Εκατόν τέσσερα χρόνια μετά τον ξεριζωμό, οι απόγονοι των Μικρασιατών Μηχανιωτών ακολούθησαν ξανά, συμβολικά, τη διαδρομή των προγόνων τους.
Από τη Νέα Μηχανιώνα βρέθηκαν στα Λουτρά Αιδηψού, εκεί όπου οι πρόσφυγες από τη Μηχανιώνα της Κυζίκου είχαν κάνει το 1922 τον πρώτο σταθμό τους, έχοντας μαζί τους την εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης.
Το Σάββατο τελέστηκε Θεία Λειτουργία στο ναό Παναγίας Φανερωμένης της Μηχανιώτισσας, κοντά στο κοιμητήριο της λουτρόπολης, στη μνήμη του Προφήτη Ζαχαρία, πατέρα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, και του Αγίου Ζαχαρία του Κυπρίου.
Στη λειτουργία συμμετείχαν Μηχανιώτες που βρίσκονταν στα Λουτρά Αιδηψού, απόγονοι των προσφύγων της Κυζίκου, εκπληρώνοντας το ετήσιο τάμα που καθιερώθηκε από τα εγκαίνια του ναού.
Αρτοκλασία και τρισάγιο για τους προγόνους
Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας τελέστηκε αρτοκλασία υπέρ υγείας των παρισταμένων και των οικογενειών τους, καθώς και τρισάγιο στη μνήμη των κεκοιμημένων συγγενών τους.
Οι Μηχανιώτες προσέφεραν επίσης δώρα στο ναό ως ευλαβικά αφιερώματα, ανανεώνοντας έναν δεσμό που δεν περιορίζεται στη θρησκευτική λατρεία, αλλά αγγίζει την οικογενειακή ιστορία και την κοινή προσφυγική μνήμη.
Όπως αναφέρεται από τους διοργανωτές, η ημέρα αποτέλεσε «μια ζωντανή μαρτυρία ότι η πίστη, η παράδοση και η αγάπη προς την Παναγία μπορούν να υπερβαίνουν τον χρόνο και την απόσταση».
Από την Κύζικο στην Αιδηψό
Η ιστορία που βρίσκεται πίσω από το τάμα αρχίζει το 1922, όταν η Μικρασιατική Καταστροφή ανάγκασε τους Έλληνες της Μηχανιώνας της Κυζίκου να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες τους.
Μέσα στην αγωνία του ξεριζωμού, η χήρα Κατίγκω Μαουτσίδου, καντηλανάφτρα του ναού της Παναγίας Φανερωμένης, μαζί με τον Κώστα Καματάκη και τον 15χρονο Γρηγόρη Μπογάκη, διέσωσαν την εικόνα της «Μεγάλης Παναγιάς», τυλίγοντάς την μέσα σε ένα πάπλωμα.
Οι πρόσφυγες έφτασαν αρχικά στην Αιδηψό και η εικόνα παρέμεινε εκεί για ένα διάστημα. Αργότερα μεταφέρθηκε στη νέα εστία των Μηχανιωτών, στη Θεσσαλονίκη, όπου έγινε το πολυτιμότερο κειμήλιο και σημείο αναφοράς της κοινότητάς τους.
Στον νέο τόπο οι πρόσφυγες ανήγειραν αρχικά έναν μικρό ναό βασιλικού ρυθμού, για να στεγάσουν την Παναγία Φανερωμένη. Η ετήσια πανήγυρη προς τιμήν της, στα Εννιάμερα της Παναγίας, καθιερώθηκε το 1927 και εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Μακεδονίας.
Στον νέο τόπο οι πρόσφυγες ανήγειραν αρχικά έναν μικρό ναό βασιλικού ρυθμού, για να στεγάσουν την Παναγία Φανερωμένη. Η ετήσια πανήγυρη προς τιμήν της, στα Εννιάμερα της Παναγίας, καθιερώθηκε το 1927 και εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Μακεδονίας.
Η συγκλονιστική διαδρομή της Παναγίας Μηχανιώτισσας από την Κύζικο στη νέα της πατρίδα αποτυπώνει τη δύναμη με την οποία οι πρόσφυγες διέσωσαν όχι μόνο τα ιερά τους κειμήλια, αλλά και την ταυτότητα της κοινότητάς τους.
Ένας ζωντανός δεσμός ανάμεσα σε δύο τόπους
Η ετήσια συνάντηση στα Λουτρά Αιδηψού λειτουργεί έτσι ως συμβολική επιστροφή στον πρώτο τόπο της προσφυγιάς. Συνδέει τους σημερινούς κατοίκους της Νέας Μηχανιώνας με την Αιδηψό, αλλά και τις νεότερες γενιές με τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Κύζικο πριν από περισσότερο από έναν αιώνα.
Η Παναγία Μηχανιώτισσα παραμένει ο κοινός τους τόπος: ένας ζωντανός σύνδεσμος ανάμεσα στην παλιά και τη νέα πατρίδα, στην προσφυγική εμπειρία και τη σημερινή ζωή, στους ανθρώπους που έφυγαν και σε εκείνους που εξακολουθούν να κρατούν τη μνήμη τους ζωντανή.
