«Γη του Πόντου»: Όταν ο Τενέδιος έμπορος κρασιών Γιάννης Ψαθάς γνώρισε τη Μαρία Χαραλαμπίδου, με φόντο την Τραπεζούντα – Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά

Μια ανάσα πριν από την αποψινή πρεμιέρα της θεατρικής παράστασης Γη του Πόντου, στις 21:00, στο RADIO CITY της Θεσσαλονίκης και ενώ οι συντελεστές της ετοιμάζονται να γράψουν ιστορία συνδέοντας το όνομά τους με το συγκεκριμένο έργο του Πόντιου δημοσιογράφου και συγγραφέα Δημήτρη Ψαθά, η κόρη του Μαρία Ψαθά και η εγγονή του Λένα Νίτσου παραχώρησαν στο pontosnews.gr την άδεια δημοσίευσης ενός μικρού αποσπάσματος από το μεγαλειώδες ιστορικό και αυτοβιογραφικό έργο που περιγράφει τη γνωριμία των γονιών του, στην Τραπεζούντα του Πόντου.

Οι στιγμές αυτές αλλά και πολλές ακόμα από τις αναμνήσεις του Δημήτρη Ψαθά και την ιστορική πραγματικότητα της εποχής, θα μεταφερθούν και στη σκηνή από τον Γιάννη Κακλέα που σκηνοθετεί και τον Πάνο Αμαραντίδη που υπογράφει τη δραματοποίηση και τη θεατρική διασκευή.

Ας διαβάσουμε από πού άρχισαν όλα…

ΜΙΑ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗ ΚΟΠΕΛΙΤΣΑ ήταν τότε, μόλις δεκαοχτάχρονη. Φορούσε τα καλά της −τις «ζουπούνες»− την ντόπια φορεσιά που στόλιζε τις γυναίκες στα μακρινά εκείνα ακρογιάλια που τα βρέχει το κύμα του Ευξείνου και φέρνει απ’ τα βάθη των καιρών πανάρχαια μηνύματα και θρύλους, για τους Αργοναύτες που πέρασαν από κει πηγαίνοντας για την Κολχίδα.

Είχαν κάποια γιορτή στο σπίτι, έπαιζε ο λυράρης, χόρευαν σ’ ένα κύκλο άντρες και γυναίκες και κοπέλες, πιασμένοι απ’ τα χέρια −στη μέση ο λυράρης−, χόρευε κι η κοπελίτσα καμαρωτή, χαρούμενη.

Ανάμεσα στους καλεσμένους ήταν κι ένας ξένος, ολομόναχος στην πόλη, από πολύ μακριά, όχι απ’ τη Μαύρη θάλασσα αλλά απ’ τ’ ασπροθαλασσίτικα νερά −λέγαν−, από κάποιο νησάκι που βρίσκεται έξω απ’ τον Ελλήσποντο κι έτσι το λένε: Τένεδος.

Συμπαθητικός ήταν κι ο ξένος, νέος, κι είχε μόλις φτάσει απ’ το νησί του, απ’ όπου έφερνε ωραία κρασιά και τα εμπορευόταν. Ντόπιοι έμποροι που αγόραζαν τα κρασιά του, τον προσκάλεσαν να περάσει τη βραδιά του κι εκείνος ήταν πολύ ευχαριστημένος −του άρεσαν όλοι οι καλοσυνάτοι άνθρωποι− και το μάτι του δεν ξεκολλούσε απ’ την κοπελίτσα που φαινόταν ντροπαλή και ξεχώριζε απ’ τις άλλες.

— Πώς την λένε; ρώτησε.

— Μαρία, του είπαν.

— Θέλω να γνωρίσω τους δικούς της.

Γνώρισε τους δικούς της ο ξένος −Γιάννης ήταν τ’ όνομά του− παντρεύτηκε, ρίζωσε στην πόλη, άνοιξε και μαγαζί, έκανε παιδιά και πέθανε στα ίδια εκείνα χώματα. Η Μαρία έζησε πολλά χρόνια, χήρα με τα παιδιά της −τέσσαρες κόρες κι ένα γιο− πάλεψε, γνώρισε βάσανα και πίκρες, ξεριζώθηκε μ’ όλο τον πληθυσμό από τα μέρη εκείνα, και γριούλα πια, στην Αθήνα, δεν κουραζόταν να μιλά για τα παλιά, για τη ζωή της, για τα νιάτα της, για τον άντρα της, για την αξέχαστη πόλη, όπου κάποια βραδιά είχε γνωρίσει εκείνον τον ξένο − τον πατέρα μου.

