ην ώρα που τα τύμπανα του πολέμου ηχούν ξανά στη Μέση Ανατολή, αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times περιγράφει μια βαθιά αναδιάταξη ισχύος στην Τεχεράνη: ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει ουσιαστικά μεταβιβάσει τη διαχείριση της χώρας στον στενό του συνεργάτη Αλί Λαριτζάνι, παραγκωνίζοντας τον μετριοπαθή πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Ο 67χρονος Λαριτζάνι, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, έχει αναλάβει κομβικό ρόλο: τη καταστολή των διαδηλώσεων με θανατηφόρα βία, τη διαχείριση των πυρηνικών διαπραγματεύσεων, το συντονισμό με συμμάχους όπως η Ρωσία, το Κατάρ και το Ομάν, αλλά και το σχεδιασμό λειτουργίας του κράτους σε περίπτωση πολέμου με τις ΗΠΑ.
Το ρεπορτάζ βασίζεται σε μαρτυρίες έξι ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων, μελών των Φρουρών και πρώην διπλωματών, που μίλησαν ανώνυμα για τις εσωτερικές διεργασίες εξουσίας.
Σχέδια διαδοχής και «κυβέρνηση πολέμου»
Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ φέρεται να έχει εκδώσει «οδηγίες επιβίωσης» του καθεστώτος:
• Τέσσερις βαθμίδες διαδοχής για κάθε κρίσιμη θέση.
• Ορισμό έως τεσσάρων αντικαταστατών ανά αξιωματούχο.
• Μυστικό κύκλο λήψης αποφάσεων αν διακοπεί η επικοινωνία μαζί του ή δολοφονηθεί
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης σύγκρουσης με το Ισραήλ, όρισε μάλιστα τρεις πιθανούς διαδόχους – όχι όμως τον Αλί Λαριτζάνι, καθώς δεν είναι ανώτερος κληρικός, βασική προϋπόθεση για το αξίωμα.
Παράλληλα δημιούργησε νέο Συμβούλιο Εθνικής Άμυνας υπό τον ναύαρχο Αλί Σαμκάνι για τη διαχείριση των πολεμικών επιχειρήσεων, αντλώντας διδάγματα από αιφνιδιαστική ισραηλινή επίθεση που είχε εξοντώσει κορυφαίους Ιρανούς στρατιωτικούς.
Πυραυλικά σχέδια και στρατιωτική κινητοποίηση
Η Τεχεράνη λειτουργεί με την παραδοχή ότι αναμένονται αμερικανικά πλήγματα. Έχει θέσει τις ένοπλες δυνάμεις σε υψηλή ετοιμότητα, αναπτύσσοντας εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων κοντά στα σύνορα με Ιράκ και στις ακτές του Περσικού Κόλπου, εντός εμβέλειας ισραηλινών και αμερικανικών στόχων.
Τις τελευταίες εβδομάδες έκλεισε περιοδικά τον εναέριο χώρο για δοκιμές πυραύλων και πραγματοποίησε άσκηση που περιλάμβανε προσωρινό αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, κρίσιμου διαύλου παγκόσμιας ενέργειας.
Ο ίδιος ο Αλί Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι ακόμη και ο ισχυρότερος στρατός μπορεί να δεχτεί πλήγμα από το Ιράν, απειλώντας και αμερικανικά πολεμικά πλοία.
Σε περίπτωση πολέμου, ειδικές αστυνομικές δυνάμεις, μυστικές υπηρεσίες και πολιτοφυλακές Basij θα αναπτυχθούν στις μεγάλες πόλεις με μπλόκα και ελέγχους για αποτροπή εξεγέρσεων ή διείσδυσης ξένων πρακτόρων.
Ποιος κυβερνά πραγματικά
Η επιρροή του Αλί Λαριτζάνι έχει εκτοξευθεί: ταξίδεψε στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, συναντήθηκε με περιφερειακούς ηγέτες και εμφανίζεται στα ΜΜΕ συχνότερα από τον πρόεδρο.
Ο ίδιος δηλώνει ότι η χώρα «δεν επιδιώκει πόλεμο, αλλά αν της επιβληθεί θα απαντήσει».
Αντίθετα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εμφανίζεται αποδυναμωμένος: ακόμη και για ζητήματα όπως οι περιορισμοί στο διαδίκτυο, φέρεται να παραδέχθηκε ότι χρειάζεται την έγκριση του Αλί Λαριτζάνι.
Ενδεικτικό της νέας ισορροπίας εξουσίας είναι περιστατικό όπου ο υπουργός Εξωτερικών, δεχόμενος αμερικανική προσέγγιση για ζήτημα εκτελέσεων διαδηλωτών, απευθύνθηκε πρώτα στον πρόεδρο – ο οποίος του είπε να μιλήσει με τον Λαριτζάνι.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ «διανέμει εξουσία και προετοιμάζει το σύστημα για το επόμενο μεγάλο γεγονός – τη διαδοχή ή τον πόλεμο, γνωρίζοντας ότι μπορεί να συμπέσουν».
