Δυο κουβέντες από τον Βέβαιαν, το αθάνατο δημιούργημα του Φίλωνα Κτενίδη, ίσως εξηγούν με τον πιο απλό τρόπο ένα από τα πιο σοβαρά ερωτήματα που μπορεί κανείς να θέσει έως τις μέρες μας: «Γιατί γίνεται ο πόλεμος;».
Ο λογοτέχνης, νομικός και διακεκριμένος πολιτικός που υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως βουλευτής και Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Ισαάκ Λαυρεντίδης (1911-1997) «φιλοξενεί» τον Βέβαιαν, ένα μη υπαρκτό πρόσωπο, σε διήγημά του στη στήλη «Νεοποντιακά» –Ποντιακά Φύλλα (τεύχος 27, Μάιος 1938), και ενώ ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος φαινόταν προ των πυλών, προκειμένου να δώσει μια απάντηση σ’ αυτό το παμπάλαιο ερώτημα μέσω της ποντιακής σάτιρας.
Το διήγημά του Καρσλή λογοτέχνη που ήρθε στην Ελλάδα με την Ανταλλαγή και εγκαταστάθηκε στον Λευκώνα Σερρών, εκτείνεται στις σελίδες 140, 141,142, ωστόσο η απάντηση βρίσκεται στον πρόλογο και προκύπτει από τις μάχες του Βέβαια με τη σύζυγό του Στοφορίνα· ο φόβος είναι αυτός που κρατά τις ισορροπίες στο σπίτι αλλά και στα κράτη!
Η κουβέντα των πρωταγωνιστών εξελίσσεται σ’ ένα καφενείο…
≈
Εκάθουσαν ‘ς σην καβέν κάμποσ’ νομάτ’ και εκαλάτζευαν για τον πόλεμον. Θα γίνεται πόλεμος; ‘Κι θα γίνεται πόλεμος; Καθίνας έλεγεν την ιδέαν ατ’.
Εσέβεν απέσ’ κι’ ο δάσκαλον τη χωρί’. Ερώτεσαν κ’ εκείνον –«Πόλεμος είπεν καμμίαν ‘κι θα γίνεται! Ο ίνας φογάται τον άλλον…»
-Μέτα διάσκαλε, είπεν κι’ ο Βέβαιας. Εγώ με την Στοφορίναν δυ νομάτ’ είμες… κι’ ο ίνας έμουν φογάται τον άλλον και, ντο να κρύφ’ τ’ άτο, κάθαν ημέραν τουγουσεύομε… και πολεμούμε… Τα λόγια σ’ μη χάντ’ς… Ο πόλεμον θα γίνεται… Το «πότε» ΄κι ξέρομε.