Όλο «για κείνα» μου μιλούσε. Κι όλο τ’ αναθυμόμουνα κι εγώ και τώρα ακόμα που έφυγε η γριούλα, η σκέψη μου συχνά φτερουγίζει στα παλιά και να που προβάλλουν πάντα ολοζώντανα − εικόνες όμορφες και πρόσωπα αγαπημένα, σκηνές και περιστατικά της καθημερινής ζωής, χαρές και λύπες, βιώματα λογής λογής και μαζί ολόκληρο το πανόραμα της μακρινής εκείνης πόλης του Ευξείνου Πόντου, όπου έζησα τα παιδικά μου χρόνια.

Σαν όνειρο. Άλλοτε ευτυχισμένο και χαρούμενο κι άλλοτε φοβερό − ένας σωστός βραχνάς.

Το έργο

Η μυθιστορηματική ζωή του συγγραφέα ζωντανεύει για πρώτη φορά στη σκηνή, στη γενέτειρά του, την κοσμοπολίτικη Τραπεζούντα, το μεγάλο αστικό και πολιτιστικό κέντρο του Πόντου όπου συμβίωνε αρμονικά ένα μωσαϊκό διαφορετικών πολιτισμών, Ελλήνων, Αρμένιων και Τούρκων.

Ο θεατής μεταφέρεται πίσω στο χρόνο στις αρχές του 1900 σε μια γιορτή στην Τραπεζούντα όπου γνωρίζεται ο Γιάννης Ψαθάς με τη Μαρία Χαραλαμπίδου και παίρνει την απόφαση να τη ζητήσει από τους γονείς της. Το κοινό παρακολουθεί μέσα από τα μάτια του μικρού Δημήτρη και της οικογένειάς του την καθημερινή ζωή στον Πόντο αλλά και τον πόνο τη δύσκολη ώρα του ξεριζωμού από την γενέθλια γη.

Μαζί με τον ήρωα μπαίνει στο «Οινοπνευματοπωλείον η Ωραία Τένεδος», το μαγαζί του πατέρα του στο μεϊντάνι, προσκυνά την Παναγία Σουμελά, κάθεται στα θρανία του Φροντιστηρίου Τραπεζούντος, χαζεύει στους δρόμους τα χανουμάκια, τις καμήλες και τους σεβάσμιους Τούρκους να τραβούν τους ναργιλέδες τους και ζει από κοντά τα γεγονότα στα γραφεία της εφημερίδας Η Εποχή του δημοσιογράφου Νίκου Καπετανίδη, όπου εκεί πιάνει την πρώτη του δουλειά. Μέσα από το έργο ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή που σημαδεύτηκε από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα: αυτά της σφαγής των Αρμενίων, της θηριωδίας των Τούρκων απέναντι στους Ποντίους με τα θανατηφόρα τάγματα εργασίας αλλά και την ηρωική ένοπλη αντίσταση των Πόντιων αγωνιστών στα βουνά του Πόντου που δημιούργησαν Αντάρτικο και κλεφτουριά αντίστοιχα με του ’21…

Συντελεστές της παράστασης

•Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
•Δραματοποίηση-Θεατρική διασκευή: Πάνος Αμαραντίδης
•Ζωντανή μουσική και τραγούδι: Κωνσταντίνος και Ματθαίος Τσαχουρίδης
•Μια μεγαλειώδης παραγωγή: με 40 ηθοποιούς, χορευτές και μουσικούς επί σκηνής
•Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
•Κοστούμια: Νίκος Χαρλαύτης
•Φωτισμοί: Στέλλα Καλτσου
•Βίντεο προβολές: Παντελής Μέκκας
•Κινησεολογία: Στεφανία Σωτηροπούλου
•Βοηθός Σκηνοθέτη: Ρέα Σαμαροπούλου
•Βοηθός Σκηνογράφου: Ελίνα Δράκου
•Φιλική συμμετοχή στο video: Γρηγόρης Βαλτινός
•Επικοινωνία Δημόσιες Σχέσεις: Αλεξάνδρα Σαμπανιώτη
•Διεύθυνση Παραγωγής: Φανή Χάραρη
•Παραγωγή: People Entertainment.

Πρόγραμμα παραστάσεων

• Κάθε Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή (Εκτός 24 & 31/12)
• Extra Παραστάσεις : Δευτέρα 26/12 & Πέμπτη 29/12

⇒ Πληροφορίες – Κρατήσεις Ομαδικών Εισιτηρίων: 6946126051.

• Το pontosnews.gr είναι χορηγός επικοινωνίας της παράστασης Γη του Πόντου.
• Τις φωτογραφίες του άρθρου παραχώρησε η εγγονή του Δημήτρη Ψαθά Λένα Νίτσου, για τις ανάγκες της δημοσίευσης.