«Δύο εφημερίδες δημιουργήθηκαν με την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας και παραμένουν έως σήμερα καθημερινές. Η μια είναι η Απογευματινή, η άλλη η Cumhuriyet. Μέχρι το 1927 που ίσχυε η παλιά γραφή, η εφημερίδα Απογευματινή είχε το μεγαλύτερο τιράζ. Είχε φτάσει περίπου 30.000 φύλλα σε μια πόλη 850.000 κατοίκων. Στην Πόλη τότε ζούσαν 150.000 χιλιάδες Ρωμιοί.
»Αντίθετα με τους Έλληνες Κωνσταντινοπολίτες, οι μουσουλμάνοι Τούρκοι που ήξεραν ανάγνωση ήταν μόλις 5%.»
Αυτά έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο shortstories.gr ο Μιχάλης Βασιλειάδης, απόγονος των ιδρυτών της ομογενειακής εφημερίδας και σημερινός εκδότης της. Το πρώτο φύλλο κυκλοφόρησε ακριβώς έναν αιώνα πριν, και με αφορμή αυτή την ιστορική επέτειο, το χθεσινό (εορταστικό) έγραφε:
«Όπως όλοι οι αναγνώστες της εφημερίδας γνωρίζουν, κάθε χρόνο, ο μήνας Ιούλιος είναι για την Απογευματινή ο μήνας των γενεθλίων της, αφού στις 12 Ιουλίου του 1925 η Πολίτικη Ομογένεια την κράτησε για πρώτη φορά στα χέρια της.
»Ο φετινός, όμως, Ιούλιος είναι μήνας-ορόσημο, καθώς η εφημερίδα συμπληρώνει τα 100 πλήρη χρόνια της. Έτσι, η σημερινή έκδοση τής 11ης Ιουλίου 2025 καθίσταται ιστορική, καθώς με αυτό το φύλλο, με αριθμό 35.479, ολοκληρώνεται η πρώτη εκατονταετηρίδα της Απογευματινής.
»Σε αυτό το ιστορικό φύλλο τής συμπλήρωσης ενός πλήρους αιώνα ζωής της εφημερίδας, ο λόγος για την επέτειο της Απογευματινής ανήκει δικαιωματικά στον Πρώτο της Ρωμιοσύνης: Την Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο. Ως αναγνώστης της και εκείνος, μας έκανε την ύψιστη τιμή να συμμετάσχει στην επέτειο καταθέτοντας τις προσωπικές του, πάντα πολύτιμες, σκέψεις με το κείμενό του: “Ένας αιώνας Απογευματινή”.
»Ο ρέων λόγος του, περιγραφικός, ρεαλιστικός και κυρίως αισιόδοξος, είναι για όλους τους Πολίτες ο πατρικός λόγος του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του πολύτιμου στυλοβάτη της Ρωμιοσύνης, τον οποίον, ως Απογευματινή, θερμά ευχαριστούμε για την τιμητική του συνεισφορά στη σημερινή επέτειο.
»Με σεβασμό και ευγνωμοσύνη ασπαζόμαστε τη δεξιά του για όσα έπραξε, πράττει και θα πράττει για τα τέκνα του, χωρίς διακρίσεις, στην Πόλη και ανά την Οικουμένη», καταλήγει το άρθρο της εφημερίδας.
Στο άρθρο του ο Οικουμενικός Πατριάρχης κάνει μια ιστορική αναδρομή στην ιστορία της εφημερίδας και εκτενή αναφορά στην ρωμαίικη ομογένεια, λόγια που συνοψίζονται στη φράση «Όπως η Ρωμιοσύνη, έτσι και η Απογευματινή άντεξε στον χρόνο»:
«Οι επέτειοι είναι πάντοτε καιρός ενθύμησης και μνήμης. Στα εκατοντάχρονα της Απογευματινής, στην οποία είναι καταγεγραμμένη η ιστορία της πολίτικης Ρωμιοσύνης από το 1925 μέχρι σήμερα, τιμούμε όλους τους συντελεστές της λαμπράς πορείας και της αδιάκοπης κυκλοφορίας της ιστορικής αυτής εφημερίδας, τους αειμνήστους ιδρυτές της Κωνσταντίνο Βασιλειάδη και Οδυσσέα Κρυσταλλίδη, τους αρχισυντάκτες και διευθυντές Καβαλιέρο Μαρκουίζο, Γρηγόριο Γιαβερίδη, ο οποίος κράτησε 52 χρόνια το τιμόνι της Απογευματινής, τον Γιώργο Αδόσογλου, τον Μιχάλη Βασιλειάδη και τον υιό του Μηνά, που αγωνίζεται με πάθος και αφοσίωση για τη συνέχιση της ζωής και της μαρτυρίας της εφημερίδας μας.
»Η Απογευματινή υπήρξε σταθερή αξία και μόνιμο σημείο αναφοράς των ομογενών, “έμπαινε”, και συνεχίζει να το πράττει, “σε κάθε Ρωμαίικο σπίτι”. Η ζωή τους ήταν αδιανόητη χωρίς την ανάγνωση της εφημερίδας τους, των ειδήσεων, των ωραίων άρθρων, των κοινωνικών αγγελιών.
»Όπως η Ρωμιοσύνη, έτσι και η Απογευματινή άντεξε στον χρόνο, παρά τις ποικίλες αντιξοότητες και τις επώδυνες συνέπειές τους.
