Το τραύμα του πολέμου, του ξεριζωμού και της προσφυγιάς αποτυπώνεται με δραματικό τρόπο στη συλλογική μνήμη των προσφύγων καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αλλά και του 20ού αιώνα. Παρά το γεγονός ότι πρωταρχικός σκοπός διαχρονικά ήταν η αποκατάσταση και η ενσωμάτωσή τους στη νέα πατρίδα, δεν άργησαν να έρθουν αντιμέτωποι με άλλη πρόκληση: την εκ νέου διαμόρφωση της συλλογικής τους μνήμης.
Ιδιαιτέρως οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής συσπειρώθηκαν γύρω από συλλόγους, μέλημα των οποίων ήταν αφενός η παροχή πρακτικής βοήθειας και αφετέρου η ομαλή ενσωμάτωση, η οποία δεν θα σήμαινε την απεμπόληση των ιδιαίτερων πολιτισμικών χαρακτηριστικών των μελών τους.
Η έκθεση στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο
«Η μνήμη» είναι μία από τις τέσσερις ενότητες της περιοδικής έκθεσης με τίτλο «Από τη Μεγάλη… στη Σύγχρονη Ελλάδα», στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο*.
Το pontosnews.gr συνεργάζεται με το Μουσείο και παρουσιάζει εκθέματα που ρίχνουν φως στην περίοδο μετασχηματισμού του ελληνικού κράτους.
Μεταξύ των εκθεμάτων ένα μπλοκ αποδείξεων πληρωμής στο ταμείο της Αδελφότητας των Αγωνιστών του Πόντου τη διετία 1926-1927, για την έκδοση πιστοποιητικών προσφυγικής ιδιότητας. Το σωματείο αυτό διεκδίκησε συντάξεις για τους αγωνιστές του ποντιακού αντάρτικου, τις χήρες και τα ορφανά τους. Πρόεδρος ο Ιωάννης Α. Χίντζογλου, ο οποίος υπήρξε αντάρτης, οργανωτής σωμάτων το 1919. Μετά την καταστολή τους και την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου, ήλθε στην Ελλάδα.
Η επιστολή
Η Αδελφότης των Αγωνιστών του Πόντου απέκτησε γραφεία στην οδό Ασκληπιού 11, στην Αθήνα. Η πρώτη πρωτοβουλία που ανέλαβε τον Ιούλιο του 1924 ήταν να στείλει επιστολή τυπωμένη στα ελληνικά και στα τουρκικά με ελληνικούς χαρακτήρες, για την εγγραφή μελών:
Το κείμενο που συνυπέγραφε ο γραμματέας Ι. Τερζόγλου –το οποίο διασώζει το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού– , έλεγε:
«Αδελφοί!
»Μερικοί από τους ευρισκοµένους στας Αθήνας και στον Πειραιά αγωνιστάς του Πόντου, µερικοί από ηµάς που εκάµαµε τον άγριον αγώνα δια την ελευθερίαν της ιδιαιτέρας Πατρίδος µας, µερικοί από ηµάς που επάνω στα βουνά του ηρωϊκού Πόντου, εχύναµε επί δέκα χρόνια το αίµα µας για να γλυτώσωµε την Πατρίδα µας από τον ζυγόν του βαρβάρου, µερικοί από ηµάς τους αγωνιστάς που ύστερα από την γενικήν καταστροφήν ήλθαµεν εδώ µαζύ µε τους άλλους, πρόσφυγες, συντρίµµατα ανθρώπινα, για να ζητήσωµεν στέγην και άσυλοιν από τη µητέρα Ελλάδα, µερικοί από ηµάς που δέρνει ακόµη παρά την γνωστήν εργατικότητα των Ποντίων η ανέχεια, η στέρησις, ο πόνος, η συµφορά µερικοί από ηµάς τους εδώ και και εις τον Πειραιά αγωνιστάς του Πόντου – ελάβοµεν την απόφασιν να ενώσωµεν όλους τους εν Ελλάδι ευρισκοµένους συναγωνιστάς µας µέσα εις µίαν οργάνωσιν, µέσα εις µίαν Αδελφότητα εξαπλουµένην εις όλα τα Επαρχιακά κέντρα που υπάρχουν Πόντιοι από εκείνους που έλαβον µέρος εις τον απελευθερωτικόν του Πόντου αγώνα οπωσδήποτε.
»Σκοπός ηµών που ελάβοµεν την πρωτοβουλίαν αυτήν είναι η διά της τοιαύτης ενώσεως µας δηµιουργία µεταξύ µας στενής αλληλεγγύης και αλληλουποστηρίξεως.
»Σκοπός ηµών είναι η διά της τοιαύτης ενώσεως µας εξασφάλισης δυνάµεως επιτρεπούσης την καλλιτέρευσιν των συνθηκών του βίου και της εργασίας µας, την ενίσχυσιν των εξ ηµών στερουµένων εργασίας, την εξυπηρέτησιν των εν γένει συµφερόντων µας, την παραγωγήν και την ανάπτυξή µας.
»Αδελφοί!
»Συνηγωνίσθημεν εκεί επάνω, εις τα βουνά του Πόντου μας, υπέρ της ελευθερίας της Πατρίδος μας. Ο ωραίος εκείνος και κοινός πατριωτικός πόθος, ο ιερός εκείνος πολυχρόνιος απελευθερωτικός αγών του οποίου αι σελίδες είναι γεμάται από δείγματα μοναδικής πατριωτικής αυτοθυσίας και ηρωϊσμών υπερόχων, εδημιούργησε μεταξύ μας δεσμούς αρρήκτους, δεσμούς ιερούς, δεσμούς πράγματι αδελφικούς.
»Και εν ονόματι των δεσμών αυτών σας καλούμεν σήμερον εις νέον κοινόν και πάλιν αγώνα, αγώνα ειρηνικόν πλέον αγώνα κατά της δυστυχίας μας, αγώνα υπέρ βελτιώσεως της υπάρξεως και προαγωγής ημών και των οικογενειών μας, αγώνα τον οποίον θα διεξάγωμεν ημείς μόνοι, άνευ δηλονότι, αναμείξεως εν τη Αδελφότητά μας ουδενός εκ των μη ανικόντων εις τας τάξεις μας συμπολιτών μας.
»Αυτοί οι οποίοι διοικούν άχρι σήμερον τας προσφυγικάς οργανώσεως το λεγόμενον απεριφράστως δεν αντεπεκρίθησαν πλήρως εις το έργον των. Και δι’ αυτό απόφασις μας είναι, όπως βασισθώμεν εφεξής εις μόνας τας δικάς μας δυνάμεις, αποκλείοντες εκ της διοικήσεως της Αδελφότητος πάντα μη προερχόμενον εκ των σπλάγχνων μας.
»Εις την Αδελφότητα απεφασίσθη να λάβωσι μέρος και αι ηρωϊδες της Πατρίδος μας, αι οποίαι, διά της ενεργού συμμετοχής των εις τον άγριον εκείνον αγώνα, απεδείχθησαν πράγματι άξιαι θαυμασμού με την ηρωϊκήν και πατριωτικήν αυτοθυσίαν των.
»Το Καταστατικόν της Αδελφότητος καταρτισθέν και ψηφισθέν υπό των ιδρυτών, υποβληθέν δε προς αναγνώρισην εις το Πρωτοδικείον Αθηνών, ενεκρίθη διά της υπ’ αριθ. 3229 της 10 Ιουλίου 1924 αποφάσεως αυτού».
≥
