Τα έθιμα του Πάσχα που τα τελευταία δύο χρόνια μπήκαν στον πάγο λόγω της πανδημίας επιστρέφουν και πάλι δυναμικά σε πόλεις και χωριά της κεντρικής Μακεδονίας.
Έτσι, φέτος τη δεύτερη μέρα του Πάσχα θα γίνουν αυγομαχίες στην Καστανούσσα Κιλκίς και στον Άνω Άγιο Ιωάννη Πιερίας, έθιμο που έλκει την καταγωγή του από τις πατρίδες του ποντιακού ελληνισμού και συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών.
Οι αυγομάχοι έχουν τον ίδιο αριθμό… πυρομαχικών. Η μάχη ξεκινά στην εξέδρα, όπου κάθονται αντικριστά δύο συμμετέχοντες στο διαγωνισμό. Όποιος μείνει τελευταίος με ένα αυγό είναι νικητής.
«Νιώθουμε σαν να ξεκινάμε και πάλι από την αρχή. Λογικά θα έχουμε μεγάλη συμμετοχή, μικρών και μεγάλων, με την αναβίωση του εθίμου και οι προετοιμασίες μας συνεχίζονται κανονικά», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καστανούσσας Λευτέρης Παπαδόπουλος.
Τα ανίκητα αυγά των Ποντίων
Σύμφωνα με το έθιμο, στην ιστορική πατρίδα το τσούγκρισμα ξεκινούσε συνήθως από την αυλή των εκκλησιών, μετά την πρώτη Ανάσταση, και συνεχιζόταν όλες τις ημέρες του Πάσχα. Αν ακολουθούσε κάποιος την… ιεροτελεστία, έπρεπε το πρώτο τσούγκρισμα να είναι με το «μυτίν», το δεύτερο με τον «κώλον» και το τρίτο με την «κοιλίαν».
Οι πιο μερακλήδες έβαφαν αυγά φραγκόκοτας (ταϊγάνας ωβά) ή έφτιαχναν τσιχτσιράνα ωβά (ή τζιχτζιράνα ωβά ή τσιχτλιρένα ωβά). Πρόκειται για τα «ειδικά» αυγά της Λαμπρής τα οποία έμπαιναν μέσα στη χόβολη για τουλάχιστον μία μέρα.
Η μύτη ήταν η μοναδική που εξείχε· τα αυγά σιγοψήνονταν και το περιεχόμενό τους (ασπράδι και κρόκος) συγκεντρωνόταν στη μύτη και γίνονταν μαύρο και σκληρό σαν πίσσα.
Ο Γ. Κ. Χατζόπουλος, επίσης στην Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, γράφει ότι τα συγκεκριμένα αυγά (που ονομάζονται και «μπογμάδες») αποκτούσαν τόση στερεότητα που ήταν αδύνατο να σπάσουν σε μια αυγομαχία με «κανονικά» αυγά.
Η λέξη μπογμάς χρησιμοποιείται και με μεταφορική σημασία, για τον κοντόχοντρο άντρα. Χαρακτηριστική ήταν η φράση «αμόν μπογμάς έν’ ατός», η οποία συνήθως αποτελούσε μια μορφή κατηγορίας για τους υποψήφιους γαμπρούς.
