Την τελευταία του πνοή άφησε χθες στο Παρίσι, σε ηλικία 85 ετών, ο εμβληματικός Χιλιανός σκηνοθέτης Πατρίσιο Γκουσμάν, όπως επιβεβαίωσε η σύζυγός του στο Γαλλικό Πρακτορείο. Ο δημιουργός που ταύτισε το όνομά του με την πολιτική μνήμη της Χιλής, άφησε πίσω του ένα σπουδαίο έργο-ακτινογραφία για την ανατροπή του Σαλβαδόρ Αλιέντε και τη δικτατορία του Αουγκούστο Πινοσέτ.
Διεθνώς αναγνωρισμένος και βραβευμένος στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου (Κάννες, Βερολίνο), ο Γκουσμάν έγινε ευρύτερα γνωστός για την πεντάωρη τριλογία Η Μάχη της Χιλής (La batalla de Chile), η οποία γυρίστηκε την περίοδο 1972-1973. Το ντοκιμαντέρ αυτό, που καταγράφει την διακυβέρνηση Αλιέντε έως τη δολοφονία του την 11η Σεπτεμβρίου 1973, θεωρείται από την κριτική ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ντοκιμαντέρ στην ιστορία του κινηματογράφου.
Μετά την επικράτηση του πραξικοπήματος του στρατηγού Πινοσέτ, ο ίδιος ο σκηνοθέτης συνελήφθη και υπέστη εικονικές εκτελέσεις.
Αφού επέζησε, εγκατέλειψε τη Χιλή το 1973 και έζησε εξόριστος στην Κούβα, την Ισπανία και τη Γαλλία, αφιερώνοντας τη ζωή του στην καταγραφή της ιστορίας της πατρίδας του.
Κατά τη διάρκεια της εξορίας του αλλά και τα μετέπειτα χρόνια, υπέγραψε κορυφαίες δημιουργίες:
- Στο όνομα του Θεού (En nombre de Dios, 1987): Εστίασε στη στάση της Καθολικής Εκκλησίας απέναντι στη χούντα.
- Νοσταλγία του φωτός (Nostalgia de la luz, 2010): Παράλληλη αναζήτηση αστρονόμων για το σύμπαν και γυναικών της Χιλής για τους αγνοούμενους συγγενείς τους.
- Η Κορδιγιέρα των Ονείρων (La Cordillera de los sueños, 2019): Βραβευμένο στις Κάννες, συνέδεσε την επιβλητική φύση των Άνδεων με την πολιτική καταστολή.
- Η φανταστική μου χώρα (Mi país imaginario, 2022): Το τελευταίο του κεφάλαιο, αφιερωμένο στην κοινωνική εξέγερση του 2019 στη Χιλή.
«Ένας γίγαντας έφυγε»
Ο Πατρίσιο Γκουσμάν πίστευε ακράδαντα στη δύναμη της μνήμης, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «μια χώρα που δεν έχει ντοκιμαντέρ είναι σαν οικογένεια χωρίς οικογενειακό άλμπουμ».
Τον σπουδαίο σκηνοθέτη αποχαιρέτησε με ανάρτησή του στο X και ο πρώην πρόεδρος της Χιλής Γκαμπριέλ Μπόριτς, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Έφυγε ένας γίγαντας».
