Ο ξεριζωμός των Αρμενίων: Φως στη συλλογή της οικογένειας Τερζιάν από τη Ραιδεστό

Συλλογές αντικειμένων, φωτογραφικό υλικό και ιστορίες Αρμενίων, που έζησαν κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καταγράφει τα τελευταία χρόνια η μη κυβερνητική οργάνωση Houshamadyan. Αρωγοί του έργου της στην Ελλάδα είναι το περιοδικό Αρμενικά και ο πολιτικός σύλλογος «Χαμασκαΐν». Έως σήμερα έχουν διοργανώσει δύο δράσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη όπου καταγράφηκαν οι ιστορίες, τα κειμήλια, τα προσωπικά αντικείμενα αλλά και το φωτογραφικό υλικό πολλών οικογενειών Αρμενίων. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η οικογένεια Τερζιάν από τη Θεσσαλονίκη.

Η καταγραφή της συλλογής των Τερζιάν έγινε τον περασμένο Νοέμβριο και διηγείται την ιστορία του Γκιραγκός και της Αζνίβ, από τη Ραιδεστό στην Αλεξανδρούπολη, την Ξάνθη, την Κομοτηνή και τη Θεσσαλονίκη.

Από τη Ραιδεστό στη Θεσσαλονίκη

Το 1922, μετά την ήττα του ελληνικού στρατού, οι Αρμένιοι και οι Έλληνες της Ραιδεστού εγκατέλειψαν την πατρίδα τους και αναζήτησαν καταφύγιο στην Ελλάδα.

Ο Γκιραγκός και η Αζνίβ Τερζιάν περπάτησαν από τη Ραιδεστό μέχρι τα ελληνικά σύνορα. Μαζί και τα τέσσερα παιδιά τους Αγκόπ, Αχαβνί, Ζοχράπ και Μπεντρός.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η ιστορία του Μπεντρός, ο οποίος έφυγε με ένα φίλο του από τη Θεσσαλονίκη για τη Γερμανία το 1939 και όσο ήταν ακόμα εκεί, ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και δεν κατάφερε να επιστρέψει. Διατήρησε επαφή με την οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη, όπως μαρτυρούν οι φωτογραφίες που συνέχιζε να στέλνει. Όμως δεν κατάφερε ποτέ να επιστρέψει. Συνελήφθη από τη Γκεστάπο για άγνωστους λόγους το 1942 και φυλακίστηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου, όπου και πέθανε το 1944.

Τη δεκαετία του 1930, ο Αγκόπ Τερζιάν δούλευε ως τσαγκάρης στο εργοστάσιο υποδημάτων του Μαρντιρός Μπαλαμπανιάν και παντρεύτηκε την κόρη του Χριψιμέ. Μαζί απέκτησαν δύο γιους, τους Άρμεν και Μαρντιρός και μια κόρη, τη Μάιντα, η οποία μοιράστηκε την ιστορία της οικογένειάς της με το Houshamadyan.

H οικογένεια Μπαλαμπανιάν

Η πρώτη σύζυγος του Μαρντιρός Μπαλαμπανιάν σκοτώθηκε όταν τουρκικός όχλος επιτέθηκε και έβαλε φωτιά στην αρμενική εκκλησία του Αφιόν Καραχισάρ, από όπου και καταγόντουσαν, σκοτώνοντας τους πιστούς που είχαν συγκεντρωθεί. Αργότερα ξαναπαντρεύτηκε με την αρκετά νεότερή του Γκιουλιζάρ.

Κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Αρμενίων, η οικογένεια εκτοπίστηκε προς το Χαλέπι και αφού επέστρεψαν για λίγο μετά από το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1922 τράπηκαν σε φυγή από τα προελαύνοντα τουρκικά στρατεύματα και εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα. Εκτός από τη Χριψιμέ, το ζεύγος είχε άλλη μια κόρη, την Εμπρουΐ.

Οι ολοκληρωμένες συλλογές των οικογενειών μαζί με τα γενεαλογικά τους δέντρα είναι διαθέσιμα στη σελίδα του Houshamadyan.

• Επιμέλεια: Νίκος Χριστοφορίδης.