Σε τροχιά πλήρους επισκευής και αναβάθμισης, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, βρίσκεται το «παλιό Λιμεναρχείο», ένα μνημειακό και εμβληματικό κτήριο της Προκυμαίας της Μυτιλήνης. Το έργο υλοποιείται από τον δήμο Μυτιλήνης, υπό την επίβλεψη και σε συνεργασία με την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Βορείου Αιγαίου του υπουργείου Πολιτισμού.
Η χρηματοδότηση του έργου, ύψους 548.000 ευρώ, προέρχεται από το Ταμείο Αλληλεγγύης του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, σε λίγους μήνες το ισόγειο του κτηρίου θα στεγάσει το κέντρο πληροφόρησης και το γραφείο Τουρισμού του δήμου Μυτιλήνης, ενώ ο επάνω όροφος διαμορφώνεται κατάλληλα για να φιλοξενεί εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές δράσεις.
Η αρχιτεκτονική και η ιστορική του διαδρομή
Το κτήριο οικοδομήθηκε τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα ως Οθωμανικό Λιμεναρχείο. Ιστορικές φωτογραφίες το έχουν αποτυπώσει δίπλα στο Οθωμανικό Τελωνείο, το οποίο κατεδαφίστηκε και στη θέση του βρίσκεται σήμερα η πλατεία Σαπφούς, το κέντρο της πόλης.
Αρχιτεκτονικά, αποτελεί δείγμα του ύστερου νεοκλασικισμού με στοιχεία οθωμανικού εκλεκτικισμού. Πρόκειται για ένα διώροφο πέτρινο κτήριο, του οποίου κύριο γνώρισμα είναι οι απόλυτα συμμετρικές όψεις με μεγάλα, ευθυγραμμισμένα παράθυρα και εισόδους.
Μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, το κτήριο χρησιμοποιήθηκε ως ελληνικό Λιμεναρχείο, αποτελώντας μάρτυρα όλων των σημαντικών γεγονότων της σύγχρονης ιστορίας της Μυτιλήνης.
Στέγασε τις λιμενικές Αρχές μέχρι το 1975, χρονιά κατά την οποία εγκαταλείφθηκε λόγω σοβαρών ζημιών.
Από τις πρώτες παρεμβάσεις στην εγκατάλειψη και την αποκατάσταση
Οι πρώτες εργασίες επισκευής πραγματοποιήθηκαν το 1980 από το υπουργείο Πολιτισμού, επί υπουργίας του βουλευτή Λέσβου Δημήτρη Νιάνια, οπότε και καθαιρέθηκαν μεταγενέστερες προσθήκες που αλλοίωναν την αρχιτεκτονική του όψη. Στη συνέχεια, το ακίνητο παραχωρήθηκε στον δήμο Μυτιλήνης για πολιτιστικές χρήσεις. Το 2004, το ισόγειό του λειτούργησε ως Κέντρο Ενημέρωσης επισκεπτών και ο όροφος ως λαογραφικό μουσείο.
Ακολούθησε, ωστόσο, μια περίοδος εγκατάλειψης και ερήμωσης, με τη στέγη του κτηρίου να χαρακτηρίζεται επικινδύνως ετοιμόρροπη και το ίδιο το μνημείο να αντιμετωπίζει κίνδυνο κατάρρευσης. Το 2020, το ακίνητο (ιδιοκτησίας ΕΤΑΔ) νοικιάστηκε από τον δήμο Μυτιλήνης για 25 χρόνια. Παρά ταύτα, η επισκευή του δεν κατέστη τότε δυνατή και η χρηματοδότηση που είχε εξασφαλιστεί από το πρόγραμμα Leader χάθηκε.
Η ανατροπή σκηνικού επιτεύχθηκε με την εξασφάλιση νέου κονδυλίου από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επί υπουργίας Δημήτρη Καιρίδη. Αφού ξεπεράστηκαν οι σύνθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες που αφορούσαν την πολυπλοκότητα των μελετών, οι εργασίες ξεκίνησαν τελικά τον Οκτώβριο του 2025.
Ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Στρατή Μπαλάσκα, προσδιόρισε τον χρόνο παράδοσης του κτηρίου δηλώνοντας πως «Μέσα στο καλοκαίρι το έργο θα έχει ολοκληρωθεί. Η εικόνα ενός κτηρίου – μνημείου προσιτού και προσβάσιμου από επισκέπτες και κατοίκους της πόλης θα αντικαταστήσει τον μέχρι πρόσφατα ερειπιώνα».
