Έπειτα από δύο χρόνια εργασιών αποκατάστασης, ο ιστορικός Ιερός Ναός του Αγίου Χαραλάμπους στο Βεβέκι, στις όχθες του Βοσπόρου, άνοιξε ξανά τις θύρες του, με την τέλεση των θυρανοιξίων. Η επαναλειτουργία του δεν σηματοδοτεί μόνο την ολοκλήρωση ενός απαιτητικού έργου συντήρησης, αλλά και τη διάσωση ενός χώρου που συνδέεται με την ιστορία και τις δοκιμασίες της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης.
Ο σημερινός ναός οικοδομήθηκε το 1830, στη θέση παλαιότερης εκκλησίας, η οποία αναφέρεται σε μαρτυρίες ήδη πριν από το 1796.
Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, το κτίσμα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για την τοπική Ρωμιοσύνη, έχοντας περάσει μέσα από περιόδους φθοράς και ιστορικών αναταράξεων.
Ιδιαίτερο βάρος στην ιστορική του διαδρομή έχουν τα Σεπτεμβριανά του 1955, όταν η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης βρέθηκε αντιμέτωπη με βίαιες επιθέσεις και καταστροφές. Ο Άγιος Χαράλαμπος υπέστη σοβαρές ζημιές, ενώ τα σημάδια εκείνων των γεγονότων δεν έχουν εξαφανιστεί πλήρως: σύμφωνα με τον πρόεδρο της Κοινότητας, Ανδρέα Ρομπόπουλο, η εικόνα του Αγίου που βρίσκεται στην είσοδο του ναού διατηρεί ακόμη τα ίχνη των Σεπτεμβριανών.
Από μια περιορισμένη επισκευή σε έργο συνολικής αποκατάστασης
Η ανάγκη για εργασίες έγινε αρχικά αντιληπτή μέσα από προβλήματα σε συγκεκριμένα σημεία του κτιρίου. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε παρεμβάσεις διάρκειας περίπου έξι μηνών, κυρίως στον γυναικωνίτη, ο οποίος είχε υποστεί ζημιές από την υγρασία και τα νερά, καθώς και σε εξωτερικά τμήματα.
Όταν, όμως, άρχισαν οι εργασίες, αποκαλύφθηκε ότι η κατάσταση του ναού ήταν πολύ πιο σύνθετη. Η στέγη παρουσίαζε εκτεταμένες φθορές και τα στοιχεία που τη στήριζαν είχαν εξασθενήσει. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι τρεις ξύλινες κολόνες ήταν πλήρως κατεστραμμένες. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Ρομπόπουλο, παλαιότερα είχαν ενισχυθεί με μεταλλικά στοιχεία, προκειμένου να παραμένουν όρθιες.
Οι διαπιστώσεις αυτές οδήγησαν σε διεύρυνση του έργου, τόσο ως προς το αντικείμενο όσο και ως προς το κόστος. Αντί για μια επιφανειακή ανακαίνιση, επιλέχθηκε η ουσιαστική συντήρηση του κτιρίου και η αποκατάσταση των φθορών που απειλούσαν τη διατήρησή του.
Οι τρεις κολόνες αντικαταστάθηκαν έπειτα από τις απαραίτητες εγκρίσεις, ενώ πραγματοποιήθηκαν εργασίες στη στέγη και στη στέγαση του Ιερού.
Οι παρεμβάσεις επεκτάθηκαν στο τέμπλο, στον γυναικωνίτη, στην εσωτερική σκάλα, στα στασίδια και στις εκκλησιαστικές εικόνες. Παράλληλα, έγιναν εργασίες στις εισόδους και στους εξωτερικούς χώρους, καθώς και αναβαθμίσεις στις ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις.
Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στη διατήρηση των παλαιών στοιχείων. Το τέμπλο δεν καλύφθηκε απλώς με νέα βαφή, αλλά καθαρίστηκε και συντηρήθηκε, με αποτέλεσμα να αποκαλυφθούν παλαιά φύλλα χρυσού που βρίσκονταν κάτω από μεταγενέστερα στρώματα χρώματος. Αντίστοιχη διαδικασία ακολουθήθηκε και στις μαρμάρινες επιφάνειες, ενώ τα τμήματα που μπορούσαν να διασωθούν αποκαταστάθηκαν, χωρίς να χαθεί ο ιστορικός χαρακτήρας του ναού.
Δύο χρόνια εργασιών και μια νέα αρχή για την κοινότητα
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε με δωρεά του Βύρωνα Νικολαΐδη, ιδρυτή και προέδρου της PeopleCert, και υλοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Εκκλησιαστικής Επιτροπής της Κοινότητας Βεβεκίου. Η έκταση των προβλημάτων που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών οδήγησε σε σημαντική αύξηση του αρχικού προϋπολογισμού και παράταση του χρονοδιαγράμματος.
Το έργο ολοκληρώθηκε με στόχο να διασωθεί όχι μόνο η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του Αγίου Χαραλάμπους, αλλά και η δυνατότητα να συνεχίσει να λειτουργεί ως χώρος λατρείας. Τα θυρανοίξια τελέστηκαν την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, εκπροσώπων της ομογένειας, της εκκλησιαστικής και κοινοτικής ζωής και πιστών από την Κωνσταντινούπολη και το εξωτερικό.
Στην είσοδο του ναού, η εικόνα που διατηρεί τα σημάδια των Σεπτεμβριανών υπενθυμίζει ότι η ιστορία του κτιρίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις περιπέτειες της ελληνικής κοινότητας. Η επαναλειτουργία του, έπειτα από τις εκτεταμένες εργασίες, αποτελεί ένα νέο κεφάλαιο για την ενορία και την παρουσία της Ρωμιοσύνης στις όχθες του Βοσπόρου.
Για τους κατοίκους του Βεβεκίου και τους Ρωμιούς της Πόλης, το ζητούμενο πλέον είναι ο ανακαινισμένος ναός να παραμείνει ανοιχτός και ενεργός, με τη Θεία Λειτουργία και την κοινοτική ζωή να συνεχίζονται σε έναν χώρο που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
