Όταν εντοπίστηκαν τα πρώτα απολιθώματα μικροσκοπικών δεινοσαύρων στην επαρχία Burgos της Ισπανίας, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα οστά αυτά ήταν εξαιρετικά σημαντικά, ακριβώς λόγω του μεγέθους τους. Η μελέτη τους τελικά κατέδειξε ότι το είδος αυτό των φυτοφάγων ορνιθόποδων δεινοσαύρων ανατρέπει παγκόσμιες πεποιθήσεις για την εξέλιξή τους.
Οι επιστήμονες ονόμασαν το συγκεκριμένο είδος Foskeia pelendonum.
Το όνομα του γένους Foskeia προέρχεται από την ελληνική λέξη «φως», ενώ η προσθήκη της κατάληξης «skei» προέρχεται από το ρήμα «βόσκειν», δηλαδή «αναζητώ τροφή». Το όνομα του είδους pelendonum αναφέρεται στους Πελενδόνες, φυλή Κελτιβήρων που κατοικούσε στην περιοχή Fuentes del Duero της σημερινής Ισπανίας.
Τα απολιθώματα ανήκουν σε τουλάχιστον πέντε διαφορετικούς δεινόσαυρους και τοποθετούνται χρονικά στην πρώιμη Κρητιδική Περίοδο. Ιστολογικές αναλύσεις οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι τουλάχιστον ένα άτομο ήταν ενήλικο. Οι δεινόσαυροι αυτοί είχαν έναν μεγάλο αριθμό μοναδικών χαρακτηριστικών, όπως διαφορετική οδοντοστοιχία. Επίσης, οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις αλλαγής στάσης σώματος κατά την ανάπτυξή τους, βασιζόμενη σε εκρήξεις ταχύτητας μέσα σε πυκνά δάση.
Οι ερευνητές τονίζουν την σημασία αυτών των ευρημάτων. Ο Μάρκος Μπεσέρα από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Κόρδοβας επισημαίνει ότι «το πολύ μικρό μέγεθος δεν συνεπάγεται εξελικτική απλοποίηση – αυτό το κρανίο είναι παράξενο και εξαιρετικά εξελιγμένο».
Ο Τιερί Τορτόζα από το Φυσικό Καταφύγιο Sainte Victoire προσθέτει: «Ο Foskeia βοηθά να καλυφθεί ένα κενό 70 εκατομμυρίων ετών, ένα μικρό κλειδί που ξεκλειδώνει ένα τεράστιο χαμένο κεφάλαιο». Επίσης, η Ταμπάτα Ζανέσκο Φερέιρα από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Ζανέιρο υπογραμμίζει ότι «δεν πρόκειται για έναν “μίνι Ιγκουανόδοντα”, αλλά για κάτι θεμελιωδώς διαφορετικό».
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Papers in Palaeontology.
