Σημαντικό λιμάνι του Ανατολικού Πόντου και επίνειο της Νεοκαισάρειας είναι η Οινόη, με την κάποτε ισχυρή ελληνική κοινότητα που μέσα από τους καπεταναίους και τους ναυτικούς είχε πάντα επαφές και επικοινωνία με τους άλλους Έλληνες των παραθαλάσσιων πόλεων του Εύξεινου Πόντου και του Αιγαίου.
Παρά την οθωμανική κατοχή, ο 17ος και ο 18ος αιώνας ήταν περίοδοι ακμής για την Οινόη.
Σταθμοί στην ιστορία της πόλης ήταν η πειρατική επιδρομή του 1806 στο λιμάνι των Λαζών που την κατέστρεψε και υποχρέωσε τους κατοίκους σε εξορία, και η βιβλική καταστροφή που προήλθε από την πυρκαγιά του 1838 κατά την οποία έγιναν στάχτη 1.500 ελληνικά σπίτια. Η ελληνική κοινότητα προσπάθησε να ανασυγκροτηθεί, όμως είχε πλέον αφήσει πίσω της την εποχή της αίγλης.
Επιπλέον, μετά τις καταστροφές ο τουρκικός πληθυσμός άρχισε να αυξάνεται σε βάρος του ελληνικού· οι Τούρκοι της Οινόης σταδιακά ενισχύθηκαν οικονομικά και κοινωνικά, με αποτέλεσμα να φτάσουν να επικρατούν και στη θάλασσα.
Στις αρχές του 20ού αιώνα η Οινόη διατηρούσε ακόμα μια ανθηρή ελληνική κοινότητα – κατά το 1914 οι Έλληνες ήταν 2.500, οι Αρμένιοι 1.000 και οι Τούρκοι 6.500. Το ελληνικό τμήμα της πόλης περιλάμβανε τις συνοικίες Περγιάλι, Κάστρος, Κουρκουλέντζα, Μάλι, Πούντα και Εγκρεμός. Στην προκυμαία υπήρχαν ανάκτορα των Κομνηνών, με 20 κύρια και βοηθητικά κτήρια, τα οποία έγιναν κατοικίες για τους απογόνους του Νουρεντίν πασά.
Οινόη και ναυτιλία
Η ιστορία της Οινόης είναι διαδοχικά συνυφασμένη με τη θάλασσα και τη ναυτιλία. Μάλιστα ήταν τόσο ανεπτυγμένη που το οθωμανικό κράτος, το οποίο είχε ανάγκη τη ναυτική εμπορική δύναμη, είχε παραχωρήσει προνόμια στους Οινοείς. Το κυριότερο ήταν η τοποθέτηση χριστιανού διοικητή στην πόλη – παρόμοιο δικαίωμα δεν υπήρχε πουθενά αλλού στον Πόντο.
Οι Νιώτες τους 17-18ο αιώνες κυριαρχούσαν στον Εύξεινο Πόντο και με τον πλούτο που συγκέντρωσαν ανέδειξαν την πόλη σε μια από τις πιο ακμάζουσες και σημαντικές στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Στην Οινόη διατηρούσαν γραφεία η Οθωμανική, η Ρωσική, η Γαλλική, η Ιταλική και η Αυστριακή Ατμοπλοϊκή Εταιρεία.
Ωστόσο, μετά τις δύο μεγάλες καταστροφές στα τέλη του 19ου αιώνα, από τα 80 πλοία που είχε στο «νηολόγιό» της η Οινόη τα 60 ήταν τουρκικής και μόνο τα 20 ελληνικής πλοιοκτήσιας· με μια υποσημείωση όμως: τα πληρώματα ήταν όλα ελληνικά.
Μέχρι και την ανταλλαγή των πληθυσμών, επακόλουθο της γενοκτονικής πολιτικής που ακολουθήθηκε στην περίοδο 1916-1923, η Οινόη ήταν μια πόλη με χρώμα ελληνικό. Οι ξεριζωμένοι Οινοείς εγκαταστάθηκαν στην Καστοριά και την Κοζάνη (όπου έφτιαξαν δύο χωριά με την ονομασία Οινόη), στην Κατερίνη, στη Δράμα,, κ.α.
