Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η κορύφωση του Θείου Δράματος – η ημέρα όπου κυριαρχούν ο θρήνος, η σιωπή και η βαθιά συγκίνηση. Μέσα σε αυτήν τη μυσταγωγική ατμόσφαιρα ξεχωρίζουν όχι μόνο οι εκκλησιαστικοί ύμνοι, αλλά και δημιουργίες που –αν και εκτός τυπικής λατρείας– αποτυπώνουν με μοναδικό τρόπο το πένθος της ημέρας. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το «Μάνα μου, μάνα», σε στίχους του Νίκου Γκάτσου, που έγινε ευρύτερα γνωστό στην Ελλάδα στην ερμηνεία του Χρύσανθου Θεοδωρίδη.
Έκτοτε το ερμήνευσαν πολλοί, πριν από λίγες μέρες, όμως, νέα πνοή στο υπέροχο αυτό τραγούδι έδωσαν οι αδελφοί Κωνσταντίνος και Ματθαίος Τσαχουρίδης.
Το τραγούδι αποτελεί μια βαθιά ποιητική απόδοση του θρήνου της Παναγίας μπροστά στον Εσταυρωμένο. Οι στίχοι, λιτοί αλλά διαπεραστικοί, μεταφέρουν το βάρος της απώλειας:
Μάνα μου, μάνα,
στο δρόμο μου σπείρανε πέτρα κι αψιθιά.
Η εικόνα είναι σκληρή και ταυτόχρονα συμβολική – μια πορεία γεμάτη πόνο, που οδηγεί στη θυσία. Ο λόγος του Γκάτσου ακουμπά την ουσία της Μεγάλης Παρασκευής: τη μητρική οδύνη, την αδικία και το ανθρώπινο δράμα της Σταύρωσης.
Η ελληνική αυτή εκδοχή έχει τις ρίζες της σε έναν ύμνο με πολύ μακρινή διαδρομή. Πρόκειται για το «Wa Habibi» («Αγαπημένε μου»), έναν χριστιανικό ύμνο της Μεγάλης Παρασκευής των Μαρωνιτών του Λιβάνου, που ψάλλεται ως μοιρολόι της μητέρας για το θάνατο του Χριστού.
Ο ύμνος έγινε γνωστός διεθνώς και μέσα από τη φωνή της Φαϊρούζ, η οποία τον ερμήνευσε με μοναδική κατανυκτικότητα, αποδίδοντας τη βαθιά πνευματικότητα της ανατολικής χριστιανικής παράδοσης.
Τη μουσική προσαρμογή στα ελληνικά έκανε ο Χριστόδουλος Χάλαρης. Το έργο κυκλοφόρησε το 1975 στον εμβληματικό δίσκο Δροσουλίτες, που συνδυάζει θρύλους, θρήνους και στοιχεία της λαϊκής και λόγιας παράδοσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι στίχοι του Γκάτσου βασίζονται σε παλαιότερο ευρωπαϊκό ποίημα, το «Les Tendres Souhaits» («Τρυφερές ευχές») του Σαρλ-Ανρί Ριμπουτέ, το οποίο από τον 18ο αιώνα γνώρισε μεγάλη διάδοση και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες προτού ενταχθεί στη χριστιανική υμνογραφική παράδοση του Λιβάνου.
Έτσι, το «Μάνα μου, μάνα» δεν είναι απλώς ένα τραγούδι. Είναι ένα πολιτισμικό ταξίδι αιώνων, που ενώνει τη Δυτική ποίηση, την ανατολική χριστιανική λατρεία και τη σύγχρονη ελληνική δημιουργία.
