Όταν φεύγαμε απ’ την Τραπεζούντα για τα χωρία μας αφού περνούσαμε το Τουμπίν (τύμβος), ένα μικρό δηλαδή λοφίσκο που διέσχιζε ο μοναδικος αμαξιτός δρόμος που ένωνε την πόλιν με το εσωτερικό του Πόντου, ύστερα από πεζοπορία μισής ώρας περίπου φθάναμε στην τοποθεσία που οι Τούρκοι την λέγανε «Τεληκλή τασί» (τρύπιος βράχος), ενώ οι Έλληνες την ωνομάζαμε «τ’ Ακρίτα το ταφίν» (ο τάφος του Ακρίτα).
Στη θέσι εκείνη, όπως συνεχίζαμε τον δρόμο μας προς το εσωτερικό, είχαμε αριστερά τον Πυξίτη ποταμό που κυλούσε στα ήρεμα νερά του σε απόστασι μόλις πέντε-δέκα μέτρων και δεξιά μια τεράστια βραχώδη πλαγιά σε μήκος πάνω από πεντακόσια μέτρα.
Ιστορία και θρύλος συναντώντο στο μέρος εκείνο.
Σκαρφαλώνοντας στην πλαγιά εκείνη σε ύψος εκατόν περίπου μέτρων από τον δρόμο βλέπαμε να διαπερνά τον βράχο μια σήραγγα, παράλληλα με τη φορά της οδού, με περίμετρο ανοίγματος περί τα 4-5 μέτρα. Σε διαδρομή 20-30 περίπου μέτρων η σήραξ αυτή ήταν τελεία στοά, που παρακάτων έχανε την προς τον δρόμο πλευρά της σε κάμποση απόσταση.
Ακολουθούσε και πάλιν συντηρημένη στοά που εν συνεχεία έσβυνε, φραγμένη από πέτρες και χώματα που συνεσώρευσε ο χρόνος.
Η μεγάλη αυτή σήραγξ δεν ήταν τίποτε άλλο παρά το υδραγωγείον, από το οποίον υδρεύετο η Τραπεζούντα επί Κομνηνών, εκείνο ακριβώς, που αχρήστευσε ο Σουλτάνος Μωάμεθ, όταν περιεκύκλωσε την Τραπεζούντα και ανάγκασε, και μ’ αυτή την πράξη, τον Δαυΐδ να συνθηκολογήση (1461).
Θυμάμαι πόσον ήταν επιβλητικό και πόσον μυστήριο έκρυβε το μισοσκότεινο εκείνο υπόλειμμα της σήραγγος… Όπως είχε χαθή κάθε ίχνος που θα πρόδιδε την κατασκευή του από ανθρώπινα χέρια, φάνταζε στα μάτια του λαού σαν κάτι το υπερφυσικό, που έπρεπε να είνε προορισμένο για ανάλογο σκοπό.
Έτσι η φαντασία, του ελληνικού λαού της περιφερίας εκείνης, στην οποία ο θρύλος παρέδωκε τον Διγενή Ακρίτα σαν ένα υπερφυσικό ήρωα, βρήκε για αντάξιο τάφο του την μεγαλειώδη εκείνη ερημικιά κρύπτη, που το πέτρινο δάπεδό της σκεπασμένο πάντοτε, κατά παράδοξο τρόπο, από νερό που δεν ήξερε κανείς από πού αναβλύζει, δημιουργούσε μια μαύρη λάσπη σε λεπτότατο στρώμα.
Τη λάσπη αυτή, όταν επισκεπτόμαστε «το ταφίν τ’ Ακρίτα» κι αυτό γινόντανε ως επί το πλείστον κατά την 21 Μαΐου, ημέρα του Αγίου Κωνσταντίνου, την αλοίβαμε στο μέτωπό μας.
Ο θρύλος βεβαίωνε πως η λάσπη από τον τάφο του Ακρίτα μας χάριζε κάτι απ’ τη δύναμή του…
Ο Παλαιός
