Ανάμεσα στα εκθέματα για την Ευαγγελίστρια της Νέας Ιωνίας Βόλου βρίσκεται ένα έγγραφο της Νίκης Βόλου. Αφορά τη διοργάνωση αγώνα, τα έσοδα του οποίου διατέθηκαν για την ανέγερση του νέου ναού. Μια λεπτομέρεια που λέει πολλά για εκείνη την εποχή: η ομάδα και η ενορία είχαν γεννηθεί μέσα στην ίδια προσφυγική κοινότητα και οι άνθρωποί της αναζητούσαν κάθε τρόπο για να στεριώσουν στον νέο τόπο.
Αυτή την ιστορία ξεδιπλώνει η έκθεση «Ευαγγελίστρια Νέας Ιωνίας Βόλου: Ένας αιώνας ιστορίας, πίστης και προσφοράς», που εγκαινιάστηκε την Κυριακή στο Μουσείο της Πόλης του Βόλου.
Στις προθήκες της, το έγγραφο της Νίκης συναντά ενοριακά βιβλία, εικόνες που έφεραν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, οικογενειακά ενθύμια και φωτογραφίες από έναν αιώνα ζωής.
Από την «Προσφυγική» στην πλατεία της Ευαγγελίστριας
Η Νίκη Βόλου ιδρύθηκε το 1924 ως «Γυμναστικός Σύλλογος Προσφύγων Βόλου» και ήταν γνωστή αρχικά ως «Προσφυγική». Δύο χρόνια αργότερα, στις 14 Μαρτίου 1926, θεμελιώθηκε η πρώτη Ευαγγελίστρια στον συνοικισμό. Ο αθλητικός σύλλογος και ο ναός έγιναν, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας, σημεία συνάντησης των ανθρώπων της Νέας Ιωνίας.
Για την έκθεση, ενορίτες άνοιξαν οικογενειακά μπαούλα και αρχεία, παραχώρησαν φωτογραφίες και μοιράστηκαν προφορικές μαρτυρίες.
Ο διευθυντής του Μουσείου της Πόλης, Ευγένιος Παπαδόπουλος, ανέφερε κατά την παρουσίασή της ότι οι συντελεστές χρειάστηκε να επιλέξουν υλικό μέσα από περισσότερες από 500 φωτογραφίες. Στην έκθεση παρουσιάζονται πάνω από 100, μαζί με αντικείμενα και έγγραφα.
Ανάμεσά τους βρίσκονται βιβλία βαπτίσεων, γάμων και θανάτων. Οι καταχωρίσεις τους παρακολουθούν την πορεία των οικογενειών που έφτασαν ως πρόσφυγες και άρχισαν να φτιάχνουν μια καινούργια ζωή.
Δύο ναοί, ένας αιώνας
Η πρώτη, «μικρή» Ευαγγελίστρια λειτούργησε από το 1927. Ο σημερινός ναός θεμελιώθηκε το 1949, ενώ ο παλιός υπέστη σοβαρές ζημιές στο σεισμό του 1955 και κατεδαφίστηκε το 1959. Την ίδια χρονιά άρχισε να λειτουργεί ο νέος ναός, ο οποίος εγκαινιάστηκε επισήμως το 1966.
Σύμφωνα με την ιστορία που καταγράφει η ίδια η ενορία, στην ανέγερσή του πρόσφυγες συνέβαλαν με προσωπική εργασία, οικοδομικά υλικά, χρήματα, ακόμη και τιμαλφή. Στην πλατεία της Ευαγγελίστριας αποτυπώθηκε έτσι μια συλλογική προσπάθεια που κράτησε δεκαετίες.
Μέρος αυτής της μνήμης είναι και οι εικόνες που μεταφέρθηκαν από τη Μικρά Ασία.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ο τότε προϊστάμενος του ναού, Θωμάς Συνοδινός, πήρε την πρωτοβουλία για τη συγκέντρωση των κειμηλίων και τη συντήρηση μεγάλων εικόνων. Ο ίδιος βρέθηκε και στα εγκαίνια της νέας έκθεσης, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την πρώτη παρουσίασή τους.
Μια ενορία μέσα στην καθημερινότητα
Ο προϊστάμενος της Ευαγγελίστριας Αμφιλόχιος Μήλτος συνόψισε τη σχέση του ναού με την περιοχή σε τέσσερις λέξεις: «Ευαγγελίστρια ίσον Νέα Ιωνία». Όπως είπε, η έκθεση ακολουθεί τρεις άξονες –ιστορία, πίστη και προσφορά–, και δείχνει μια ενορία που λειτούργησε ως τόπος συνάντησης για την προσφυγική κοινότητα.
Αυτή η διαδρομή συνεχίστηκε και μετά την ανέγερση του ναού. Το 1979 δημιουργήθηκε στην Ευαγγελίστρια το πρώτο «Σπίτι Γαλήνης Χριστού» της μητρόπολης Δημητριάδος, που προσφέρει φαγητό σε ανθρώπους οι οποίοι το έχουν ανάγκη. Σήμερα στις δράσεις της ενορίας περιλαμβάνονται επίσης η μέριμνα για τους νέους και η «Πράσινη Ενορία», μια πρωτοβουλία με οικολογικό προσανατολισμό.
Στα εγκαίνια, ο μητροπολίτης Δημητριάδος Ιγνάτιος στάθηκε στη συμβολή των Μικρασιατών προσφύγων στη διαμόρφωση του σύγχρονου Βόλου και στην ευθύνη της σημερινής γενιάς απέναντι στις επόμενες. «Πρέπει να αφήσουμε παρακαταθήκη. Πρέπει να αφήσουμε σημάδια», είπε.
Παρόντες στα εγκαίνια ήταν επίσης οι μητροπολίτες Μεσσηνίας Χρυσόστομος και Περιστερίου Γρηγόριος, εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών και πολίτες.
Η έκθεση, που διοργανώνουν ο Δήμος Βόλου και ο ναός της Ευαγγελίστριας, θα διαρκέσει έως τις 6 Δεκεμβρίου. Για τις σχολικές επισκέψεις έχει προετοιμαστεί εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ώστε οι νεότεροι να γνωρίσουν την ιστορία του τόπου τους μέσα από όσα κράτησαν οι οικογένειες και η ενορία.
