησαν τη γενοκτόνα μανία των Τούρκων, επισκέπτεται τον Πόντο το 2009 με σκοπό να ανακαλύψει τα μέρη των προγόνων της.
Σταθμεύουν όλοι μαζί στις μεγάλες ποντιακές πόλεις, ξεναγούνται και μένει κάθε φορά χρόνος να επισκεφθούν τις γύρω κωμοπόλεις και χωριά από τα οποία κατάγονταν οι πρόγονοί τους.
Τα συναισθήματα ποικίλουν. Αλλού θετικά, αλλού αρνητικά, αλλού έντονα, αλλού χάνονται στα όνειρα και τις ιστορίες της γιαγιάς.
Οι περισσότεροι βρίσκουν άκρη. Η συγκίνηση στο κατακόρυφο. Η αίσθηση ότι τα χώματα αυτά τα πατούσαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους, στα μέρη αυτά κρύφθηκαν οι αγαπημένοι τους πρόγονοι για να μην τους ανακαλύψουν οι «τσανταρμάδες», δημιουργεί μια βουβή ατμόσφαιρα μέσα από την οποία, όμως, όλοι συνεννοούνται. Όλοι άκουσαν περίπου τις ίδιες απάνθρωπες ιστορίες. Κυνηγητό συλλήψεις, εκτελέσεις, ανατολίτικη κουτοπονηριά.
Στην Τόνια το ρίχνουν στο φαγητό και την οινοποσία. Και εδώ, υπάρχει ένα ανείπωτο και ανομολόγητο μυστικό. Όλοι κάτι θέλουν να πουν αλλά το αποφεύγουν. Στην Κιζίλκαγια η πρωταγωνίστρια της μικρής μας ιστορίας κλαίει όταν μιλάει για τη γιαγιά της και τις ιστορίες της. Η ίδια η γιαγιά αφηγείται, λίγο πριν πεθάνει, την ιστορία της και την παρακολουθούμε στο ντοκυμαντέρ. Στα Κοτύωρα, ο τούρκος αστυνομικός προσφέρεται μόνος του να τους ξεναγήσει σε άπταιστα ποντιακά, στο παρχάρι, περνούν σε άλλη διάσταση.
Λίγο χώμα από το χωριό της στον Πόντο, ριγμένο στο μνήμα της εδώ στην Ελλάδα, φέρνει σε επαφή δύο μακρινούς τόπους στους οποίους έζησε μια χιλιοβασανισμένη γενιά.
Μέσα από την ιστορική αφήγηση προβάλλουν τα συναισθήματα των ανθρώπων που βίωσαν το δράμα ακούγοντας τις ιστορίες της γιαγιάς και του παππού. Μόνο που για πολλά χρόνια νόμιζαν πως ήταν ιστορίες σαν την κοκκινοσκουφίτσα. Για να περάσει η ώρα… Αλίμονο, ήταν πραγματικότητα. Ή, ακόμη χειρότερο, η αφήγηση ωχριούσε μπροστά στην πραγματικότητα.
Δεν πρέπει να ξεχάσουν. Δεν πρέπει να ξεχάσουμε.
Ένα οδοιπορικό των «Ανιχνεύσεων», το 2009 στο χώματα του Πόντου:
