Η Ευρώπη φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση γεωπολιτικής και στρατιωτικής αναδιάταξης, με τη Γερμανία να επιταχύνει την αναζήτηση λύσεων για την ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος.
Πίσω από τις κινήσεις του Βερολίνου διαμορφώνεται μια ευρύτερη εικόνα: η αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη αμερικανική στήριξη, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αυξανόμενη πίεση από τη Ρωσία οδηγούν πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στην επανεξέταση του αμυντικού τους σχεδιασμού.
Το ζήτημα ήρθε στο προσκήνιο μετά τις δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, ο οποίος υποστήριξε ότι η πιθανή μη εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk, εμβέλειας περίπου 2.500 χιλιομέτρων, δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στην αποτρεπτική δυνατότητα της χώρας.
Η αρχική συμφωνία για την εγκατάσταση των συστημάτων είχε επιτευχθεί το 2024 ανάμεσα στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και τον τότε καγκελάριο Όλαφ Σολτς. Σύμφωνα με πληροφορίες της Deutsche Welle, το σχέδιο δεν περιοριζόταν μόνο στους Tomahawk αλλά περιλάμβανε και πυραύλους SM-6, καθώς και υπερηχητικά οπλικά συστήματα, δημιουργώντας ένα πλέγμα μεγάλης εμβέλειας που θα λειτουργούσε ως αντίβαρο στις ρωσικές δυνατότητες.
Το γεωπολιτικό υπόβαθρο της συζήτησης είναι σαφές. Η Μόσχα έχει ήδη αναπτύξει τους πυραύλους Iskander, οι οποίοι –θεωρητικά– μπορούν να εκτοξευθούν από το θύλακα του Καλίνινγκραντ, ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία, πλήττοντας στόχους βαθιά στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα, ακόμη και μέχρι το Βερολίνο.
Η δύσκολη αποστολή του Πιστόριους
Το επόμενο διάστημα ο Γερμανός υπουργός Άμυνας αναμένεται να επιχειρήσει μια κρίσιμη διπλωματική αποστολή στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου –σύμφωνα με δημοσιεύματα– επιδιώκει επαφές με τον Αμερικανό ομόλογό του Πιτ Χέγκσεθ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Frankfurter Allgemeine Zeitung που επικαλείται πληροφορίες των Financial Times, ο Μπόρις Πιστόριους βρίσκεται ήδη σε συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους για πιθανή αγορά πυραύλων Tomahawk μαζί με εκτοξευτές Typhon.
Ωστόσο, το εγχείρημα μόνο εύκολο δεν θεωρείται. Οι σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Βερολίνο εμφανίζονται πιο σύνθετες, ενώ ούτε το Πεντάγωνο ούτε ο Λευκός Οίκος έχουν επιβεβαιώσει επίσημα τις παρασκηνιακές επαφές.
Παράλληλα υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας πίεσης: η ίδια η αμερικανική παραγωγική δυνατότητα. Σύμφωνα με τη DW, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν αυξημένες επιχειρησιακές ανάγκες και η ζήτηση για πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς έχει εκτοξευθεί, δημιουργώντας ερωτήματα ακόμη και για το αν μπορούν να καλυφθούν μελλοντικές εξαγωγικές παραγγελίες.
Το νέο γερμανικό δόγμα: πλήγματα σε «μεγάλο βάθος»
Πίσω από τις κινήσεις αυτές κρύβεται μια βαθύτερη αλλαγή στρατηγικής σκέψης στη Γερμανία.
Σύμφωνα με στρατιωτική ανάλυση της Bundeswehr, η χώρα πρέπει να αποκτήσει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί πλήγματα ακριβείας σε μεγάλο βάθος, στοχεύοντας κρίσιμες υποδομές δυνητικών αντιπάλων, όπως διοικητικά κέντρα, αεροδρόμια και κόμβους logistics.
Η λογική αυτή σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση από την παραδοσιακή γερμανική αμυντική φιλοσοφία σε ένα πιο επιθετικά προσανατολισμένο μοντέλο αποτροπής – εξέλιξη που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητη για το Βερολίνο.
Παράλληλα, η Γερμανία συμμετέχει ήδη στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία European Long-Range Strike Approach (ELSA), μέσω της οποίας αρκετές χώρες επιδιώκουν την ανάπτυξη πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς «made in Europe». Ωστόσο, τα συγκεκριμένα συστήματα αναμένεται να είναι διαθέσιμα πριν από το 2030 – χρονοδιάγραμμα που αρκετοί ειδικοί θεωρούν ήδη καθυστερημένο.
Το ουκρανικό μοντέλο και η στροφή στα drones
Την ίδια στιγμή, το Βερολίνο φαίνεται να εξετάζει και μια δεύτερη διαδρομή: μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας.
Στο τραπέζι βρίσκονται drones με επιχειρησιακή ακτίνα που φτάνει τα 1.500 χιλιόμετρα – συστήματα σημαντικά φθηνότερα από τους Tomahawk και με υψηλή αποτελεσματικότητα στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, η Ουκρανία θεωρείται από πολλούς ηγέτιδα δύναμη στις επιχειρήσεις με drones, αλλάζοντας στην πράξη τα δεδομένα του σύγχρονου πολέμου.
Μετά την άρνηση αποστολής πυραύλων Taurus στο Κίεβο, η Γερμανία εξετάζει πλέον στενότερη συνεργασία με την Ουκρανία στην ανάπτυξη νέων συστημάτων.
Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο τους Tomahawk. Αφορά το αν η Ευρώπη επιχειρεί, υπό την πίεση των εξελίξεων, να αποκτήσει τελικά αυτό που συζητά εδώ και χρόνια: μια πραγματικά αυτόνομη στρατηγική αποτροπής.