»Στις σελίδες της νιώθουμε τον αντίκτυπο των συγκλονιστικών γεγονότων που σημάδεψαν την πορεία της Ρωμιοσύνης στην εποχή μας, την πληθυσμιακή συρρίκνωση και τη μεγάλη αγωνία για το μέλλον στην ιστορική της κοιτίδα, αλλά και την αντήχηση των προσδοκιών για μια καλύτερη και ασφαλέστερη πορεία. Απογευματινή και σύγχρονη ιστορία του Γένους είναι αξεχώριστες και αδιάσπαστες. Τα φύλλα της εφημερίδας είναι το ιστορικό αρχείο της Ρωμιοσύνης της Πόλης, μία εικόνα της ταυτότητάς της και της κοινωνικής ζωής. Εδώ διασώζονται όλες οι περιπέτειες και οι δοκιμασίες της Ομογενείας, συνδεδεμένες πάντοτε με την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία και με τις διακυμάνσεις των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
»Το 2025 ξεκινά μία νέα περίοδος για την Απογευματινή, η οποία ατενίζει τον δεύτερο αιώνα της ζωής της με την ωριμότητα και την υπευθυνότητα της μακράς παρουσίας της στα ομογενειακά πράγματα και στη δημόσια σφαίρα. Το σύνθημά της “Αι νέαι εποχαί επιβάλλουν και νέα καθήκοντα” παραπέμπει στη σύνδεση του χθες με το σήμερα. Στις σελίδες της παρουσιάζονται ανταποκρίσεις και αναλύσεις για σημαντικές διεθνείς εξελίξεις και τοπικά γεγονότα, καταγράφονται με επιμέλεια και αγάπη η ζωή και οι δραστηριότητες της Ομογενείας, ενώ η ψηφιακή έκδοσή της φανερώνει τη δημιουργική προσαρμογή της στις απαιτήσεις των καιρών. Η Απογευματινή μεταφέρει τη ζωή της Ομογενείας στην οικουμένη και τα νέα του κόσμου στην Πόλη μας. Η εφημερίδα μας επιτελεί, και στην εποχή του διαδικτύου και της τεχνητής νοημοσύνης, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των fake news, των νέων γεωπολιτικών σχεδιασμών, ισορροπιών και συγκρούσεων, τα “νέα καθήκοντα” με συνέπεια και υπευθυνότητα, πιστή στις αρχές της ορθής και αντικειμενικής πληροφόρησης και του σεβασμού του αναγνώστη.
»Μέσα στο νέο και συνεχώς ανανεούμενο περιβάλλον, η Απογευματινή θα συνεχίζει να αποτυπώνει και να σχολιάζει τα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα, να επηρεάζει την κοινή γνώμη και τη στάση της Ομογενείας απέναντι στις εξελίξεις, να εμπλουτίζει την καθημερινότητα των Ρωμιών, όπως το έπραττε ένα ολόκληρο αιώνα, σε καιρούς ευδίας και κλύδωνος, στα καλά και τα πέτρινα χρόνια.
»Δεν θα παύσει να θυμίζει τη δύναμη της Ρωμιοσύνης, το πώς αυτή επιβίωσε κάτω από δύσκολες καταστάσεις και συγκυρίες, το βαρύ τίμημα που κατέβαλε ενώπιον των εσωτερικών και διεθνών αλλαγών.
»Δεν επαναλαμβάνεται η ιστορία. Εκτυλίσσεται ως απάντηση στις μόνιμες προκλήσεις των ανθρωπίνων πραγμάτων, αλλά και στα πρωτόγνωρα προβλήματα των νέων καιρών. Η Ομογένεια της Πόλης διδάσκεται από τις εμπειρίες του παρελθόντος και από τα σύγχρονα δεδομένα και ανοίγει νέους δρόμους για το μέλλον, προς το οποίο πορεύεται με ρεαλισμό, με χρηστές ελπίδες, με εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού και στην ψυχική ισχύ της Ρωμιοσύνης, την οποία οι πολλές δοκιμασίες δεν έκαμψαν. Πάντοτε απέναντι στη φοβέρα ανέθαλλε η ου καταισχύνουσα ελπίς.
»Πηγή παραμυθίας, ακλόνητο στήριγμα και εγγύηση για το μέλλον της Ομογενείας υπήρξε, και κατά την περίοδο αυτή, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αμετακίνητο στην Πόλη των Πόλεων, φορέας και εκφραστής των πνευματικών αξιών και του πολιτισμού της Ορθοδοξίας και ακοίμητος φρουρός των οσίων και των ιερών του Γένους.
»Η Απογευματινή επιβίωσε μέσα σε ένα τραχύ αιώνα. Η ίδια η ύπαρξή της σήμερα είναι σύμβολο της ανθεκτικότητας και της αλκής της Ομογενείας μας και της βεβαιότητας για το αύριο.
»Είμαστε αποφασιμένοι να πορευθούμε προς το μέλλον με πίστη στον Θεό και στις δικές μας δυνάμεις, σε ένα κόσμο διαφορετικό, μέσα στον οποίο όμως θα παραμείνει η πρόκληση της επιβίωσης, της οργάνωσης και της προόδου, της διάσωσης της ταυτότητας και των παραδόσεών μας, της προστασίας της πνευματικής και της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Προσευχόμαστε, ο πάνδωρος Θεός της αγάπης να ευλογεί τον αγώνα των υπευθύνων για απρόσκοπτη συνέχιση της προσφοράς της Απογευματινής, που είναι σαρξ εκ της σαρκός και αναντικατάστατος συνοδοιπόρος της Ρωμιοσύνης στο παρόν και στον κόσμο που έρχεται».
